Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2022/1179 K.2024/1008

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle verilen karara karşı taraf vekillerince yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü, Erzurum Bölge Müdürlüğü ile müvekkili ... arasında ...Yurt Müdürlüğü ... Erkek Bloğunun Kantin - Lokanta İşletmesi ile ilgili olarak Erzurum ....

Noterliğinin 20/08/2004 tarih ve ... yevmiyeli sözleşme imzalandığını ve müvekkilinin bu iş yerini işletmeye başladığını, müvekkili ...'ın müvekkili ...'ı vekil tayin isteğini ...Yurt Müdürlüğü ve Erzurum Bölge Müdürlüğünce uygun görüldüğünü ve ...'ın işletici vekil olarak iş yerinin sorumluluğunu yürüttüğünü, iş yerinde 28/09/2006 tarihinde meydana gelen yangın sonucu maddi hasar oluştuğunu ve hem müvekkili ... hem de davalı kurumun zarar gördüğünü, Erzurum ..

Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/.. Esas - 2009/... Karar sayılı kararla mahkemece ....221,30 TL tazminatın olay tarihi olan 28/09/2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ve belirtilen yargılama giderleri ve harçlarla birlikte müvekkillerinden müştereken ve müteselsilen alınarak alacaklı kuruma ödenmesine karar verildiği, yerel mahkeme ilamı, davalı kurum tarafından Ankara ...

İcra Müdürlüğünün 2010/...Esas sayılı dosyası ile icraya konulduğunu, davalı kurumla yapılan görüşme neticesinde 76.033,67 TL, 01/06/2011 tarihinde kurumun IBAN numarasına yatırıldığını, davalı kurum tarafından İcra Müdürlüğüne haricen tahsilat birimi yapılarak 2.292,80 TL müvekkil adına yatırıldığını, müvekkil tarafından ise 4.585,60 TL tahsil harcı bedeli kurum hesabına yatırıldığını, Erzurum... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/...

Esas sayılı dosyası ile neticelenen yargılama sonucu, davalı kurumun müvekkilinden talep edebileceği toplam zararın ....221,30 TL olabileceği, zararın meydana gelmesinde müvekkili ile müvekkile bağlı çalışanların birlikte toplam kusur oranının %50 olduğunu, kusur oranı dikkate alındığında davalı kurumun müvekkilinden 19.610,50 TL maddi tazminat talebi edebileceği hükmüne varıldığını, davalı kuruma müvekkilinin yaptığı fazla ödemenin iadesi için davalı kuruma tebliğ edildiği ancak ödeme yapılmadığı için Erzurum...

İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalı borçlu kurum vekili icra takibine itiraz ederek takibin durdurulduğuna karar verildiğini, Erzurum Arabuluculuk Bürosuna yapılan 2020/... Büro Dosya Numaralı başvuru sonucu kısmi anlaşma sağlandığı, haksız ve hukuka aykırı olan itirazın iptali ile takibin devamını, karşı taraf aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davalının Gençlik ve Spor Bakanlığı olarak düzeltilmesini, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olması nedeniyle davanın görevsizlikten reddine karar verilmesini, davacının alacak talebinin zaman aşımına uğraması nedeniyle davanın reddine karar verilerek Erzurum ...İcra Müdürlüğünün 2020/... E.sayılı dosyasından gönderilen ilamsız ödeme emrinin ve icra takibinin iptaline karar verilmesini, haksız açılan takip nedeniyle davacı aleyhine %20 den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince, " ...Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, davacılar vekili, davalı kurum ile yurt kantini işletilmesi hususunda sözleşme yaptıklarını, söz konusu işletmede yangın sonucu maddi hasar meydana geldiğini, davalı kurum tarafından Erzurum ....Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan dava neticesinde verilen kararın icra takibine konu edilmesi neticesinde davalı kuruma 76.033,67 TL ödeme yaptıklarını ancak söz konusu Mahkeme dosyasında Yargıtay'ın bozma ilamı neticesinde kendilerine izafe edilen kusurun %50 olduğunu,

bu nedenle zararın yarısından sorumlu olmaları nedeniyle icra dosyasına ödenen tutarın yarısını davalı kurumdan talep ettiklerini, olumlu cevap alınamaması üzerine icra takibi yaptıklarını ancak takibin itiraz üzerine durması nedeniyle eldeki davayı açtıklarını beyan etmiştir.

Mahkememiz'ce Erzurum ....Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/... Esas sayılı dosyası dosya arasına alınmıştır. Söz konusu dosyada 2007/...Esas 2009/... Karar sayılı ilam ile ....221,30 TL tazminatın davalılardan (eldeki dosyada davacılardan) müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş bu kararın icra takibine konu edilmesi üzerine davacılar tarafından davalı kuruma 76.033,67 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Ancak bu karar Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2012/4702 Esas 2012/15920 Karar sayılı ilamı ile bozulmuştur. Bozma ilamı üzerine Mahkeme tarafından yapılan yargılama neticesinde davalıların (eldeki dosyada davacıların) %50 kusurunun bulunduğu tespit edilmiş ve ilk ilamda hükmedilenin yarısı tutarın 19.610,50 TL tazminattan sorumlu tutulmalarına karar verilmiştir. Bu karar ise Yargıtay 3.Hukuk Dairesi'nin 2020/1601 Esas 2020/2633 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleşmiştir.

Dava itirazın iptali davası olduğundan Erzurum ...İcra Dairesi'nin 2020/... Esas sayılı dosyası dosyamız arasına alınmıştır. Bu dosyada düzenlenen ödeme emrinde alacaklı olarak davacı ... gösterilmiştir. Yani icra dosyasında alacaklı olarak ... bulunmadığından itirazın iptali dosyasında bu davacı yönünden dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı ... yönünden yapılan değerlendirmede ise, davacı tarafından Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ilamı üzerine başlatılan takip nedeniyle 76.033,67 TL ödeme yapıldığı, ancak Yargıtay'ın bozma ilamı sonrasında davacının bu bedelin %50'sinden sorumlu olduğu tespit edilmiştir.

Davacı tarafından yapılan ödemenin yarısı icra dosyasında talep edilen asıl alacaktan, ödeme tarihinden işleyecek yasal faizi ise icra dosyasında talep edilen faiz kaleminden fazla olduğundan taleple bağlılık ilkesi gereği davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçesiyle " 1-Davacı ...'ın davasının HMK'ni 114/1-d maddesi delaletiyle 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan (aktif husumet) reddine, 2-Davacı ...'ın davasının kabulü ile, Davalının Erzurum...

İcra Dairesi'nin 2020/... sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptaline, takibin 36.208,76 TL asıl alacak ve 4.189,93 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 40.498,69 TL üzerinden devamına, Asıl alacağın %20'si oranındaki 7.261,75 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı ...'a verilmesine, " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde; mahkemece Erzurum .. İcra Dairesi'nin 2020/... Esas sayılı dosyasında alacaklı olarak ...'ın olmadığı belirtilmiş ise de, icra takibinde ...'a alacaklı sıfatıyla yer verilmiş olduğunu, icra takibinin İzmir . İcra Müdürlüğü'nün 2020/... Muhabere numarası ile 07.08.2020 tarihinde Erzurum ..İcra Müdürlüğü'ne gönderilerek açıldığını, gönderilen evraklar arasında yer alan takip talebinde ...'ın da yer aldığını, arabuluculuk tutanağında ... adına da başvuru yapıldığını, ...'ın icra dosyasında alacaklı olarak bulunmadığı yönündeki kabulün doğru olmadığını, bu nedenle davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin yersiz olduğunu savunarak mahkemece verilen kararın kaldırılması talebi ile istinafa başvurmuştur.

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; ...

Kurumu Erzurum Bölge Müdürlüğü ile davacı arasında zorunlu giderler karşılığı herhangi bir kira bedeli istenmeksizin 20.08.2004 tarihinde kantin işletme sözleşmesi imzalanmış olduğunu, 2006 yılında kantinde yangın meydana gelmesi neticesinde maddi hasar oluştuğunu, davacılar hakkında kuruma verilen zararın tazmini istemi ile açılan davanın mahkemece kabulü sonrası icra müdürlüğünce takibe başlatıldığını, davacının yaptığı iddia edilen ödemeye ilişkin kayıt bulunamadığını,

Yargıtay ilgili Hukuk Dairesi Başkanlığı tarafından asliye hukuk mahkemesince verilen kararının bozulması neticesinde kurum ile davalıların yarı yarıya kusurlu bulunması nedeniyle davalıların tazminat miktarının yarısından sorumlu olduklarının tespit edildiğini, davacılar tarafından Erzurum ... İcra Müdürlüğünün 2020/...

Esas sayılı dosyası ile müvekkili idare aleyhine fazla tahsil edildiği iddia edilen kısma ilişkin ilamsız icra takibi yapıldığını, müvekkili idare tarafından takibe itiraz edilmesi neticesinde davacılar tarafından itirazın iptali talebi iş bu davanın açıldığını, davanın görevsizlik nedeniyle reddi gerekirken ve görev itirazında bulunulmuşken mahkeme tarafından bu hususa hiç değinilmediğini, itirazın iptali davasının asliye hukuk mahkemesinde açılması gerekirken ticaret mahkemesinde açılması nedeniyle davanın görev yönünden reddinin gerektiğini, tarafların tacir olmadığını,

davacının icraya konu alacak talebinin istirdat iddiasına ilişkin olup, istirdat talebi bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde icraya ödeme yapıldığı günden itibaren hak düşürücü süre başlamak üzere genel mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesinde açılması gerekirken ve mahkemece hak düşürücü sürenin geçip geçmediği re'sen incelenmesi gerekirken itiraza rağmen mahkemece bu hususa ilişkin hiç bir hüküm kurulmadığını, savunma hakkının da ihlal edildiğini, davacının iddia ettiği alacağın mevcut olup olmadığı varsa miktarının nasıl belirlendiği hususunun da belirsiz olduğunu,

belirtilen hususlara rağmen mahkemece müvekkili idare aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacılardan ... hakkında aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesine rağmen diğer davacı lehine müvekkili idare aleyhine icra inkar tazminatına hüküm kurulduğu, aktif husumet yokluğu nedeniyle davası reddedilen ... aleyhine müvekkili idare lehine icra inkar tazminatına da hükmedilmediğini, hatalı bir karar verildiğini savunarak mahkemece verilen kararın kaldırılması talebi ile istinafa başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, ilamlı takibe konu olup haricen ödenen paranın ilamın bozulması nedeniyle iadesi için başlatılan ilamsız takibe itirazın iptali davasıdır. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, Kanunun 6335 sayılı Kanunla değişik 5. Maddesi uyarınca asliye hukuk mahkemesi ile asliye ticaret mahkemesinin arasındaki ilişki görev ilişkisine dönüşmüştür. Bu itibarla davanın açıldığı 22/01/2021 tarihi itibari ile ayrı ticaret mahkemesi bulunan yerlerde ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki görev ilişkisidir.

Mahkemenin görevli olup olmadığı hususu kamu düzenine ilişkin olup, taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemece yargılamanın her aşamasında re’sen gözetilmesi zorunludur. Erzurum .. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/10/2009 tarihli ve 2007/... E.- 2009/....

K. sayılı ilamına dayalı yapılan ödemeden anılan kararın bozulması sonucu fazladan ödendiği anlaşılan kısmın iadesi istemine yönelik uyuşmazlıkta davalının tacir olmadığı, davanın Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen mutlak ticari dava niteliğinde bulunmadığı gözetildiğinde Türk Ticaret Kanunun 5/3 maddesi gereği davanın görüm ve çözüm yerinin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun kabulü gerekir.

Bu itibarla eldeki davada Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru olmadığından davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf talebi yerindedir.

HMK'nın 353/(1)-a-3. maddesinde mahkemenin görevli ya da yetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması Bölge Adliye Mahkemesince dava dosyasının esası incelemeksizin kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için kararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine kesin olarak karar verilecek haller arasında gösterilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda HMK'nın 355 ve 353/(1)-a-3. maddeleri uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, kaldırma kararının sebep ve şekline göre istinaf kanun yoluna başvuran tarafların sair istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmesi gerekmiştir.