Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2022/485 K.2024/401

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, keşidecisi ...Eğitim Hizmetleri Yayın Taşımacılık Tarım Hayvancılık Ticaret San. Ltd. Şti. Olan, T.C .... Erzurum şubesinden alınmış 25/..../2021 keşide tarihli, ... seri numaralı ve keşide yeri Erzurum olan 50.000,00 TL bedelli çekin zilyetliğinin müvekkili şirkete ait olduğunu, ancak söz konusu çekin müvekkilinin rızası hilafına elinden çıktığını, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/...

Esas sayılı dosyasında 30/09/2021 tarihli ara karar gereği taraflarına dava konusu çekin hamili aleyhine TTK 753 ve 763 maddelerine göre çek iadesi davası açılması için süre verildiğini, dava dışı bir şirket tarafından müvekkili şirkete kesilen 50.000,00 TL'lik çekin müvekkili şirketin rızası hilafına elinden çıktığını, davalı tarafın çeki bankaya ibraz edildiğini, ancak incelendiğinde de açıkça görüleceği üzere çekin keşide tarihinin değiştirildiğinin belirleneceğini, müvekkili ile davalı arasında herhangi bir delil bulunmadığını, davalının dava konusu çeki kötü niyetli iktisap ettiğini,

bu nedenlerle davanın kabulü ile dava konusu edilen ... seri numaralı çekin davalıdan istirdadına ve müvekkile iadesine, çekin tahsilini önlemek için ödeme yasağı konulmasına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davanın usul ve esas yönünden reddi gerektiğini, istirdat davası açabilmek için bir borcun cebri icra tahdidi altında ödenmiş olması ve bu ödemeden sonra ise 1 yıllık süre içerisinde istirdat davasının açılmış olması gerektiğini, somut olayda cebri icra tehdidi altında ödenmiş bir bedelin söz konusu olmadığını, istirdat davasının şartlarının oluşmadığını, çek üzerindeki ciro silsilesinin tam olduğunu, davalının yetkili hamil olduğunun anlaşıldığını, davacının iddiasının kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğini, müvekkilinin davacı ile bir ticari ilişkisinin bulunmadığını,

çekteki ciro silsilesi kontrol edildiğinde bunun görüleceğini, müvekkiline çekin ... Gıda tarafından ciro edildiğini, davaya konu çek üzerine konulan tedbirin müvekkili mağdur ettiğini, bu nedenle çeke konulan tedbirin kaldırılması ile davanın esasa girilmeksizin reddine, mahkeme aksi kanaatteyse talepleri doğrultusunda davanın reddine ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince, " Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekili, müvekkilinin yetkili hamili olduğu çekin rızası dışında elinden çıktığını, kaybolan çekle ilgili olarak çek iptali davası açtıklarını, dava devam ederken davaya konu keşidecisi ...Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. olan 25/09/2021 tarihli ... seri nolu ....

Şubesi muhataplı 50.000,00 TL bedelli çekin, davalı tarafından bankaya ibraz edildiğinin ortaya çıktığını, çeki elinde bulunduran davalı aleyhine "çek iade davası" açmak üzere müvekkiline süre verildiğini, müvekkilinin davalı ile herhangi bir ticari işinin olmadığını, verilen sürenin gereği olarak işbu davayı açtıklarını ileri sürerek çek istirdadına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ise davacıyı tanımadığını ... Gıda ve Süt Ürünleri Ltd.

Şti'den ticari ilişki karşılığında bu çeki aldığını beyan etmiştir.

Bir çekin herhangi bir suretle hamilin elinden çıkması halinde; ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olsun, çeki elinde bulunduran yeni hamilin ancak çeki kötüniyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olduğu tartışmasızdır. (bknz.

Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 02/10/2018 tarihli 2017/36 Esas 2018/5922 Karar sayılı ilamı) Davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Senedin ciro silsilesi incelendiğinde ispat yükü üzerine düşen davacı senedin davalı tarafından kötü niyetle ele geçirildiğini veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu kanıtlayacak bir delil sunmadığından davanın reddi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçesiyle " Davanın reddine, " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; dava dilekçesinde belirtilen hususlarda inceleme yapılmadan karar verildiğini, davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini, dava konusu çekte tahrifat söz konusu olduğunu, çekin keşide tarihinde oynama olduğunu, mahkemece çekte tahrifat olduğuna ilişkin bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, çekin banka tarafından ödenmesinin müvekkili aleyhine yapılan bir işlem olduğunu, çekte tahrifat nedeniyle ödenmesi durumunda muhatap bankanın da sorumluluğunun bulunduğunu savunarak mahkemece verilen kararın kaldırılması talebi ile istinafa başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, çekin istirdatı davasıdır.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacı vekilinin dava dilekçesinde, keşidecisi ...Ltd. Şti. olan ...numaralı 50.000,00TL bedelli çekin müvekkilinin elinden rızası hilafına çıktığını, davalı ile müvekkili arasında ticari ilişki bulunmadığını, davalının çeki kötüniyetli iktisap ettiğini ileri sürerek davaya konu çekin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ettiği, davalı vekilinin cevap dilekçesinde, davanın reddini istediği, mahkemece, iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Davaya konu çekin, ...Ltd. Şti., tarafından lehtar ...'ya keşide edildiği, çekteki ciro zincirinin ..., ..., ... İletişim Ltd. Şti., ... Ltd. Şti., ... Ltd. Şti., ... şeklinde olduğu, 25/07/2021 tarihli ve keşide yerinin Erzurum olduğu, ... Bankası .../Erzurum Şubesi'ne ait 50.000,00TL bedelli çek olduğu anlaşılmıştır.

İstinaf talebinde bulunan davacı vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, çekteki ciro silsilesinin düzgün olduğu, davacının davalı tarafın çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispat edemediği anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.