Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1047 K.2024/1287

28/05/2024 tarihli D. İş kararı ile ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş olup, karara karşı ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan incelemede;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

İhtiyati tedbir talep eden vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalının 2024 yılı tohum alım satımı için anlaştıklarını ve bu anlaşma gereği müvekkiline teslim edilecek tohumların bedeli olarak davalıya, keşide tarihi: 15.06.2024, keşide yeri: Erzurum ... Bankası ... Şubesi, çek seri no :..., tutarı: 170.000 TL ve keşide tarihi: 30.06.2024, keşide yeri: Erzurum ... Bankası ...

Şubesi, çek seri no :..., tutarı: 170.000 TL tutarlı çekleri keşide ederek verdiğini, davalı tarafın 30.06.2024 keşide tarihli çek karşılığı olan tohumları teslim ettiğini, ancak 15.06.2024 keşide tarihli çek karşılığı tohumları 25.04.2024 tarihine kadar teslim etmesi gerektiği halde bu güne kadar teslim etmediğini, çek seri no: ... ve 170.000TL tutarındaki çekin iadesi için müvekkilinin davalı ile irtibata geçmeye çalıştığını ancak bu güne kadar kendisine ulaşamadığını,

müvekkilinin davalıya borcu olmadığının tespiti ve çekin iptali için mahkemeye başvuru zaruretinin hasıl olduğunu ancak davanın zorunlu ara bulucu şartına tabi olması ve davalıya ulaşılamıyor olması sebebiyle müvekkilinin mağduriyetinin önlenmesi için ... Bankası ... Şubesine ait 15.06.2024 keşide keşide tarihli, ... seri nolu, 170.000 TL bedelli çekin ödenmemesi için İİK 72. madde hükümleri gereği ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen 28/05/2024 tarihli D. İş kararında özetle;" Tüm dosya evrakları birlikte değerlendirildiğinde, ihtiyati tedbir talebinin, çekin bir ödeme vasıtası olup iyiniyetli hamilin çeki ibraz etmesini engellemeyeceği, talep edenin alacağının varlığı konusunda tespitin ancak yargılama ile mümkün olduğu, işbu haliyle yaklaşık ispat kuralının gerçekleşmediği anlaşılmakla" gerekçesiyle davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

İhtiyati tedbir talep eden vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; zorunlu dava şartı olan arabuluculuk başvurusu yaptıkları için ihtiyati tedbir talep ettiklerini, talebin reddedildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, İİK 72. maddesi uyarınca takip öncesi tedbir kararı verilebileceğinin açıkça düzenlendiğini, ihtiyati tedbir taleplerinin 3. şahıslara yönelik olmayıp, sadece davalı hakkında olduğunu, tedbirin iyi niyetli hamile olumsuz bir etkisinin söz konusu olmadığını, 3. şahıslar hakkında tedbir taleplerinin bulunmadığını, arabulucuya başvuru zorunluluğu olması, davalıya ulaşılamaması,

teminat vermeye hazır olmaları ve çek keşide tarihinin çok yakın olması hususları dikkate alındığında İİK 72. madde hükümleri gereği ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesinin yasanın amacına aykırı olduğunu, belirterek kararın kaldırılması ve ihtiyati tedbir talebinin kabulü istemiyle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Talep, ihtiyati tedbir istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Talep eden vekili dilekçesinde müvekkili ile ... arasında tohum alım satımı konusunda anlaşma yapıldığını, müvekkilinin davalıya 15/06/2024 ve 30/06/2024 keşide tarihli 2 adet çek verdiğini, ancak 15/06/2024 keşide tarihli çek karşılığı tohumların teslim edilmesi gerektiği halde bu güne kadar teslim edilmediğini, davalıya ulaşılamadığını iddia ederek İİK 72. madde hükümleri gereği ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş, ilk derece mahkemesince 28/05/2024 tarihli D. İş kararı ile ödeme yasağı konulması talebinin reddine karar verilmiştir.

HMK’nın 389. maddesinde ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, söz konusu maddede; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan haller, ihtiyati tedbir sebebi ve şartı olarak kabul edilmiştir.

Mahkemece, ihtiyati tedbir yargılamasının gerektirdiği inceleme ve ispat kuralları dikkate alınarak, yapılan incelemeden sonra, bu sakınca veya zararı ortadan kaldıracak tedbire karar verilmesi mümkün olacaktır. İhtiyati tedbirde asıl olan ihtiyati tedbire esas hakkın bulunması ve bir ihtiyati tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyati tedbirin temel şartlarını oluştururlar.

Maddede bu iki hususa yer verilmiş ihtiyati tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyati tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Tedbir talebinin kabulü veya reddi bir kısım genel ilkeler konularak hakime bırakılmış, ancak ihtiyati tedbirin sadece uyuşmazlık konusu hakkında verileceği düzenlemiştir.

Ayrıca 2004 sayılı İcra İflas Kanunu (İİK)’nun 72. maddesine göre, borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

6102 Sayılı TTK 757 maddesinde; "(1)İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemeden men edilmesini isteyebilir.

İhtiyati tedbir talep eden vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, talep eden vekili tarafından davacı ile davalı arasında anlaşma yapıldığı, söz konusu çekin davalıya verildiği yönünde her hangi bir bilgi, belge, çek fotokopisi sunulmadığı, dosya kapsamı itibari ile yaklaşık ispat koşullarının sağlanmadığı anlaşıldığından, istinaf talebinin esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.