Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1657 K.2025/344

Taraflar arasında görülen davaya ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı, yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 08/02/2018 tarihinde ... Ltd. Şti'ye ticari mal karşılığı ... Bank Erzurum Şubesine ait 27/.../2018 tarih ve ... çek nolu 65.000,00 TL bedelli çeki verdiğini, mallar teslim edilmediği için ... Ltd. Şti'ye borcunun bulunmadığını, sözleşmeye konu malların teslim edilmemesi nedeniyle Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/...

D.İş sayılı dosyası ile ihtiyati tedbir talebinde bulunduğunu, tedbirin kısmen kabul edilerek 3. Kişiler yönündeki tedbir talebinin reddedildiğini, dava konusu çekin takas merkezinde yazıldığını, ... tarafından çekin tahsil cirosu edilerek davalı bankaya verildiğini, takas odası merkezinde yetkili hamil ... Ltd.

Şti olarak sunulduğunu, değişik iş dosyası ile yalnızca ... şirketine verilen tedbir kararının diğer davalı banka tarafından öğrenilmesinden sonra bankanın yetkili hamilin kendisi oldukları iddia edilerek yeniden ibraz edildiğini, yeniden ibraza sunulurken...

Bankasının teminat alacaklısı olduğunun bildirildiğini ve bu hususun ... bilgi ekranında mevcut olduğunu, yetkili hamilin davalı banka olmadığını, davalı bankanın çeki rehin cirosu ile aldığını beyanla müvekkilinin dava konusu çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve davaya konu çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı .... Erzurum Şubesi vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin iyi niyetli üçüncü şahıs olarak çeki elinde bulundurduğunu, çekin takas odasına verilirken T.C... Bankası A.Ş emrine ödeyiniz ibaresi yazılarak teslim edildiğini, çekin arkasındaki emrine ödeyiniz ibaresi ile çekin davalılaran ... şirketi temlik cirosu ile davalı bankaya ciro edildiğini, bu nedenlerle yetkili hamilin... Bankası olduğunu beyanla davanın müvekkili yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; "...Tüm dosya kapsamı ve Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 2021/... Esas, 2023/.... Karar ve 14/12/2023 tarihli ilamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından davalı şirketin çek karşılığı olarak malların teslim edilmediği ve bankanın iyi niyetli hamil olmadığını zira çek ile rehin cirosu yapılamayacağını belirterek bu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesinin talep edildiği,

istinaf ilamında da belirtildiği üzere dosyadaki bilgi ve belgelerden davalı bankanın dava konusu ... no'lu 65.000,00 TL bedelli çeki davalı ...isimli şirketin kullanmış olduğu kredinin teminatı olarak devraldığını ikrar ettiği, davalı bankanın teminat amacıyla çeki ciro ile elde ettiği anlaşıldığından çeki devir alan bankanın çeke dayalı hakları kullanmasının mümkün olmadığı, davacının dava konusu ...

Erzurum Şubesine ait ... no'lu 65.000,00 TL bedelli çeki avans çeki olarak verdiği ancak karşılığında malların teslim edilmediğini ileri sürdüğü ve davacı ile ...isimli şirket arasındaki 08/02/2018 tarihli sözleşmeden dava konusu çekin avans çeki olarak verildiğinin anlaşıldığı, bu nedenle sözleşmeye konu malların davacıya teslim edilip edilmediği hususunun aydınlatılması amacıyla B/S formları celp edilerek bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda B/S ve B/A formlarında herhangi bir mal alışverişinin olmadığının bildirildiği,

davalı ...tarafından ihtarlı tebligata rağmen ticari defterlerin de ibraz edilmediği anlaşılmakla sözleşmeye konu malların teslime edildiği hususu ispatlanamadığından davacının avans olarak çekten borçlu olmadığı..." gerekçesiyle

"...DAVANIN KABULÜ İLE, Davacının ... Erzurum Şubesine ait 27/.../2018 tarihli ... çek numaralı 65.000,00 TL bedelli ve keşidecisi ... olan çek nedeniyle BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ....

Erzurum Şubesi vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çekin lehtarı tarafından yapılan cironun beyaz ciro yani temlik cirosu olduğundan ve rehinle ilgili bir ibare yer almadığından bu durumun çekin rehin cirosu ile devredilmediğini gösterdiğini, davalı bankanın çek lehtarına kullandırdığı kredi nedeniyle bedeli ödendiğinde tahsil edilmek üzere çeki teslim almasının çekteki ciroyu rehin cirosu haline getirmeyeceğini ve bu nedenle çekten doğan tüm haklarını kullanabileceğini, çek temlik cirosu ile devredildiğinden davacının davalı şirkete karşı olan şahsi defilerini davalı bankaya karşı ileri süremeyeceğini,

aksinin kabulünün kambiyo senetlerinin ruhuna aykırı olacağını, davacının bankaya yönelik menfi tespit talebinin yerinde olmadığının anlaşılmasına rağmen mahkemece aksi kanat oluşturularak davanın kabulü yönünde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması ile davanın reddine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle davanın kabulüne hükmedilmiş, davalı banka yönünden kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme sonucunda;

1-) Davaya konu çek üzerinde, "bedeli teminattır", "bedeli rehindir" ibareleri ya da rehnetmeyi belirten başkaca herhangi bir kayıt bulunmadığı uyuşmazlık konusu değildir. Ancak davalı bankanın menfi tespit istemine konu 27...2018 tarih 65.000,00 TL'lik çeki davalı... ... Ltd. Şti'nin kredi borcunun teminatı olmak üzere görünürde temlik cirosu yoluyla devraldığı anlaşılmaktadır.(bknz. Yargıtay 11. H.D. 2022/1804 Esas 2023/5522 Karar sayılı ilamı)

Çekin kredi teminatı olarak olarak alındığı Dairemiz nezdinde verilen 14.12.2023 tarihli kaldırma kararında da ifade edilmiş olmakla bu hususun kesinleştiğinin kabulü gereklidir.

2-) Bu itibarla, geçersiz ciro ile hamil olan davalı bankanın meşru hamil olmadığı gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamıştır. (bknz. Yargıtay 11. H.D.2024/1676 E. 2024/7037 K. Sayılı ilamı)

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca kamu düzeni ve istinaf sebepleri ile sınırlı olmak üzere yapılan inceleme sonunda; dosyadaki belgeler, kararın dayandığı deliller, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilk derece mahkemesi kararında, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun bulunduğu anlaşılmakla davalı banka vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/(1)-b-1.madde ve bendi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.