Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/244 K.2024/905

Taraflar arasında görülen itirazın iptali davasına ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı, yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıdan olan alacağının tahsili için Erzurum .... Noterliğinin 22/09/2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek hesabın kat edildiğini ve banka alacağının talep edildiğini, ihtarnamenin borçluya tebliğ edildiğini, Erzurum ... İcra Müdürlüğü'nün 2017/... Esas sayılı dosyası ile icra takibine konulduğunu, davalı borçlunun haksız ve yersiz itirazı sonucu icra takibinin durdurulduğunu, bu nedenlerle itirazın iptali ile takibin devamına, davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine talep ve dava ettiği anlaşılmıştır.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; " Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 2021/... Esas 2023/... Karar sayılı ilamı doğrultusunda yapılan yargılamada, dava taraflar arasında mail order sözleşmesi kapsamında yapılan işlemlerden kaynaklanan alacak nedeniyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali taleplidir.

Taraflar arasında mail order sözleşmesi imzalanmış, bu sözleşme üye iş yeri müşterilerinin kartından şifre kullanmaksızın internet yolu ile yapılan alışverişlerinde kullanılmaktadır.

Davalının üye iş yeri olarak yer aldığı davacı banka ile sözleşme imzalandığı, daha sonra ek sözleşme niteliğinde mail order sözleşmesi imzalandığı bu protokolün 3. maddesinde " provizyon alındığı halde kart hamilinin itirazı nedeniyle ilgili tutarın kart sahibinden tahsil edilmemesi veya başka her hangi bir sebeple kart sahibinin bankasınca bankaya ödenmemesi nedeniyle oluşan risk tamamen üye iş yerine aittir.

Üye iş yeri söz konusu tutarı banka talep ettiğinde koşulsuz ve derhal bankaya ödemekle yükümlüdür." şeklinde düzenlendiği anlaşılmıştır. Ayrıca, banka tarafından davalı borçluya gönderilen hesap kart ihtarnamesinin 26/09/2016 tarihinde davalı borçluya tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu işlemlerin 15/06/2016 tarihi ile 03/07/2016 tarihi arasında gerçekleştirildiği, bu işlem tutarların toplamının 184.300,00-TL olduğu, sunulan slipler ekinde belge bulunmadığı, sözleşmeye göre sorumluluğun üye iş yerine ait olduğu, üye işyeri tarafından mail order yöntemi ile yapılan işlemlere müşterilerin itirazı üzerine .... yolu ile bankanın ödeme yaptığı ve üye işyeri ile yaptığı sözleşme kapsamında hesabı kat ederek ihtarname gönderdiği, davalı tarafından sözleşmeye aykırı davranıldığı, yapılan işlemlere ilişkin belgeleri bankaya ibraz etmediği, belgelerin tedarikinde özensiz davrandığı,

davacının chargeback yöntemi ile yaptığı ödemeyi davalıdan talep edebileceği anlaşıldığından "gerekçesiyle " Davanın kabulü ile. Erzurum .... İcra Müdürlüğü 2017/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine" şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı bankanın hizmet kusuru nedeniyle müvekkilini telafisi imkansız zararlara uğratarak şirketinin batmasına sebebiyet verdiğini, eksik araştırma ile karar verildiği, alacaklı bankanın olayda kusurunun bulunduğu, aynı olaya ilişkin ceza mahkemesinde yapılan yargılamada, davalı müvekkilinin beraat ettiği, davacı bankanın sistem açığı ve ihmalinin bulunduğu, müşteri bilgilerini teyit etmenin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemi ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Alacaklı ... T.A.Ş tarafından Erzurum .. İcra Müdürlüğü'nün 2017/... Esas sayılı dosyası üzerinden borçlu davalı aleyhine Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nden alınan 26/01/2017 tarih ve 2017/....

D.İş sayılı ihtiyati haciz kararı üzerine ilamsız icra takibine başlanıldığı, bu takibe davalı borçlu tarafından itiraz üzerine eldeki itirazın iptali davasının açıldığı ve banka alacağının mail order yolu ile yapılan işlemlerden kaynaklanan Chargeback sebebi ile alacak iddiasında bulunulduğu anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama neticesinde. 28/01/2021 tarih ve 2018/...

Esas, 2021/...Karar sayılı karar ile davanın reddi yönünde karar verilmiş, bu karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Dairemiz 05/07/2023 tarih ve 2021/... Esas, 2023/... Karar sayılı karar ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilerek ilk derece mahkemesince 2023/... Esas sayılı dosya üzerinden yeniden yapılan yargılama neticesinde, 01/11/2023 tarih ve 2023/...

Karar sayılı karar ile davanın kabulü yönünde karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından " eksik araştırma ile karar verildiği, alacaklı bankanın olayda kusurunun bulunduğu, aynı olaya ilişkin ceza mahkemesinde yapılan yargılamada, davalı müvekkilinin beraat ettiği, davacı bankanın sistem açığı ve ihmalinin bulunduğu, müşteri bilgilerini teyit etmenin hayatın olağan akışına aykırı olduğu " ifade edilerek kararın kaldırılması talebi ile istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dairemiz önceki kaldırma kararı olan 05/07/2023 tarih ve 2021/... Esas, 2023/...

Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere, "davalının üye iş yeri olarak yer aldığı davacı banka ile sözleşme imzalandığı, daha sonra ek sözleşme niteliğinde mail order sözleşmesi imzalandığı bu protokolün 3. maddesinde " provizyon alındığı halde kart hamilinin itirazı nedeniyle ilgili tutarın kart sahibinden tahsil edilmemesi veya başka her hangi bir sebeple kart sahibinin bankasınca bankaya ödenmemesi nedeniyle oluşan risk tamamen üye iş yerine aittir.

Üye iş yeri söz konusu tutarı banka talep ettiğinde koşulsuz ve derhal bankaya ödemekle yükümlüdür." şeklinde düzenlenmiştir. Ayrıca, banka tarafından davalı borçluya gönderilen hesap kart ihtarnamesinin 26/09/2016 tarihinde davalı borçluya tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Dava konusu işlemlerin 15/06/2016 tarihi ile 03/07/2016 tarihi arasında gerçekleştirildiği, bu işlem tutarların toplamının 184.300,00-TL olduğu, sunulan slipler ekinde belge bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Şu halde, taraflar arasında mail order sözleşmesinin tanzim edildiği, bu sözleşme ile yapılan işlemlere itiraz halinde sorumluluğun üye iş yerine ait olduğunun belirtildiği, üye iş yeri tarafından mail order yöntemi ile yapılan işlemlere müşterilerin itirazı üzerine Chargeback yolu ile bankanın ödeme yaptığı ve üye iş yeri ile yaptığı sözleşme kapsamında hesabı kat ederek ihtarname gönderdiği, yapılan ödemelere ilişkin icra takibine başladığı, icra takibine itiraz üzerine de eldeki itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmaktadır" şeklinde değerlendirme yapılmıştır.

Yine, Dairemiz önceki kararında ilk derece mahkemesince talimat yolu ile alınan 20/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda Chargeback yani ters ibraz işlemi ile ilgili olarak " Uluslararası kartlı ödeme sistemleri kurallarına göre, kredi kart sahipleri kendi kartlarıyla yapılan işlemlere itiraz etme hakkına sahiptirler. Bu itiraz, kart sahibi banka tarafından işyeri bankasına iletilir, işyeri bankası ise ilgili işyerinden itiraz edilen işlem ile ilgili belgeleri talep eder.

Talep edilen belgelerin yetersiz olması durumunda, söz konusu işlem tutarı işyeri bankası tarafından ilgili işyerinden tahsil edilir ve kart sahibi bankaya aktarılır. Bu işleme "chargeback" veya “ters ibraz” adı verilir. Bankalar chargeback konusunda kart kuruluşlarının kurallarına bağlıdırlar ve bu kurallara uymak zorundadırlar. Uygulanan prosedür kesinlikle bir bankaya veya Türk bankalarına özel bir prosedür değildir.

Kart kuruluşlarının kurallarının geçerli olduğu her yerde itiraz (chargeback) mekanizması aynı şekilde işler.Prosedür aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

1. Kart sahibi kredi kart bankasına itirazını iletir. 2. Kart sahibi banka bu itirazı işyeri bankasına yönlendirir. 3. İşyeri bankası ilgili itirazı işyerine sunar ve işlem ile ilgili belgeleri talep eder. 4. İşyeri ilgili belgeleri bankaya iletir. 5. Eğer işyerine tanınan süre dahilinde hiç belge iletilmediyse veya gönderilen belgeler yeterli görülmezse, itiraz edilen tutar işyeri hesabından çekilir ve kart sahibi bankaya iade edilir. 6. Gelen belgeler yeterli görülürse kart sahibi bankaya iletilirler ve itiraz reddedilir. İşyeri ilgili tutarı iade etmek zorunda kalmaz.

Kart hamili onayı dışında gerçekleşen işlemlere itirazlar (Dolandırıcılık İtirazları) Üye işyeri ,kart hamilinin onayı olmaksızın karttan arka arkaya birden fazla çekim yapmamalıdır. Bu tarz çekimlerde işlemlerin şifresiz olması halinde risk üye işyerindedir. Üye işyeri, kart hamilinin onayı olmaksızın işlem yapmamalı ve işlemin şifre ya da imza ile tamamlanmasını sağlamalı ve satış belgelerini okunaklı bir şekilde destekleyici dokümanlar ile birlikte saklamalıdır.

Kart hamilinin onayı olmaksızın tamamlanan yüz yüze olmayan işlemlerin mail/telephone order, internet (3D Secure ve BKM Express işlemler hariç), tekrarlanan işlemler (devre mülk-sigorta çekimleri,vs.) - finansal sorumluluğu üye 10 işyerine aittir.

Bu tarz işlemlerle ilgili itirazlarda, üye işyeri kart hamiline hizmet verildiğini gösteren kart hamili imzalı belge, alındı belgesi, mail order formu, kart hamilinin elektronik ürün ve hizmet aldığı durumlarda, kart sahibinin yazılı kayıt onayı ve kart hamilinin işleme katılımını gösteren her türlü fax, e-mail ve mektup belgelerini ibraz etmelidir. Ancak bu belgelerin ibrazı, işyerinin finansal sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Yurt dışı menşeili ticari kartlar ile yapılan internet işlemlerinde, işyeri 3D Secure uyumlu olsa dahi, işlem şifresiz olarak tamamlanırsa, kart hamili itirazı olması halinde finansal sorumluluk üye işyerindedir. Üye işyeri, yüz yüze gerçekleşen işlemlerde, kartın ön yüzünde kabartmalı olarak basılı bulunan kart numarasının ilk 4 hanesi ile kart numarasının altında yazılı olarak bulunan 4 rakamın aynı olduğunu teyit etmelidir.

Kredi kartı fotokopisi ya da elle yazılmış | tuşlanmış kart bilgilerini içeren slipler geçerli satış belgesi değildir. İşlemle ilgili olarak, slip haricindeki belgeler üzerindeki imzalar yeterli değildir.

Üye işyeri, otel konaklaması veya araç kiralaması sonrasında, ek masraflar için gecikmeli olarak karttan ek tahsilat yaptı ise, itiraz söz konusu olduğunda gecikmeli gerçekleşen işleme ait olan belgeler ile birlikte, orijinal konaklama ve kiralamaya ait diğer belgeleri de ibraz etmelidir.

Yüz yüze olmayan havayolu işlemleri ile ilgili olarak kart hamillerinin işlemlerine kendileri tarafından yapılmadığı gerekçesi ile gelen itirazlarında, üye işyeri itiraza ait uçak bileti, uçuş kartı, uçuş manifestosu, fazla bagaj belgesi vs. gibi işlemin kart hamiline ait olduğunu gösteren ek belgeleri bankalarına ibraz etmelidir.

“Müşteri İtirazlarını Kontrol Altında Tutmak” bölümünde de bilgi verildiği şekilde dolandırıcılık bildirimi ve-veya chargeback sayısı, tutarı ve-veya bunların işyerinde gerçekleşmiş toplam işlemlere oranının kart kuruluşları tarafından belirlenen eşiklerin üstünde olması durumunda, işyeri belge/doküman temin edebilse bile, işyeri bankasının belgeleri kart hamili bankasına gönderme hakkı kalmayacak ve bu işlemlerin finansal sorumluluğu işyerine ait olacaktır." şeklinde açıklamalar yapılmıştır.

Tüm bunlara göre; dairemiz kaldırma kararı doğrultusunda yargılama yapılarak karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi, davalı vekilinin istinaf dilekçesinde davalı bankanın elektronik yolla yapılan işlemlerden dolayı kusurunun bulunduğu ifade edilmiş ise de taraflar arasında imzalanan mail order sözleşmesinde göre yapılan işlemlere itiraz halinde sorumluluğun üye iş yerine ait olduğunun belirtilmesi karşısında, davalı vekilinin bu istinaf sebebinin yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.

Yine, davacı bankanın risk konusunda bilgilendirme yapmadığı yönündeki istinaf sebebine ilişkin ilk derece mahkemesinde yapılan yargılamada ileri sürülmeyen bir hususun ileri sürülmesi söz konusu olduğundan bu istinaf sebebinin de yerinde olmadığı anlaşılmaktadır. Davalının Erzurum .... Asliye Ceza Mahkemesi 'nin 2019/.... Esas, 2020/....

Karar sayılı kararı ile dolandırıcılık iddiasından sanık olarak yargılanan müvekkilinin beraat ettiğini, yine İstanbul 52. Asliye Ceza Mahkemesi 'nin 2020/... Esas, 2020/....

Karar sayılı kararı ile hakkında beraat kararı verildiğini, bu nedenlerle suçsuz olduğunun ispatlandığını, müvekkilinin bu mağduriyeti yaşamasının sebebinin bankanın ihmalkarlığı ve sistem açığı olduğunu ifade ederek istinaf yasa yoluna başvurmuş ise de; ceza mahkemesi kararlarının hukuk mahkemelerini istisnalar hariç olmak üzere bağlayıcı nitelikte bulunmadığı,

kaldı ki yukarıda da ifade edildiği üzere taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince yapılan işlemlere itiraz halinde sorumluluğunun üye iş yerine ait olduğunun belirtilmesi sebebiyle bu istinaf başvurusunun da yerinde olmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353-1-b-1. maddesi gereğince esastan reddi gerekmiş ve aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.

Her ne kadar davalı vekili duruşmalı inceleme talebinde bulunmuş ise de; daha önceden de Dairemizce karar verilen dava hakkında yapılan istinaf başvurusundaki sebepler ile Dairemiz gerekçeli kararı dikkate alınarak duruşma yapılmasını gerektirir bir durum bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin duruşmalı istinaf incelemesi talebinin reddi yönünde karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.