Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/565 K.2024/741

Taraflar arasında görülen ihtiyati tedbir istemine ilişkin yapılan yargılama sırasında; mahkemece 24/11/2023 tarihli D.İş karar uyarınca ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verildiği, bu karara yönelik ihtiyati tedbire itiraz eden vekilinin itirazı hakkında 31/01/2024 tarihli D.İş Ek kararı ile itirazın reddine karar verildiği, verilen D.İş Ek karara karşı ihtiyati tedbire itiraz eden vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan incelemede;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

İhtiyati tedbir talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkili ...'nın, ...

Erzurum Şubesi tarafından basılıp kendisine teslim edilen çek karnesini, içerisindeki tamamen boş haldeki 7 adet yaprağı ile birlikte zayi ettiğini, müvekkilinin zayi ettiği karnedeki çeklerden E-... seri numaralı çek davalı tarafından sahtecilik suretiyle doldurularak muhataba ibraz edildiği ve bedelinin tahsil edilmeye çalışıldığı, çek aslının bankaya ibraz edilmeden görüntüsü ile sorgusunun yapıldığı, söz konusu çek hakkında daha önceden İstanbul Anadolu....

Asliye Ticaret 2023/... Esas sayılı dosyası ile zayi sebebiyle iptal davası açıldığı ve suç duyurusunda bulunulduğu, çekteki yazı ve imzaların müvekkile ait olmamasına rağmen kötü niyetli 3. şahıslar tarafından bedelin tahsili yahut ibraza bağlı diğer mağduriyetlerin yaşanmaması, telafisi güç veya imkansız zararların meydana gelmemesi bakımından teminat karşılığı, ... Erzurum Şubesi tarafından basılan, keşide eden kısmında ...

Tekstil Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi unvanı yer alan, E-... seri numaralı çekin 24.11.2023 vade (tahrifat suretiyle başka vade yazılabilir), 250.000,00 TL bedelli (tahrifat suretiyle başka bedel yazılabilir) ibrazı halinde ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ 24/11/2023 TARİHLİ D.İŞ KARARINDA ÖZETLE

İlk Derece Mahkemesince, "... Tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; ... Erzurum Şubesi tarafından basılan, keşide eden kısmında ...

Tekstil Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi unvanı yer alan, E-... seri numaralı çekin zayi olduğu hususunda iptal davası açılması, çekin ibrazı halinde ödenmesi durumunda talep edenin hukuki ve ekonomik zararının bulunacağı anlaşılmakla ve talepte İİK 72/2 maddesindeki yazılı şartlar oluşmakla; çek bedelinin toplamı üzerinden %15 teminat alınması şartı ile çekin ibrazı halinde ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir." gerekçesiyle "İhtiyati tedbir talep eden vekilinin talebinin KABULÜNE, ...

Erzurum Şubesi tarafından basılan, keşide eden kısmında ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi unvanı yer alan, E-... seri numaralı çekin ibrazı halinde ÖDENMEMESİ YÖNÜNDE 37.500,00 TL TEMİNAT MÜKABİLİNDE İHTİYATİ TEDBİR KARARI VERİLMESİNE," şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAFA KONU İLK DERECE MAHKEMESİNİN 31/01/2024 TARİHLİ (Ek Karar Yazım Tarihi 15/02/2024) D.İŞ EK KARARININ ÖZETİ :

İlk Derece Mahkemesince, "... Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; Mahkememiz'in 2023/.... D.İş sayılı 24.11.2023 tarihli ihtiyati tedbir kararında, çekin ibrazı halinde ödenmesi durumunda talep edenin telafisi güç zararının doğacağı kanaatine varıldığından usul ve yasaya uygun olan bu karara yapılan itirazın reddine aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." gerekçesiyle "Mahkememizin 2023/....D.İş sayılı 24/11/2023 tarihli ihtiyati tedbir kararına yapılan itirazın reddine," şeklinde karar verilmiş, karara karşı ihtiyati tedbire itiraz eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

İhtiyati tedbire itiraz eden ... ... Ltd. Şti. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dosyaya sundukları karardan ve önceki beyanlarından anlaşılacağı gibi huzurdaki davanın davalısının...Dokuma Kumaş Teks. San. Tic. Ltd. Şti. olduğunu, adı geçen şirketin çek ile hiçbir ilgisi ve ilişkisi olmadığını, müvekkilinin meşru hamili olduğu çeki, çekte 3. ciro olarak yer alan ... Kumaş. San. ve Dış Tic. Ltd.

Şti.'den alacağına mahsuben aldığını, hal böyle olunca çekin meşru hamili olmaları ile mübrez mahkeme kararı ve davanın müvekkili aleyhine açılmadığı gözetilerek mahkemece itirazın reddine dair verilen ek kararın kaldırılmasını talep ettiklerini, davacı tarafın çeklerin zayi olduğundan bahisle çeklerin iptali amacıyla İstanbul Anadolu ... Asliye Ticaret Mahkemesine 2023/...

Esas sayılı dosya ile açtıkları davayı iş bu davaya dayanak gösterdiklerini, ancak vaki davaya ilişkin dosyaya hiçbir bilgi ve belge sunulmadığını, iş bu davanın içeriği nedeniyle müvekkili aleyhine davaya dayanak teşkil etmeyeceğinin sabit olduğunu, kaldı ki çek iptali istemi ile açılan davanın usulden reddine karar verildiğini, ancak davacı vekilinin vaki karara dair hiçbir bilgi ve beyanda bulunmadığını, davacı tarafın 7 adet çekin çalınması ile ilgili suç duyuruları hakkında takipsizlik kararı verildiğini,

21/01/2022 tarih ve.... sayılı Ticaret Sicil Gazetesinden de anlaşılacağı üzere davacı şirketin ticari merkezini Erzurum'a taşıdığını, bu tarihten 18 ay sonra 27/07/2023 tarihinde suç duyurusunda bulunmalarının maddi ve hukuki dayanağının olmadığını, davacı tarafın iş bu maddi gerçeği gizlemek suretiyle ve hile yöntemiyle borçtan kurtulma ve sebepsiz zenginleşme yolunu seçtiğini, haksız davanın bu nedenle reddinin gerektiğini, yine yürütülen soruşturmada davacı şirket yetkilisi tarafından şirketin ticari merkezinin .../İstanbul olmadığının teyit edildiğini,

diğer yandan davacı tarafın dava konusu çek nedeniyle borçlu olmadıklarından bahisle Bakırköy ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/...

Esas sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine menfi tespit davası açtığını, ancak borçlu davacı tarafın diğer 6 adet çekle ilgili menfi tespit davası açıldığına dair hiçbir bilgi ve belge sunmadığını, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen 31/01/2024 tarihli D.İş Ek kararın kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Talep, ihtiyati tedbir kararına itiraza ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Somut olayda ihtiyati tedbir talep eden şirket vekili müvekkili ...'nın, ... Erzurum Şubesi tarafından basılıp kendisine teslim edilen çek karnesini, içerisindeki tamamen boş haldeki 7 adet yaprağı ile birlikte zayi ettiğini, müvekkilinin zayi ettiği karnedeki çeklerden E-... seri numaralı çek davalı tarafından sahtecilik suretiyle doldurularak muhataba ibraz edildiğini iddia ederek E-... seri numaralı 24.11.2023 tarihli 250.000,00 TL bedelli çekin ibrazı halinde ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş, mahkemece tedbir talebinin kabulüne karar verilmiş, tedbir kararına yönelik davalı itirazını duruşmalı olarak inceleyen mahkemece itirazın reddine karar verilmiştir.

Geçici Hukuki Koruma tedbirlerinden olan “ihtiyati tedbir” 6100 Sayılı HMK’nın 389-399. maddelerinde düzenlenmiştir. HMK’nın 389. maddesinde ihtiyatin tedbirin şartları, 391. maddesinde ihtiyati tedbir kararının kapsam ve içeriği, 393. maddesinde ihtiyati tedbir kararının uygulanması, 394. maddesinde ihtiyati tedbir kararına itiraz ve uygulanacak usule yer verilmiştir.

HMK’nın 389. maddesinde ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, söz konusu maddede; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan haller, ihtiyati tedbir sebebi ve şartı olarak kabul edilmiştir.

Mahkemece, ihtiyati tedbir yargılamasının gerektirdiği inceleme ve ispat kuralları dikkate alınarak, yapılan incelemeden sonra, bu sakınca veya zararı ortadan kaldıracak tedbire karar verilmesi mümkün olacaktır. İhtiyati tedbirde asıl olan ihtiyati tedbire esas hakkın bulunması ve bir ihtiyati tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyati tedbirin temel şartlarını oluştururlar.

Maddede bu iki hususa yer verilmiş ihtiyati tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyati tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Tedbir talebinin kabulü veya reddi bir kısım genel ilkeler konularak hakime bırakılmış, ancak ihtiyati tedbirin sadece uyuşmazlık konusu hakkında verileceği düzenlemiştir.

Öte yandan HMK'nın 390/3. maddesi uyarınca ihtiyati tedbir talep eden taraf, talep dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.

HMK'nın 393. maddesinde "İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmî belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez." hükmüne yer verilmiş olup bu hüküm uyarınca mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararı uyarınca karşı tarafın uğrayacağı zararlara binaen teminat gösterilmesine karar verilebilecektir.

Ayrıca 2004 sayılı İcra İflas Kanunu (İİK)’nun 72. Maddesine göre, borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

Davacının iddiasının haklı olup olmadığı hususunun, diğer bir anlatımla davanın esasının yapılacak yargılama sonunda belli olacağı, ancak bu aşamada yaklaşık ispat kuralının davacı tarafça yerinde getirildiği, 2004 sayılı İİK'nın 72/2. Maddesi kapsamında da icra takibinden önce borçlunun gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebileceği hususu dikkate alındığında, ihtiyati tedbir kararının yerinde olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle davacının ihtiyati tedbire karar verilmesini gerektirir biçimde 2004 sayılı İcra İflas Kanunu (İİK)’nun 72/2. Maddesi şartlarının yerine getirdiğinin anlaşılmasına göre kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, ihtiyati tedbire itiraz eden dahili davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.