Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/750 K.2024/1401

Taraflar arasında görülen itirazın iptali davasına ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı taraf arasında ticari ilişki bulunduğunu, bir kısım ürünlerin davalı tarafa teslim edildiğini ve faturanın usulüne göre davalı yana tebliğ edildiğini ancak davalı tarafın takip konusu 3 adet faturayı ödemediğini, davalı tarafın borç miktarını müvekkilinin ortağı ...'e ödediğini iddia ederek itiraz ettiğini ancak müvekkilinin anılan kişiyle ortaklığının olmadığını, davalı tarafın malzemeleri, sahibi olduğu ve kendisinin işlettiği ...Elektrik işletmesi için aldığını beyanla, Erzurum ... İcra Müdürlüğü'nün 2017/... sayılı dosyası nezdinde başlatılan icra takibine vaki itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirket ile yapılan ticari iş sonucu kaydedilen borç miktarının gayri resmi yetkili kılınan ve ... ilçesinde herkes tarafından davacı şirketin ortağı olarak bilinen ...'in ... Bankası hesabına yatırıldığını, iş bu borcun ferileri ile birlikte eksiksiz olarak davacı tarafa ödendiğini, ...'in söz konusu borcun müvekkilinden tahsil edilerek davacı şirkete ödendiğine dair tanıklık edeceğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince; "...Tüm dosya kapsamı ve Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 2020/... Esas, 2022/...

Karar ve 26/12/2022 tarihli ilamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından taraflar arasındaki sözleşme uyarınca ürünlerin davalı tarafa teslim edildiği ancak davalı tarafın 30/09/2015 tarihli ve... numaralı 33.072,00.-TL, 18/10/2015 tarihli ve ... numaralı 38.420,17.-TL ve 30/10/2015 tarihli ... numaralı 1.040,00.-TL 3 adet faturayı ödemediği iddiasıyla icra takibi başlatıldığı, davalı borçlu tarafından borca itiraz edilmesi nedeniyle eldeki itirazın iptali davasının açıldığı, kaldırma kararı sonrasında mahkememizce dava dışı ...'in davacının temsilcisi gibi hareket edip etmediğine yönelik gerekli araştırmaların yapıldığı,

davacı tarafça ...'in temsilci olarak hareket etmesine açık veya zımni bir yetki verilmediği beyan edilmiş ise de gerek dinlenen tanık ...'in beyanı gerekse de diğer davacı tanıkların beyanları ile incelenen ticari defterlerde davacı ile ... arasında herhangi bir ticari ilişkinin olmaması,

davalı tarafça ...'in hesabına para aktarılmasının ardından yakın tarihlerde ... tarafından davacının hesabına para gönderildiği nazara alındığında ...'in davacı temsilcisi gibi hareket ettiği kanaatine varılmakla mahkememizce aldırılan ve ayrıntılı ve de gerekçeli olması nedeniyle hükme esas alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere dava dışı ... tarafından davalı tarafça aktarılan paraların bir kısmının davacıya bir kısmının ise davacı adına ...

Çimento hesabına aktarıldığı, davalı tarafından dava dışı ...'e yapılan ödemelerin dava konusu icra takibine dayanak faturalara ilişkin olduğu ve ödemelerin toplam tutarının icra takibindeki toplam borcu karşıladığı..." şeklindeki gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin hükümde belirttiği üzere yetkisiz temsilin şartlarının oluşmadığı, ilk derece mahkemesi her ne kadar yetkisiz temsilin varlığını kabul etse de bu yöndeki kabulünün yasal bir dayanağının bulunmadığını, davalının usulüne uygun tutulmadığı tespit edilen ticari defterlerinde faturaların kayıtlı olmasının davalı ile davacı arasında bir ticari ilişkinin bulunduğu ve bu yöndeki ilişki sebebiyle fatura düzenlendiğini ispatladığını ayrıca kayıtlı faturalar için yapılan aslen bir ödeme kaydının bulunmaması davalının davacıya olan borcunu ifa etmediğini ispatladığını,

davalının dava dışı ...'in müvekkilin ticari temsilcisi olduğu yönündeki mesnetsiz iddialarının da gerçeği yansıtmadığının raporla tespit edildiğini belirterek kararın kaldırılması ile davanın kabulü, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava; ticari satıma dayalı fatura alacağının tahsili için girişilen ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş, davacı şirket vekili tarafından kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi yönünde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme sonucunda;

Dairemizin 26/12/2022 tarihli HMK 353-(1)/a-6 maddesi uyarınca verilen kararında, davalı tarafın savunması minvalinde dava dışı ...'e yapılan ödemelerin adı geçenin davacı şirketin ticari temsilcisi sıfatıyla hareket edip etmediği hususunun araştırılarak geçerli ödeme niteliğinde olup olmadığının tespit edilmesi gerektiği ifade edilerek hüküm kaldırılmıştır.

Karar sonrası ilk derece mahkemesince ....Ticaret Sicil Müdürlüğü ve ... Bankası'na yazılan müzekkere cevapları dosya arasına alınmış, mali bilirkişi incelemesi yaptırılmış, tanık beyanına başvurulmuş ve netice itibariyle dava dışı ...'in davacı temsilcisi gibi hareket ettiği kanaati bildirilerek davanın reddine hükmedilmiştir.

Öncelikle davalı tarafın, takip konusu faturaların dayanağı ticari ilişki kabul edilerek bedelinin davacı şirket adına hareket eden dava dışı kişiye ödenmek suretiyle borcun sona erdiği şeklindeki savunması bağlantılı bileşik ikrar mahiyetindedir. Yerleşmiş Yargıtay Uygulamalarına göre bileşik bağlantılı ikrarda ispat külfeti ikrar eden taraftadır. İkrar eden kişi ikrarda ileri sürdüğü vakıalarını (ödemelerini) ispatla yükümlüdür. Davalının ikrarı bağlantılı bileşik ikrar bölünebilir olup ticari satım bedelinin ödendiğini ispat külfetinin davalı tarafa ait olduğun öncelikle tespiti gereklidir.

Bu minvalde somut olay ele alındığında, davalının davacı firma namına ödeme yaptığını beyan ettiği ...'in işletme defterinde ve davacı firmanın ticari defterlerinde, aralarında ticari ilişki olduğuna yahut davalı tarafça ... hesabına yapılan ödemelerin davacı şirket namına yapıldığına dair herhangi bir yazılı kayda rastlanmadığı, dosyada mübrez dekont örneklerinde açıklama kaydının yer almadığı, TBK'nın 547.

Maddesi uyarınca dava dışı ...'e davacı tarafından verilmiş usulüne uygun bir vekaletname bulunmadığı, bu yönde dosyaya yazılı sözleşme sunulmadığı görülmektedir. Davalı vekili 20.05.2023 tarihli beyan dilekçesinde dava dışı ...'in davacı şirket nam ve hesabına işlem yapması yönünde açık ya da zımni yetki verilmediğini, ... tarafından ödenen paraların davacı şirkete olan borçlarının iadesinden kaynaklandığını ifade etmiştir.

Gelinen aşamada; davalı vekilinin 20.05.2023 tarihli beyanı da nazara alınarak, davacı şirketle ... arasında ticari mümessillik iddiasının ispat külfeti davalı tarafta olup söz konusu iddianın sunulan dekontlar ve banka kayıtları nezdinde ispatlanmış sayılacağının kabulü mümkün görünmemektedir. Eş söyleyişle davacı şirketi bağlayıcı nitelikte davacı şirket namına ödeme alınması noktasında bir iznin veya sonradan verilmiş icazetin bulunduğuna dair kesin ve somut bir delil sunulmamıştır.

Bu bağlamda davalının ödeme savunmasını yazılı delille ispatlayamadığı kabul edilmekle birlikte cevap dilekçesinde yemin deliline de dayandığı anlaşılmaktadır. Davalının savunmasını yazılı delille ispatlayamamış olması yemin deliline dayanmak hak ve yetkisini ortadan kaldırmaz. Bir başka deyişle savunmasını yazılı delille ispatlayamayan davalı yemin deliline dayanabilir. Mahkemenin değinilen bu yönü gözeterek, savunmasını ispat zımnında davalıya, davacı tarafa yemin yöneltme hakkı olduğu hatırlatılarak sonucuna göre karar vermesi gerekirken yazılı şekilde karar vermiş olması usul ve yasaya aykırı görülmüş, kararın bu sebeple kaldırılması gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)/a-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.