Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/92 K.2025/1131

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın manevi tazminat yönünden sulh nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, maddi tazminat yönünden kabulüne dair verilen karara karşı davalı ... Turizm Seyehat Organizasyon ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili, müvekkillerinden ...’nun eşi, ..., ... ve ...’nun babaları ve ...’nun oğlu olan ...,19.03.2017 tarihinde, saat:19.00 sularında, sevk ve idaresindeki ... Plaka nolu araç ile seyahat ederken, Davalı, ... Sigortacılık Kooperatifi’nin, ... nolu poliçe ile ZMMS ile sigortalamış olduğu davalı ...

Sigorta A.Ş’nin, ... nolu poliçe ile İMMS ile sigortalamış olduğu, mülkiyeti davalı ...’na ait olan ve davalı ...’in sevk ve idaresindeki, ... plaka nolu aracın, Erzurum ...Dinlenme Tesislerinden çevre yoluna çıkarken, geçiş yolunu kapatması nedeniyle çarpması sonucunda vefat ettiğini, bu trafik kazasının oluşumunda kusurun tamamının ... plaka nolu aracın sürücüsü ...’e ait olduğunu, müvekkillerinin murisinin bu kazanın oluşumunda herhangi bir kusur izafe edilemeyeceğini, müvekillerinin murisi vefat ederken, ticari taksi hattı işletmekte olduğunu, aylık yaklaşık 5,000.00-TL civarında net geliri bulunduğunu,

vefatı nedeniyle müvekkillerinin bu gelirden mahrum kaldıklarını, bu elim olayın vukuunda, müvekkillerin derin elem ve ıztıraba maruz kaldığını ve desteklerini kaybettiğini, hatta Müvekkili ...'nin Muskulerduchenne hastalığına duçar olduğundan ömür boyu desteğe muhtaç olduğunu, davalı sigorta şirketlerinden, sigorta poliçeleri limitleri dahilinde bulunan maddi ve manevi tazminat miktarlarının ödenmesi için talepte bulunmalarına rağmen, yasada öngörülmeyen bilgi ve belgeler talep edildiğini ve herhangi bir ödeme yapılmadığını, bu nedenlerle, müvekkilleri ..., ..., ... için,

iş bu trafik kazasında babasının vefatı nedeniyle uğramış olduğu elem ve ıztırabın bir nebze de olsa dinmesi için; ayrı ayrı 25,000.00-TL, Manevi Tazminatın kaza tarih olan,19.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ile birlikte davalı .... ... Sigortacılık Kooperatifi’nin, dışındaki davalılardan(davalı ...

Sigorta A.Ş.’den sigorta poliçesi limiti ile sınırlı olarak olmak kaydıyla)tahsil edilerek Müvekkiline ödenmesine, Müvekkili ... için, iş bu trafik kazasından oğlunun vefatı nedeniyle uğramış olduğu elem ve ıztırabın bir nebze de olsa dinmesi için. 40,000.00-TL, Manevi Tazminatın kaza tarih olan,19.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ile birlikte davalı .... ... Sigortacılık Kooperatifi’nin, dışındaki davalılardan(davalı ...

Sigorta A.Ş.’den sigorta poliçesi limiti ile sınırlı olarak olmak kaydıyla)tahsil edilerek Müvekkile ödenmesine, müvekkili ... için, iş bu trafik kazasından eşinin vefatı nedeniyle uğramış olduğu elem ve ıztırabın bir nebze de olsa dinmesi için. 50,000.00-TL, Manevi Tazminatın kaza tarih olan,19.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ile birlikte davalı .... ... Sigortacılık Kooperatifi’nin, dışındaki davalılardan(davalı ...

Sigorta A.Ş.’den sigorta poliçesi limiti ile sınırlı olarak olmak kaydıyla)tahsil edilerek Müvekkile ödenmesine, Müvekkil ... için, iş bu trafik kazasında oğlunun vefatı nedeniyle yoksun kalmış olduğu desteğe karşılık şimdilik,1,500.00-TL maddi tazminatın, kaza tarih olan,19.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal ticari avans faizi ile birlikte davalı (... Sigorta A.Ş.’den, davalı .... ...

Sigortacılık Kooperatifi’nin, sigorta poliçesi limitini aşması durumunda davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek Müvekkile ödenmesine(Davamız belirsiz alacak davası olup HMK 107.madesi uyarınca alacağımız belirlenebilir hale geldiği anda harcı tamamlamak üzere Fazlaya İlişkin Talep ve Dava Hakkımız Saklıdır), müvekkil ... için, iş bu trafik kazasında eşinin vefatı nedeniyle yoksun kalmış olduğu desteğe karşılık şimdilik, 5,000.00-TL maddi tazminatın, kaza tarih olan,19.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal ticari avans faizi ile birlikte davalı (...

Sigorta A.Ş.’den, davalı .... ...

Sigortacılık Kooperatifi’nin, sigorta poliçesi limitini aşması durumunda davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek Müvekkile ödenmesine (Davamız belirsiz alacak davası olup HMK 107.maddesi uyarınca alacağımız belirlenebilir hale geldiği anda harcı tamamlamak üzere Fazlaya İlişkin Talep ve Dava Hakkımız Saklıdır), müvekkili ..., ... için iş bu trafik kazasında babası olan desteğinin vefatı nedeniyle yoksun kalmış olduğu desteğe karşılık şimdilik ayrı ayrı 1,500.00-TL maddi tazminatın, kaza tarih olan,19.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal ticari avans faizi ile birlikte davalı (...

Sigorta A.Ş.’den, davalı .... ... Sigortacılık Kooperatifi’nin, sigorta poliçesi limitini aşması durumunda )davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek Müvekkillere ödenmesine, fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımızın saklı tutulmasına, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Turizm vekili, dava konusu kazaya ilişkin mahkemece kusur ve maluliyet incelemesi yapılması gerektiğini, söz konusu kazaya ilişkin yürütülen ceza soruşturması neticesinde Erzurum ....

Asliye Ceza Mahkemesinde dava açıldığını, bu sebeple ceza yargılamasının bekletici mesele yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğini, bu husustaki Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2003/7126 E sayılı ilamı ve Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2012/723 E ve 2012/4719 K sayılı kararında “ceza davasının beklenmemesi ve kusur incelemesi yapılmaması nedeniyle kararın bozulması yönünde hüküm kurulmuştur.” bu sebeple mahkemence ceza yargılamasının beklenilmesini talep ettiğini, davacıların kaza sebebiyle fazlaya ait hakları saklı kalması kaydıyla 9.500 TL maddi,

duydukları acı ve elem için 165.000 TL manevi olmak üzere toplamda 174.500 TL tazminat talep ettiklerini, ancak tazminat miktarının felaketi özendirir hale getirilmemeli ve bir tarafı zenginleştirici nitelikte olmaması gerektiğini, bu nedenlerle ceza davası açılmış ise akıbetinin öğrenilmesini, ceza davası yargılaması devam ediyor ise dosyanın bekletici mesele yapılmasını ve açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesi yönünde karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... ve ...'in vekili, dava konusu kazaya ilişkin tutulan bilirkişi raporu ve izlenen kamera kayıtlarında aşırı süratli olduğu ve kazanın oluşumunda kusurlu olduğunun açık olduğunu, davalı müvekkili ...'in şehirlerarası yolcu taşımacılığı işiyle iştigal eden ve alman raporlarda da görüleceği üzere alkolü olmayan ve tecrübeli bir şoför olduğunu, bu itibarla yüce mahkemece trafik ihtisas dairesine dosyanın bir kül halinde gönderilerek tarafların kusurlarının oluşumunun tam tespitinin istenilmesi gerektiğini,

davacıların yakınları olayın hemen akabinde müvekkili ...'nun mülkiyetindeki otobüse saldırdıklarını ve araca büyük ölçüde zarar verdiklerini, bu durumun olay yerini göre kamera kayıtlarından da açıkça anlaşılacağını, müvekkillerinin maddi anlamda büyük zararları olduğunu, kazaya karışan otabüsün değer kaybının yüz milyarın üzerinde olduğunu, kullanılmadığı döneme ait beklenen gelir kaybı da üst seviyede olduğunu, müvekkilinin aracının ekteki poliçelerinden de anlaşılacağı üzere hem maddi hem de Manevi olarak sigortalandığın, davacının müvekkilinin mal sahibine dava açmadan önce ...

Sigortanın ve diğer sigortalara başvurusunu yasal olarak yapıp süresinde sonuç alınamaması durumunda dava açması gerektiğini, ... plakalı araç ... sigortanın... nolu bileşik kasko sigortası ve ... nolu ferdi kaza poliçesi ile sigortafanmış olduğunu, bunun gereği maddi ve manevi zararlarda sınırsız şekilde sigortalandığını, özellikle davacının manevi taleplerinin karşılanmasının iş bu sigorta poliçelerinin muhteviyatında olduğunun gayet açık olduğunu, bu nedenlerle davanın reddi ile avukat vekalet ücreti ve dava harç ve masraflarının davacı yana yüklenilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ...

Anonim Türk Sigorta Şirketi, ... plakalı aracın müvekkili şirket tarafından 01.07.2016 - 2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ... numaralı Artan Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, anılan poliçe İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarını içerdiğini, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkili şirketin sorumluluğunun trafik poliçesindeki limitler ve sigortalı araca atfedilebilecek kusur ile sınırlı olduğunu, ancak önemle belirtelim ki dava konusu kazanın meydana geliş biçimi yönünden, müvekkili sigortalısı araca atfedilen kusurun kabulnün mümkün olmadığını,

nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2013/17-72 E. 2013/1558 K. Sayılı ilamında, sigorta şirketinin ancak sigortalı araç kusuru oranında zarardan sorumlu olacağının açıkça ifade edildiğini, ancak her halükarda davacı yanın müterafik kusurunun değerlendirilmesi gerektiğini, manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, bu nedenlerle manevi tazminatın tespiti bakımından davacının sosyal ve ekonomik durumunun araştırılması yapılmasına, fahiş miktardaki manevi tazminat taleplerinin her halde reddine, kusur durumu ve zararın tespiti için bilirkişi incelemesi yapılmasına,

kaza tarihinden ticari faiz taleplerinin reddine, her halde haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı S.S ... Sigorta Kooperatifi davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince, "

Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacıların manevi tazminat davası sulh nedeniyle konusuz kaldığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Maddi tazminat davası yönünden yapılan değerlendirmede ise, adli tıp kurumu tarafından düzenlenen kusur raporu hükme esas alınmıştır. Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin 2021/19605 Esas 2021/6472 Karar 11.10.2021 tarihli ilamı ile Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2020/10352 Esas 2021/2596 Karar 11.03.2021 tarihli ilamı doğrultusunda aktüerya raporu TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılarak düzenlettirilmiştir. Ve bu rapor ile davacının ıslahı doğrultusunda davacıların maddi tazminat davasının kabulüne karar verilmiştir.

Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken harç ve vekalet ücreti ile yargılama gideri yönünden istinaf kaldırma kararı doğrultusunda yeniden değerlendirme yapılarak, davalı sigorta şirketlerinin harç, vekalet ücreti ve yargılama gideri yönünden sigorta poliçesindeki teminat tutarları ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. " gerekçesiyle " 1-Davacıların manevi tazminat davası sulh nedeniyle konusuz kaldığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

2-Davacıların maddi tazminat davasının kabulü ile;

a-)Davacı ... için, 194.011,51 TL maddi tazminatın (davalı ... Sigorta A.ş yönünden 2.988,41 TL ve ... ... Sigorta Koop. yönünden 191.023,10 TL ile sınırlı olmak üzere),

b-)Davacı ... için, 15.597,70 TL maddi tazminatın (davalı ... Sigorta A.ş yönünden 240,26 TL ve ... ... Sigorta Koop. yönünden 15.357,44 TL ile sınırlı olmak üzere),

c-)... için, 97.005,76 TL maddi tazminatın (davalı ... Sigorta A.ş yönünden 1.494,21 TL ve ... ... Sigorta Koop. yönünden 95.511,55 TL ile sınırlı olmak üzere),

d-)Davacı ... için, 23.510,22 TL maddi tazminatın (davalı ... Sigorta A.ş yönünden 362,13 TL ve ... ... Sigorta Koop. yönünden 23.148,09 TL ile sınırlı olmak üzere), davalılar ... Sigorta A.ş ve ... ... Sigorta Koop. yönünden 05.06.2017 tarihinden, diğer davalılar yönünden 19.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ... Turizm Seyehat Organizasyon ve Tic. A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde; müterafik kusur incelemesi yapılmadığını, icra takiplerinin müşterek ve müteselsil sorumlu olan davalılar tarafından ödendiğini, davacıların taleplerinin eksiksiz olarak kendilerine ödendiğini, buna rağmen müvekkili aleyhine hüküm kurulduğunu, davanın konusuz kaldığından reddinin gerektiğini, esasa ilişkin itirazlarında ise;

kusur oranlarının hatalı tespit edildiğini, hukuka aykırı ve çelişki arz eden hesap raporlarının hükme esas alındığını, destekten yoksun kalma tazminatının koşullarının oluşmadığını, ... için destekten yoksun kalındığı iddiasının somut verilerle ispat edilmesi gerektiğini, ...'nun maluliyetinin hatalı hesapladığını, mahkemece eksik inceleme yapıldığını, bilirkişi raporlarına karşı itirazların değerlendirilmediğini, raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmediğini, hatalı değerlendirimeler yapılarak müvekkili açısından yasaya aykırı bir karar tanzim edildiğini savunarak mahkemece verilen kararın kaldırılması talebi ile istinafa başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Somut olayda; 19/03/2017 tarihinde sürücüsü ve maliki ...'nun bulunduğu, ... plakalı ticari taksi ile maliki ... olan ...'in sevk ve idaresindeki ... Sigorta A.Ş nezdinde ZMMS Poliçesi bulunan davalı ... Sigorta A.Ş nezdinde Artan Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi bulunan ... plakalı ... Turizm yolcu otobüsünün karıştığı trafik kazası neticesinde; ticari taksi sürücüsü ...'nun vefatı sebebiyle davacılar tarafından destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemi ile açılan davanın ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması neticesinde; davanın kısmen kabulü yönünde karar verildiği karara karşı davalı ... Turizm Seyahat Organizasyon ve Ticaret A.Ş vekili tarafından kararın kaldırılması istemi ile istinaf yasa yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Yargılama aşamasında davacı ...'nun 23/02/2022'de vefat ettiği anlaşılmıştır. Dava devam ederken taraflardan birinin ölmesi halinde MK 27/1. maddesi gereğince ölen kişinin taraf ehliyeti son bulur. Bu nedenle, davaya ölen tarafa karşı veya onun tarafından devam edilmesine imkan yoktur. Ölü kişi adına hüküm kurulamaz. Yalnız öleni ilgilendiren yani mirasçılara geçmeyen haklara ilişkin davalar tarafın ölümü ile konusuz kalır.

Yalnız ölen tarafı ilgilendirmeyen, yani mirasçıları da ilgilendiren, mirasçıların malvarlığı haklarını etkileyen davalar tarafın ölümü ile konusuz kalmaz. Bu davalara, ölen tarafın mirasçıları tarafından veya ölen tarafın mirasçılarına karşı devam edilir. Borçlar Kanunu'nun 397. (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 513.) maddesi hükmüne göre; aksi sözleşmeden ve işin mahiyetinden anlaşılmadıkça vekil edenin ölümü ile vekalet ilişkisi son bulur.

Somut olayda; ölü kişinin karar başlığında yer alması, davacının mirasçılarının usulüne uygun davaya katılımı sağlanmaksızın hüküm kurulmuş olması hatalıdır. Davacının mirasçıları usülune uygun olarak davaya dahil edilerek usulünce taraf teşkili sağlandıktan sonra hüküm kurulması gerekirken, ölen kişi adına davaya devam olunarak hakkında hüküm kurulması, doğru görülmemiştir.

Somut dava mamelek hukukundan doğan maddi-manevi tazminat olduğundan, ölenin mirasçılarını da ilgilendiren bir davadır. Yargılama sırasında taraflardan birinin ölmesi halinde ölen kişinin veya vekilinin davaya devam etmesi mümkün değildir. Ancak ölen kişinin mirasçıları tarafından davaya devam edilebilir.

O halde ölenin mirasçılarının davaya devam etmesi mümkün olduğundan davacı ...'nun mirasçılarına usulüne uygun olarak davetiye tebliğ edilip taraf teşkili sağlanarak, hüküm verilmesi gerekmektedir.

HMK.'nun 353/1-a-6. maddesinde "...Mahkemece, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması" bölge adliye mahkemesince başvuruya konu kararın esası incelemeden kaldırılmasına karar verilmesi gereken haller arasında sayılmıştır. Somut olayda, yukarıda ayrıntılı biçimde izah edilen yargılamadaki eksiklikler uyuşmazlığın esasının çözümü için olmazsa olmaz niteliktedir.

Mahkemece yapılan yargılama sırasında uyuşmazlığın esasının çözümü için olmazsa olmaz nitelikte delillerin usulüne uygun biçimde toplanılıp değerlendirilmediği, toplanılan bir kısım delillerin hükme esas alınamayacak derecede yetersiz olduğu, tarafların iddia ve savunmalarının karar gerekçesinde değerlendirilmediği anlaşılmakla; HMK'nin 353/1-a-6. ve 355. maddeleri uyarınca davanın esası incelenmeksizin kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.