Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/867 K.2025/80

Taraflar arasında görülen davada....... karar sayılı kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

- KARAR -

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacı firmanın........TL tutarlı çekin müşterisi tarafından kendisine ciro yolu ile geçtikten sonra........ adına çeki ciro ederek dava dışı diğer 3 adet çekle beraber ..

Kargo aracılığıyla müşterisine gönderdiğini, çeklerin kargoda çalındığını, çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmiş olma ihtimaline karşı tedbir talepli çek zayi davası açtıklarını, mahkeme tarafından bankaya yazılan müzekkere cevabında çekin davalı ....tarafından ibraz edildiğine dair bilgi verildiğini, mahkemece......tarihli duruşmada taraflara çeki ibraz eden kişiye karşı istirdat davası açılması için süre verildiğini, bu nedenle davalarının kabulü ile ......şubesine ait, keşidecesi ....

TL çekin istirdatına karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

KARAR

Mahkemece "...Türk Ticaret Kanunu'nun 790. maddesi, kendi hakkının varlığı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşılan ve cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son cironun beyaz ciro olması halinde dahi, yetkili hamil sayılacağı; aynı Yasa'nın 792.maddesi ise, iyiniyetli çek hamilinin korunacağı hükmünü taşımaktadır.

Buna göre; çek ister hamiline, ister emre yazılı olsun, çek hamili onu kötü niyetle ya da ağır bir kusuru bulunarak iktisap etmiş olmadıkça, önceki hamilin elinden ne suretle çıkmış olursa olsun, onu geri vermeye mecbur değildir. TTK'nın 790.maddesi, emre yazılı çeklerle ilgili olarak, hamile yazılı senetlere ilişkin MK.nun 903.maddesine paralel bir koruma sağlamaktadır.

Buna göre,emre yazılı bir çek, herhangi bir şekilde önceki hamillerden birinin elinden çıktığı takdirde, çeki elinde bulunduran son hamile karşı, ancak, çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusuru bulunduğu takdirde istihkak davası açılabilecektir. Kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır.

Ağır kusur ise, örneğin, hamilin hüviyetinin sorulmaması gibi-senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, TTK'nın 686/2.maddesindeki "Poliçe herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa..." ibaresi, poliçenin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir.

Tüm bu açıklamalar, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davanın TTK'nın 792. maddesi kapsamında açılan çekin iadesine ilişkin olduğu görülmektedir. İşbu davada ispat yükü davacıda olup, davalının kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduğunu ispatla yükümlüdür.

Tüm hususlar kapsamında mevcut delil durumuna göre davacının davalının kötüniyetini ya da ağır kusurunu ispatlayamadığı, esasen buna yönelik bir ispat faaliyetine girişmediği gibi hiç bir delil de sunmadığı, çekte ciro zincirinde bir kopukluk olmadığı görüldüğünden, bu sebeple de ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;........ Esas Sayılı dosyası ile açtıkları zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali davasının ... tarihli duruşma tutanağının 1 nolu ara kararı uyarınca tarafımıza davaya konu çek hakkında davalı . . karşı istirdat davası açmak için kesin süre verilmiş olup, kesin süre içerisinde .......i'nin talep ettiği iş bu dava açıldığını, çeki çalan kargo şirketi elemanı şahıs sahte kaşe ve cirolarla bu paranın tahsili yoluna gittiğini,

her ne kadar gerekçeli kararda çeki elinde bulunduran davalı hamilin ağır bir kusuru olmadığından hareketle karar verilmiş ise de ortada dolandırıcılık ve evrakta sahtecilik gibi unsurlarında olduğu göz önüne alındığında sırf ağır kusuru olmadığından hareketle hamilin bu çeki tahsil etmesinin hukuk düzeni tarafından korunmayacağı, zira dosya kapamında davalının bu çeki iyiniyetli bir şahıs olarak iktisab ettiğini gösterir bir emareye veyahut da bu yönde yapılmış etkin bir incelemeye de rastlanmadığından ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması talebiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinafa gelen tarafın sıfatı ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı resen gözetilmiş, ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz." kuralı nazara alınmıştır.

Dava, çek istirdatına talebine ilişkindir.

........ Karar sayılı ilamı ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı istinaf kanun yolu başvurusunda bulunmuştur.

TTK'nın 792.maddesi kapsamında açılan çekin iadesine ilişkin eldeki davada ispat yükü davacıda olup, davacı davalının kötü niyetli veya ağır kusurlu bir şekilde çeki iktisap ettiğini ispatlayamaması, çekteki ciro zincirinde bir kopukluk bulunmaması gözetildiğinde ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın isabetli olduğu görülmüştür.

Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve gerekçe içeriğine göre, mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, yargılamanın HMK'da belirtilen usullere uygun olarak yürütüldüğü, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."