Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/92 K.2024/768

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davalı ...... vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin daha önceden ticari ilişkisi olduğu davalı ... firmasının müvekkilinin ihtiyacı olan kağıdı daha önce iş yaptığı diğer davalı .... firmasından alabileceğini belirterek taraflar arasında irtibat sağladığını, müvekkilinin .... firmasına kağıt almaya gittiğini, firma tarafından daha önce aralarında ticari ilişki olmadığından diğer davalı İklim firmasının kefaleti ile sipariş alabileceklerini söylediğini, kefalet için müvekkiline ait çeklerin İklim firmasının ciranta gözükeceği şekilde düzenlenmesinin istenmesi üzerine davalı tarafından bunun kabul edildiğini,

ancak çeklerin muhasebeleştirilebilmesi için malın stoklara girmesi ve çıkmasının temini için ..... ile aralarında bir sözleşme yapılması istendiğini, bunun üzerine ..... firması ve İklim firmasının kendi arasından, müvekkili firma ile İklim firması ile de müvekkili arasında aynı miktar ve nitelikte mal, aynı bedel ile aynı koşullarda sözleşmeler imzalandığını, yani alım-satım ilişkisinin esasen müvekkili ile davalı ...... firması arasında olduğunu, sözleşmenin ödeme şeklinde . ... ait İlkim .. cirolu ...... . ait .... vadeli, ....

TL,...vadeli, ......

3 adet çekin gelecek ..... ton kağıt karşılığı için teslim edilmiştir denildiğini, müvekkilinin sözleşme gereğince çekleri teslim ettiğini, ancak çeklerin verilme nedeni olan kağıtların teslim edilmediğini, çeklere karşılıksızdır işlemi yapıldığını, müvekkilinin .... firması ile irtibata geçtiğini, ancak kağıtların teslim edilmeyeceği ve çek bedellerinin tahsilinin yapılacağının söylendiğini belirterek . . .esas sayılı dosyasına konu çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

...... vekili, müvekkilinin davacının bahsettiği iki sözleşme ile bir ilgisinin bulunmadığını, müvekkilinin muhasebe kayıtlarında davacının iddiasına konu ...... Euro + KDV bedelli, ....

Şubat ve Mart ayı teslimi içerir ..... ton mondi gazete kağıt bobin satımı konusunda bir sözleşme bulunmadığını, müvekkilinin böyle bir sözleşme imzalamadığını, sözleşmelerde imza ve yazının bulunması halinde bunlara itiraz ettiklerini, müvekkilinin diğer davalı ile ....yıldır devam eden ticari ilişkisi varsa da davacı ile ne doğrudan ne de dolaylı bir ticari ilişkisi olmadığını, çeklerin keşide tarihlerine nazaran davacının iddiasına göre geçen yıl Şubat ve Mart ayında teslimi yapılmamış olmasına rağmen davacının neden dava açmak için bu kadar beklediğini, müvekkilinin çeklerin hamil ve iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu,

kambiyo taahhüdünün geçerliliğinin sebebe bağlı olmayıp maddi anlamda mücerret senetler olduğunu, bedelsizlik iddiası kişisel defi olduğundan ve sadece temel borç ilişkisinin karşı tarafına yöneltilebileceğinden çekleri iyiniyetli olarak iktisap eden ve üçüncü kişi olan müvekkili yönünden davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, uyuşmazlık konusu çeklerin . . .. .. tarafından . . .....

Lehine düzenlendiği ve daha sonra diğer davalı . ... .. .. lehine ciro edildiği, taraflar arasındaki sözleşmeler bakımından . ....'nin istinabe ile isticvabı talep edilmişse de duruşmaya katılmamadığından HMK'nın 211. madde hükmü uyarınca sözleşmeleri ikrar ettiği, davalı ....... arasında imzalandığı belirtilen ve ibraz edilen sözleşmeler incelendiğinde sözleşmelerde teslim şekli ve zamanı ile ödeme şekli konusunda farklılıklar bulunduğu,

bir sözleşmede ödemenin Mart, Nisan, Mayıs 2019 vadeli ...'er TL'lik çeklerle yapılacağı belirtilmiş iken aynı taraflar arasındaki diğer sözleşmede ödemenin nakit euro olacak yapılacağının kararlaştırıldığı, yine davacı ve davalı . ... .. arasında sözleşme imzalandığı ve bu sözleşmenin çekle ödeme hükümleri içeren davalılar arasındaki sözleşmeye benzer hükümler içerdiği,

davalı . . yetkilisi sözleşmeler konusunda istinabe ile isticvabı talep edilmişse de duruşmaya katılmadığından sözleşmeleri ikrar ettiğinin kabulü gerektiği, davalı . ... .. . sözleşmelerdeki imzaları inkar etmiş olup davalı . ... .. ile davalı . ... .. .. arasında imzalandığı belirtilen sözleşmelerde yapılan imza incelemesinde davalı . ... .. ile davalı . ... .. .. arasında imzalanan ödemenin nakden olacağı yönünde hüküm içeren sözleşmelerdeki imzanın davalı . ...yetkilisi adına olduğu ancak yine belirtilen taraflar arasında imzalanan ve ödemenin çekle yapılacağına ilişkin hükümler içeren sözleşmenin . ... .. .. yetkilisi el ürünü

olmadığının tespit edilmesi karşısında davalılar arasında yapılan ve ödemenin nakit euro olarak ödeneceğine ilişkin hükümler içeren sözleşmenin geçerli olduğu ancak aynı minimalde olan ve ödemenin çekler ile yapılacağına ilişkin sözleşmenin davalılar arasında geçerli bir sözleşme olmadığı, davacı ile davalı ... arasında yapılacak ödemenin çek ile yapılacağı taraflar arasındaki sözleşmeden sabit olduğu,

yine sözleşmedeki çek bilgileri ile davaya konu çek bilgilerinin örtüştüğü gözetildiğinde artık peşin ödeme karinesinin aksinin ispatlandığı ve çeklerin avans olarak verildiğinin kabulü gerektiği, sözleşemeye konu malların teslim edildiğinin ispatlanamaması sebebi ile davalı . ... .. aleyhine davacının iddiasının sabit olduğu, davacı ile davalı . ... .. .. arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi mevcut olmasa da davalılar arasında bir sözleşmesel ilişkisi bulunduğu, davacının ileri sürdüğü defi şahsi bir defi olmakla birlikte taraflar arasındaki sözleşmelerin ödeme şekli dışındaki kısımlarının paralel hükümler içerdiği;

çeklerdeki keşideci, lehtar, ciro ilişkisi ve sözleşmelerin genel olarak davacının iddiasını desteklediği yine tanık anlatımlarının da iddiaları doğruladığı, sözleşmelerdeki mal miktarı ve bedelin yine davacının anlatımını desteklediği gözetildiğinde TTK’nın 687. maddesi uyarınca davalı . . .. ..'nin de kötü niyetli iktisabının kabulünün gerektiğinin kabulü ileşahsi def'inin belirtilen davalıya karşı da ileri sürülebileceği gerekçeleriyle her iki davalı açısından davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili, müvekkili şirket müdürünün eli ürünü olan sözleşme ile diğer sözleşmeler arasında paralel hükümler bulunmadığını, davacının tarafı olmadığı müvekkili ile diğer davalı ... arasında yapıldığı iddia edilen iki adet sözleşmeyi delil olarak sunduğunu, bu sözleşmelerin birindeki imzanın müvekkili şirket müdürünün eli ürünü olmadığını, diğerindeki imzanın ise müvekkili şirket müdürünün eli ürünü olduğunun . . . . tespit edildiğini, davacı ile diğer davalı ... danışıklı ve iş birliği içerisinde kendi aralarında yaptıkları sözleşmenin aynısını,

sahte bir şekilde düzenleyerek tıpatıp aynı hükümleri içeren özellikle ödeme şekli kısmına dava konusu çeklerin bilgilerini ekleyerek müvekkili şirketin kötü niyetli olduğunun iddia edildiğini, ancak bu iddianın dayanağı olan sözleşmedeki imzanın müvekkilinin eli ürünü olmadığını, davacı ile davalı İlkim'in çıkar ve işbirliği çerisinde oldukları hususunun dikkate alınmadığını, müvekkili şirketin davaya konu çeklerin sadece hamili olup, iyi niyetli üçüncü kişi konumunda olduğunu, kötü niyet iddialarının İİK'nın 169. maddesinde öngörülen nitelikte bir belge ile kanıtlanmadığını,

müvekkili şirketin eli ürünü olan sözleşme ile diğer sözleşmeler arasında paralel hükümlerin olmaması, diğer sözleşmenin davacı ile diğer davalı ...... firması arasında her zaman düzenlenebilir nitelikte olması ve uzmanlık raporu ile kanıtlanan sahte sözleşme ile danışıklı olarak .... firmasını da davalı göstererek kötü niyetli olarak açılan ve hukuki yararın olmadığı iş bu davanın açıkça davacının hiçbir iddiasının kanıtlamadığını,

gerçek dışı olduğu ve sahte sözleşmenin kanıtlanması sebebiyle reddine ve ayrıca kişisel def'ilerin çeki iyiniyetli iktisap eden müvekkili şirkete karşı ileri sürülemeyeceğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle; kambiyo senetlerinin temel ilişki kapsamında mal teslim edilmemesi nedeniyle bedelsiz kaldıklarından lehtar ve hamile karşı vaki olmuş İİK'nın 72. maddesi gereğince menfi tespit istemine ilişkindir.

Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf eden tarafın sıfatı, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır. Ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer. Kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükümlülüğü davacı borçluya aittir. Karine olarak bir kambiyo senedinin mevcut bir borcun ifası veya itfası amacıyla verildiği kabul edilir. Kambiyo senetleri birer ödeme aracıdır. Borçlu, bononun başka bir amaçla verildiği yönündeki iddiasını yazılı delil ile ispatlamalıdır.

Dava konusu çeklerde, keşideci davacı, lehtar ise davalılardan İlkim, hamil ve takip alacaklısının ise diğer davalı . . .. olduğu anlaşılmaktadır.

. . ..... tarihli raporu uyarınca, davalı şirketler arasında düzenlenen .... tarihli üzerinde....... yazılı sözleşmeler üzerinde basılı . . . ibareli kaşe izleri üzerinde atılı bulunan imzalar ile . .... mukayese imzaları arasında yapılan inceleme ve karşılaştırmada söz konusu imzaların . .... eli ürünü olduğunun tespit edildiği, davalı şirketler arasında düzenlenen ... tarihli üzerinde .......yazılı sözleşme üzerinde basılı . . . ibareli kaşe izi üzerinde atılı bulunan imza ile . .. mevcut mukayese imzaları arasında yapılan inceleme ve karşılaştırmada, söz konusu imzanın . .... eli ürünü olmadığı,

sözleşmeler üzerinde basılı . . ... ibareli kaşe izleri ile...... ait çeklerin arka yüzleri üzerinde basılı . . .... ibareli kaşe izleri arasında yapılan inceleme ve karşılaştırmada kaşe izlerinin çapı/ebatları, dizayn, harf ve rakam karakterlerinin yapısı ve birbirine olan mesafesi gibi özelikler yönünden benzerlikler gösterdiği anlaşılmaktadır.

Diğer yandan davalı İlkim şirketi yetkilisine çıkartılan isticvap davetiyesine de riayet edilmediği anlaşıldığından, anılan davalı şirket adına atılı imzaların ikrar edilmiş sayılmasında da usul ve yasaya aykırı bir yön görülmemiştir.

Davalı .... sözleşmelerdeki imzaları inkar etmiş olup, davalı . ile . ..... arasında imzalandığı belirtilen sözleşmelerde yapılan imza incelemesinde davalı .. ile davalı ..... arasında imzalanan ödemenin nakden olacağı yönünde hüküm içeren sözleşmelerdeki imzanın davalı .... yetkilisi adına olduğu ancak yine belirtilen taraflar arasında imzalanan ve ödemenin çekle yapılacağına ilişkin hükümler içeren sözleşmenin ..... yetkilisi eli ürünü olmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle davalılar arasında yapılan ve ödemenin nakit euro olarak ödeneceğine ilişkin hükümler içeren sözleşmenin geçerli olduğu ancak ödemenin çekler ile yapılacağına ilişkin sözleşmenin davalılar arasında geçerli bir sözleşme olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Davacı ile davalı ... şirketi arasında yapılacak ödemenin çek ile yapılacağı taraflar arasındaki sözleşmeden sabit olup, çek bilgileri ile davaya konu çek bilgilerinin örtüştüğü, dolayısıyla da peşin ödeme karinesinin aksinin ispatlandığı ve çeklerin avans olarak verildiğinin kabulü dosya içeriğine uygun düşmektedir. Sözleşemeye konu malların tesliminin davalı İlkim tarafından ispatlanamadığından yazılı şekilde davanın kabulü yerindedir.

TTK’nun 687’nci maddesine göre bedelsizlik def’i kişisel defi olup, ancak hamilin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde hamile karşı ileri sürülebilir. Bu husus tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir.

Davacı ile davalı . ..... arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi mevcut olmamakla birlikte davalılar arasında bir sözleşme ilişkisi bulunduğunun dosya kapsamında çekişmesiz olduğu, anılan sözleşmelerin ödeme şekli haricindeki kısımlarının paralel düzenlemeler ihtiva ettiği, çeklerdeki keşideci, lehtar, ciro ilişkisi ve sözleşmelerin davacının kötü niyetli iktisap iddiasını desteklediği, yine tanık anlatımlarının da iddiaları doğruladığı, sözleşmelerdeki mal miktarı ve bedelin yine davacının iddiaları ile örtüşüğü nazara alındığında çeklerde üçüncü kişi hamil konumunda bulunan takip alacaklısı davalı .....

Bakımından da davanın kabulüne karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı herhangi bir yön görülmemiştir.

Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve gerekçe içeriğine göre, mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, yargılamanın HMK'da belirtilen usullere uygun olarak yürütüldüğü, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı ....... vekilinin vaki istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."