Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/1341 K.2026/117

Taraflar arasında görülen davada .. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen..karar sayılı kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

- KARAR -

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacı aleyhine davalı tarafından .... İcra Müdürlüğünün .. sayılı icra dosyasıyla kambiyo senetlerine özgü takip başlatıldığını, takibe konu alacak kalemlerine istinaden .. TL borcun olduğuna ilişkin hiçbir hukuki dayanağın olmadığını, davacının .. TL kalan bakiye dışında hiçbir borcunun bulunmadığını, kötü niyetli icra takibinin durdurulmasını, davacının borçlu olmadığının tespitine, davalının ..den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevabında özetle; davalının .. TL'lik senedin ödenmeyen .. TL'lik kısmını takip başlattığını, davacının iddia ettiği ..

TL'lik ödemenin senet borcu ile ilgisinin bulunmadığını, davacının borçtan kurtulma maksattı işlem yaptığını, davacı borçlu tarafından senedin içeriğine ilişkin herhangi bir itirazda bulunulmadığını, menfi tespit davası açan borçlunun temel alacağın mevcut olmadığını, karinenin aksine öne sürdüğünü, davacının hem temel ilişkiyi, hem de temel ilişkideki bir nedenle senedin bedelsiz olduğunu ispat edeceğini, alacaklının elinde bir kambiyo senedi bulunduğundan borçlunun bedelsizlik iddiasını kural olarak ispat etmesi gerektiğini, alacaklının alacağını sürüncemede bırakmak için açılan davanın reddine,

kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

KARAR

.. Asliye Ticaret Mahkemesi .. Karar sayılı kararında "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu alacağın tahsili ile tarafların borcu ödeme (itfa) suretiyle son erdirdikleri ve davanın konusunun taraflarca dava devam ederken ortadan kaldırıldığı anlaşılmakla, konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ...." karar verilmiş,

İstinaf incelemesi üzerine Dairemizin ...sayılı kararında "Dosyanın incelenmesinde, davalı tarafından davacı aleyhine . .. İcra Müdürlüğünün ..esas sayılı dosyası ile kambiyo senedine dayanılarak icra takibi başlatılması nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, takibin iptaline v..'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatı talebine ilişkin olarak açılmış ve karara bağlanmış eldeki dosyanın yapılan yargılaması sonucunda dava devam ederken tarafların haricen anlaşması ile takip borcunun ödenmesi nedeniyle davanın konusuz kalmış olmasından bahisle konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, kararın davacı tarafından istinaf edildiği anlaşılmıştır.

2004 sayılı İİK'nın 72/6. Maddesinde "Borçlu menfi tespit davası zımnında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa davaya istirdat davası olarak devam edilir." düzenlemesi karşısında yargılama aşamasında icra takip baskısı altında borcun ödenmesi halinde açılan menfi tespit davası istirdat davasına dönüşeceğinden bu yönde tarafların delillerinin toplanarak gerektiğinde bilirkişi incelemesi de yaptırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak ilk derece mahkemesince davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için gerekli olan deliller toplanmamış ve bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılmamış olması nedeniyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde delillerin toplanarak oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. " karar verilerek ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmıştır.

Kaldırma kararımız doğrultusunda yapılan yargılamada mahkemece "...Her ne kadara davacı tarafça dava konusu .. tanzim tarihli, .. vade tarihli ve .. TL tutarlı bonodan dolayı davalıya borcunun bulunmadığı ileri sürülmüş ise de; davacının bonoya yönelik ödeme veya bedelsizlik iddiası 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200 üncü maddesinde geçen.

"Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri .. Türk Lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle ..

Türk Lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz." normu uyarınca yazılı delil ile ispat etmesi gerektiği...;" Menfi tespit davasının konusunu oluşturan senedin bedelsizliğine dair iddiayı ispat yükü üzerinde olan senet borçlusu bu iddiasını, HMK’nın 201. maddesi gereğince ancak yazılı delille/kesin delille ispatlayabilir.

Zira bir kambiyo senedine bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler, değeri ne olursa olsun tanıkla ispat olunamayacaktır."), somut olayda; davacı tarafından ödeme iddiasına ilişkin delil olarak ikame edilen .. tarihli ve .. TL tutarlı dekonta, .." açıklamasının yapıldığı, 6098 sayılı . ..

555 inci ve devamı maddelerinde düzenlenen havalenin, hukuksal niteliği itibariyle ödeme vasıtası olduğu ve mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine bulunduğu, bu karine uyarınca (havalenin borcun ödenmesinden başka bir amaçla yapıldığını) ileri süren havaleci (muhil), bu idiasını kanıtlamakla yükümlü olduğu... karar sayılı ilamı), davalı tarafça havalenin ikrarda bulunularak kabul edildiği ancak gerekçeli inkar ile ödemenin dava konusu senet nedeniyle yapılmadığının savunulduğu,

bu halde ispat külfetinin yer değiştirmeyeceği ve uyuşmazlık konusu ödemenin dava konusu icra takibine müstenit senet nedeniyle yapıldığı iddiasının davacı tarafça ispat edilmesi gerektiği... karar sayılı ilamı...Hukuk Dairesinin .. karar sayılı ilamı... karar sayılı ilamı), her ne kadar davacı tarafça iddiasının ispatı için tanık delili ikame edilmiş ise de.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun .. üncü maddesi uyarınca iddiasını tanık delili ile ispat edemeyeceği, bu halde davacı tarafça iddiasının usulüne uygun deliler ile ispat edilemediği kanaatine varılmakla, davacının davasının reddine karar verilmiştir.

Tedbir Tazminatı: Her ne kadar davalı tarafça davacının "İcra İnkar Tazminatı"na mahkum edilmesi talep edilmiş ise de; .. sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 inci maddesinde bu hususa yönelik bir düzenlemenin bulunmadığı, somut olayda mahkememizce verilen tedbir kararının kaldırılmasına karar verildiği ve davalının teminatın iadesine muvafakat ettiği nazara alındığında, .. sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 inci maddesinin 4 üncü maddesi uyarınca tedbir tazminatına hükmedilmesi şartlarının oluşmadığı kanaatine varılmakla bu hususa ilişkin hüküm tesis edilmemiştir. Hüküm: Davacının davasının reddine, ..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; menfi tespit davasının İİK 72/6 maddesi uyarınca istirdat davasına uyarlanması hususunda talepleri dikkate alınmadığını, dosya kapsamında davacıya ait ödenmemiş bir borç bulunmadığı, davalı tarafın açmış olduğu icra takibi kötü niyetli ve haksız olduğunu, her ne kadar bu hususta tanıklar dinlenmemiş ise de sunulan adi ortaklık fesih sözleşmesi dahi dikkate alınmadığından yerel mahkeme nezdinde yapılan yargılama eksik ve hatalı yürütüldüğünden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması talebiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinafa gelen tarafın sıfatı ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı resen gözetilmiş, ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz." kuralı nazara alınmıştır.

Dava,..İcra Müdürlüğü'nün...sayılı icra takibi nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.

.. Asliye Ticaret Mahkemesi.. Karar sayılı ilamıyla davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı istinaf kanun yolu başvurusunda bulunmuştur.

Dairemizin ...sayılı kararıyla daha önce verilen .. Asliye Ticaret Mahkemesi .. K.sayılı kararı kaldırılmış, kaldırma kararımız doğrultusunda yapılan yargılamada davanın reddine karar verilmiştir.

Eldeki uyuşmazlık davacı tarafından davalıya yapılan ödemenin davacının borcundan mahsup edilip edilemeyeceğine ilişkindir. Davacı .. tanzim, .. vade tarihli .. bedelli senet nedeniyle davalı ...'na borçlu olup, davacı tarafından .. tarihinde .. ödeme yapılmış olup, bu ödemenin kaydında ..erhi düşülmüştür, davacı tarafından davalı hesabına .. tarihinde "senet ödemesinden .." şerhli ..,. tarihinde "senet ödemesinden .." şerhli .. ve .. tarihinde "senet ödemesinden ." şerhli .. ödeme yapılmış olup, eldeki davada ihtilaf .. tarihli ödemenin davacının borcundan mahsup edilip edilemeyeceğine ilişkindir. Diğer ödemeler hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır.

Dosya kapsamında davalı cevap dilekçesinde .. ödemenin takibe konu edilen senede ilişkin olmadığını belirtmiş, yargılama itibariyle taraflar arasında başkaca alacak borç ilişkisi olduğu ortaya konulamamıştır. ...sayılı kararında da belirtildiği üzere gönderilen paranın başka bir borç için gönderildiğinin ispat yükümlülüğü davalı üzerinde olup, paranın başka bir borç için gönderildiğinin ispat edilememesi halinde bononun tanzim tarihinden sonra yapılan ödemelerin bonoya mahsuben yapıldığının kabulü gerekmektedir. Bu sebeple davanın reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır. Ne var ki bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararın kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."