Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/487 K.2024/486

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TALEP

Davacı vekili, ......seri numaralı çekin kendi uhdesindeyken kaybolduğunu yahut çalındığını belirterek, söz konusu çek üzerine tedbir konulmak suretiyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, zayi talep olunan çeklerin zilyedi olduğunu gösterir delillerin mahkemeye ibraz edilmediği, ayrıca çekin künye bilgileri ödeme yeri, keşide yeri, keşide tarihi ve keşidecinin ismi gibi unsurları verilen kesin süre ve ihtarata rağmen bildirilmediği, bu sebeple talep konusu çekin zayi koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, müvekkilinin elinde sadece çekin seri numarası ve şubesinin bulunduğunu, bu nedenle dava dilekçesinde sadece bilinen bilgilerin verildiğini, çekle ilgili ellerinde başkaca herhangi bir bilgi bulunmadığını, müvekkilinin öngörülemez maddi zararlara uğramaması için taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Talep hukuki niteliği itibariyle, TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 vd. hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptaline ilişkindir.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda sadece çek seri numarası bildirildiğinden ve davacının ne şekilde meşru hamil olduğuna dair inandırıcı belgeler sunulmadığından davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince istinaf yolu incelemesine getirilmiştir

.

Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı firmalarla olan ticari ilişkisi kapsamında yaptığı ödemeler ve verdiği hizmetler kapsamında dava konusu olan ve borcun ifasına karşılık aldığı çekin zayi olduğunu ileri sürerek ...... seri numaralı bir adet çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir.

Çek bir kıymetli evrak olup TTK'nın 780.maddesine göre kayıtsız şartsız bir miktar ile keşide tarihi çekin unsurları arasındadır. TTK'nın 818/1-c maddesi yarınca, çekler hakkında uygulama imkanı bulunan TTK'nın 680. maddesine göre, "Tedavüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez; meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun." Anılan hükme göre, keşidecinin, diğer unsurları boş olan bir çeki imzalayarak ledara vermesi mümkündür. Bu tür bir çekin en geç ibraz anında unsurlarının tamamlanması için doldurulması gerekir.

....... Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere; TTK'nın 778/1-ı maddesi yollamasıyla TTK'nın 759/2. maddesine dayalı, bononun zayi nedeniyle iptali talebinde, TTK'nın 759/2. maddesinde iptal isteminde bulunan kişinin, bono elinde iken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir. Benzer şekilde çek iptali davalarında da iptali istenilen çekin bilgilerinin verilmesi yeterlidir.

Dava dilekçesinde, çekin seri numarası ile muhatap banka bilgileri verilmiştir. Bu durumda mahkemece, öncelikle ilgili muhatap bankaya müzekkere yazılarak.....seri numaralı bir adet çekin ibraz edilip edilmediği, ibraz edilmişse çekin arkalı önlü ekran görüntüsü, keşideci hesap sahibi ve bedel bilgileri sorularak, gelecek banka cevabına göre çeke ilişkin ilanların yapılarak zayi istemi hakkında bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Zira hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan kişinin ispat etmesi gereken husus, zilyedi bulunduğu çekin rizası hilafına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir. (6102 sayılı TTK. m. 760) Davacı, çekin lehtarı ve hamili olduğunu ileri sürerek iptalini talep ettiği çeke ilişkin seri numarası ve banka bilgilerini dava dilekçesinde bildirmiştir. Davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."