Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/815 K.2024/873

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TALEP

Davacı vekili, müvekkilinin ........... adresinde lokanta işletmeciliği yaptığını ve iş yerinin altında bulunan depoda işi biten belgeleri ve eşyaları muhafaza ettiğini, 25/01/2024 tarihinde depoya indiğinde depoyu su bastığını gördüğünü, suyun tahliyesi için itfaiyeyi aradığını, depoda bulunan 2022 yılı ve öncesi ticari defter ve diğer resmi belgelerin kullanılamaz hale geldiğini, bu nedenle 2022 yılına ait yevmiye defteri, defter-i kebir, envanter defteri, alış- satış faturaları, yazar kasa fişleri ve gider fişlerinin zayi olduğunun tespiti ile zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davacı tarafın zayi olduğunu iddia ettiği 2022 yılı dönemine ilişkin olarak davacı hakkında vergi incelemesi bulunmakta olduğundan burada zayi belgesi verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, müvekkilinin iş yerinde, müvekkilinin iradesi dışında meydana gelen su baskını sebebiyle ticari işletmesinin büyük zarar gördüğünü, bazı resmi evrak ve ticari defterlerin de kullanılamaz hale geldiğini, mahkemenin gerekçesinin yerinde olmadığını, ticari işletmede yaşanan su baskınının ....... tarihinde gerçekleştiğini, vergi dairesi müdürlüğünden dosyaya gelen yazı da ise söz konusu vergi incelemesinin başlatığı tarihin ise 02/02/2024 olduğunun belirtildiğini, yani vergi incelemesi başlamadan önce belgelerin su baskınında zayi olduğunu, bu durumda zayi belgesi verilmemesinin hukuka uygun bir karar olmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Talep hukuki mahiyeti itibariyle; TTK'nın 82/7. maddesi mucibince kaynaklanan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Zayi belgesi verilmesi davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir.

Mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalı, zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, TTK'nın 68. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği,

davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak, ticaret sicil kayıtları getirtilmek suretiyle olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir. (Yargıtay ............ tarihli ilamı)

TTK'nın 82/7. maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaya uğrarsa tacir zıyayı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde işletmenin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Tacirin söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi defter ve belgelerin korunması için dikkat ve özen göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmesi gerekmektedir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, şirket hakkında zayi belgesi verilmesi istenen 2022 yılına ilişkin vergi dairesince incelemesi bulunmasına göre, ilk derece mahkemesince oluşan vicdani kanıya göre yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden zayi belgesi verilmesi talep eden vekilinin vaki istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.(1) maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."