Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/346 K.2025/608

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı tarafça istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı .... vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıya ait otelin izolasyon işlerini yaptığını, yapılan işin bedelinin ödenmemesi üzerine davalı aleyhine .. Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ancak davalının süresinde borca ve takibe itiraz ettiğini, itiraz neticesinde takibin durduğunu, yapılan itirazı haksız ve hukuka aykırı olduğunu, açıklanan bu nedenlerle; itirazın iptali ile takibin aynen devamına alacağın % ..'sinden aşağı olmamak üzere davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı .... vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davacı ile yapmış olduğu iş neticesinde ödemeleri yaptığını, davacıya .. TL tutarlı çek verdiğini, bunun dışında nakit ödeme yaptığını, ancak davacının ödeme yapılmasına rağmen haksız olarak müvekkiline icra takibi başlattığını, yapılan takibin kötüniyetli olduğunu, müvekkilinin davacı tarafa herhangi bir borcunun bulunmadığını, açıklanan bu nedenlerle; Müvekkili aleyhine açılan haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

YEREL MAHKEMENİN İLK KARARI

İlk derece mahkemesince ... tarihinde; "mali müşavir bilirkişi tarafından hazırlanan... tarihli raporda; Davalı tarafından ... tarihinde davacı . .. ve . . San, Tic. Ltd. Şti.'ne davalı .. İnşaat ve Turizm San. Tic. A.Ş.tarafından ....çek verildiğini, davalı .. İnşaat tarafından kanuni defterlerine kaydedildiğini, .. yılı sonu itibariyle Çek tutarından ....- TL'lik fatura düşüldükten sonra bakiye ..- TL'nin .. hesabına virman edildiğini, .. yılı açılışından sonra .. hesabırdarı tekrar cari hesaba iade edildiğini, Davacı .. . ve Yalıtım Merkezi San. Tic. Ltd. Şti...

yılı kanuni defterlerini sunmadığından ... yılına ait çekin kanuni defter kayıtlarına girip girmediğinin belirlenemediğini, sunulan .. yılı defter kayıtlarında .. yılı açılış fişinde alınan avans ve cari hesapta ilgili çeke ait herhangi bir kayıt

bulunmadığını mahkememize bildirmiştir. (...) bilirkişi tarafından hazırlanan .. tarihli raporda; (...) davacı tarafın incelenen .. yılı yasal defter ticari münasebe kayıtlarına göre, davacının davalıyla .. yılında .. tarih .. seri numaralı faturayla .. TL tutarında satış yaptığını, davacının davalıya yaptığı bu satışın karşılığında davalıdan .. tarihinde... TL olmak üzere toplamda ... TL nakit olarak tahsil ettiğini, böylece davacının incelenen bu .. yılı ticari münasebet kayıtlarına göre davacının davalıdan (...) alacağının kalmadığı (...) davacının incelenen .. yılı yasal defterlerinde, davaya cevap dilekçesinde davacıya verildiği belirtilen .. tarihli .. TL tutarlı çekin davacının .. yılı yasal defterlerinde kayıtlı olmadığını mahkememize

bildirmiştir. (...) davacı tarafça dosyamıza ibraz edilen davaya konu belge asıllarındaki imza ve yazı örneklerinin davacı şirket temsilcisi . .. ait olup olmadığı hususunda rapor hazırlanmak üzere (...) hazırlanan .. tarihli raporda; incelenen belge asılları üzerindeki imzaların davacı şirket temsilcisi . .. ait olup olmadığı hususunda müspet ve menfi bir kanaat bildirmenin mümkün olmayacağını el yazı incelemesinde ise bir kısım belge asıllarının . . el ürünü olduğunu, bir kısım belge asıllarındaki imzaların ise . .. el ürünü olmadığını, mahkememize bildirmiştir.

Dosya son olarak (...) . . ..

Grafik bölümünden resen seçilen 3 kişilik bilirkişi heyetine tevdi edilmiş bilirkişi heyetince hazırlanan.. tarihli raporda; yapılan değerlendirmeler sonucunda davalı . .. ait imza çizimleri incelenmiş ve bu imzaların .. tarihli çek üzerindeki imzalar ile benzerlik taşıdığını, mahkememize bildirmişlerdir. (...) Dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve alınan her iki bilirkişi raporuna göre esasen davaya konu edilen faturalardaki mal veya hizmetin verildiği hususu, ve icra takibinden sonra davalı tarafça yapılan ..TL yapılan ödeme taraflar arasında çelişki konusu değildir.

Uyuşmazlığın toplandığı nokta davaya konu edilen faturalardan önce.. TL bedelli çekin davalı tarafça davacıya teslim edilip teslim edilmediği noktasında toplanmaktadır.

Esasen çek bir ödeme aracı olup bir hususta çekin düzenlenmesi mevcut bir borcun tasviyesi amacını taşımaktadır, bahse konu çekin davaya konu edilen fatura tarihlerinden önce davalı tarafça davaya konu faturalardan dolayı davacıya teslim edildi iddiası bu çekin davalı tarafça avans çeki olarak verildiği anlaşılmaktadır. Çekin avans çeki olarak verildiği iddiasını ispat etmek görevi buna iddia eden taraftadır. ..

Davalı tarafça bu çekin davacı tarafa avans çeki olarak verildiğini ispata yarar taraflar arasında yazılı bir sözleşme ibraz edilmediği gibi taraflara ait ticari defterler üzerinde yapılan incelemeler neticesinde de bahse konu çekin davacı taraf ticari defter kayıtlarında yer almadığı davalı tarafın ise ticari defterlerinin avans bölümünde kaybedilmediği anlaşılmakla davalı tarafça bahse konu çekin avans olarak verildiği hususu kesin bir delil ile ispat edilememiştir.

Ayrıca bahse konu çekin davalı tarafından davacı şirket temsilcisine teslim edildiğine dair davalı tarafından ibraz edilen belde asılları üzerinden yapılan imza incelemesi neticesinde de belge asılları altında bulunan imzaların davacı şirket temsilcisine ait olduğuna dair alınan.. tarihli bilirkişi raporu ve .. tarihli bilirkişi raporlarında bu hususta kesin bir belirleme yapılamamıştır.

Kesin belirleme yapılsa dahi yukarıda bahsedilen açıklamalar doğrultusunda davalı tarafça öncelikle bu çekin avans çeki olarak verildiğinin ispat edilmesi gerekmektedir. (...) Tüm bu sebeplerle dava açılmazdan önce yapılan .. TL ödeme yönünden davanın hukuki yarar yokluğundan reddine,.. TL faiz talebi yönünden davanın esastan reddine, .. TL asıl alacak miktarı yönünden ise davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.

Her ne kadar davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de davaya konu alacak likit olduğundan kabul edilen miktar üzerinden davacı lehine ..icra inkar tazminatına hükmedilmiştir." gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne ve icra inkâr tazminatına karar verilmiştir.

.. "söz konusu çekin davacı tarafından tahsil edilip edilmediği hususu ile çekin ibraz anındaki arka yüzü ilgili bankasından sorularak dosyaya kazandırılmalıdır.

Her ne kadar gerek ibranamedeki imzanın gerekse de çek teslim tesellüm tutanaklarındaki imzaların davacı şirket yetkili temsilcisine ait olup olmadığı tespit edilemese de, çek bedelinin davacı tarafından tahsili halinde veyahut çekin benimsenerek ciro edilmesi halinde artık çek bedelini ve çeki almadığını, dahası ödeme yapılmadığını ileri sürmek TMK'nın 2. maddesi uyarınca dürüstlük kurallarına aykırı düşecektir.

Bu nedenle mahkemece, çekin ödeme için bankasına ibraz edilip edilmediği, kimin tarafından ibraz edildiği, ödeme yapılıp yapılmadığı, arkasının yazdırılıp yazdırılmadığı, kısmi ödeme varsa ne miktarda kime ödeme yapıldığı hususları bankasından sorularak çekin ibraz esnasındaki arkalı önlü onaylı suretinin dosyaya celbi sağlanması gerekirken yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Çek, peşin bir ödeme aracı olup, avans ya da veresiye olarak verildiği iddiasının kural olarak davalı borçlu tarafından ispatı gerekirse de, taraflar arasında süregelen açık hesap ilişkisi bulunduğu gibi ayrıca davacı alacaklı takibe dayanak olarak ... seri numaralı .. TL bedelli ve .. tarihli .. seri numaralı .. TL bedelli faturaların yanı sıra, cari hesap sözleşmesine de açıkca dayanmıştır.

Dolayısıyla taraflar arasında süregelen cari ilişkinin de irdelenerek takip tarihi itibariyle bakiye borç durumunun denetime elverişli olarak bilirkişi incelemesiyle tespiti gerekir. Bilindiği üzere TBK'nın 102. maddesi gereğince yapılan ödemeler aksi belirtilmediği sürece en eski

tarihliden başlayarak muaccel olmuş borçların tasfiyesi için yapıldığı varsayılır. Bu bağlamda, davalının çek ile ödeme yapıp yapmadığı yukarıda belirtilen paragrafta yazılan şekilde araştırıldıktan sonra, tespit edilecek ödemenin öncelikle varsa takip konusu faturalardan önce muaccel olmuş ve taraflar arasında uyuşmazlık bulunmayan diğer fatura bedellerinden mahsup edilmesi, akabinde kalan ödeme varsa takip konusu fatura borçlarından mahsup edilmesi gerekir.

Aksinin kabulü davacının sebepsiz zenginleşmesi anlamına gelir.

Dolayısıyla davalı vekilinin istinaf başvursunun kabulü ile, mahkemece öncelikle bankasından çekin ödeme ve ibraz bilgileri sorulduktan sonra taraflar arasındaki cari ilişkiye göre takip konusu iki fatura haricinde kalan takip tarihi itibariyle bakiye borcun bulunup bulunmadığı, bulunuyorsa davacıya yapılan çek ödemesi de tespit edildikten sonra takip konusu fatura bedellerinden mahsubu suretiyle rapor aldırılması için dosyanın mahkemesine iadesi gerekmiştir.

Davacı vekilinin istinafına gelince. HMK'ya .. tarihinde yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun ile ilave edilen Ek Madde 1 hükmü uyarınca yeniden değerleme oranı da dikkate alındığında kesinlik sınırı kararın verildiği yıl .. yılı için .. TL'dir. HMK'nın 341/2. maddesi gereğince miktar veya değeri ..

TL'yi geçmeyen malvarlığına ilişkin kararlar kesin olup, HMK'nın 346. maddesi gereğince kesin olan karara ilişkin istinaf dilekçesi ilk derece mahkemesince reddedilebileceği gibi 352. maddesi gereğince yapılan ön inceleme neticesinde Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da istinaf isteminin reddine karar verilebilir. İstinaf edilen kısım ..işlemiş faiz) ..

TL olup, karar tarihi itibarı ile HMK'nın 341/2 maddesinde düzenlenen kesinlik sınırının altında kaldığından ilk derece mahkemesince verilen karar davacı yönünden kesin niteliktedir. Bu nedenle mahkemece davacı vekilinin istinaf talebinin usulden reddine karar verilmesi gerekmiştir." gerekçesiyle mahkemenin kararı kaldırılmıştır.

YEREL MAHKEMENİN İKİNCİ KARARI

İlk derece mahkemesince .. tarihinde. "Mali müşavir bilirkişinin hazırlamış olduğu.. tarihli raporda özetle; .. TL'lik çek ödemesinin de yer aldığı davalı kayıtlarında takip tarihi itibari ile bakiye bulunmadığı, diğer taraftan .. TL'lik çek tahsili ve .. tarihli .. TL'lik banka havalesi yer almayan davalı kayıtlarında takip tarihi itibari ile bakiye .. TL olduğu, Bölge Adliye Mahkemesi hükmü doğrultusunda ..

TL'lik davacı istidaf talebinin reddedilerek davacı tarafın talep edebileceği asıl alacak miktarının .. TL olduğuna ve çekin davacı tarafından tahsil edilip edilmediği yönündeki araştırmanın sonucuna göre karar verilmesine hükmedildiğinden. Sayın Mahkemenin .. TL tutarındaki çekin davacı tarafından davalıdan tahsil vermesi halinde davacının .. TL alacağından tahsil edilen .. TL tutarındaki çekin düşülmesiyle takip tarihi itibari ile davalının alacağının ..

TL olacağı, aksi taktirde .. TL tutarındaki çekin davacı tarafından davalıdan

tahsil edilmediğine karar vermesi halinde ise takip tarihi itibari ile davacı alacağının .. TL olacağı hükmedilmesi gerekecektir, rapor ederek mahkememize bildirmiştir. (...) Bilirkişinin hazırlamış olduğu ..tarihli raporda özetle; davacı tarafın incelenen . ve .. yılları yasal defter ticari münasebet kayıtlarına göre, davacının davalıyla . yılında .. tarih .. seri numaralı faturayla .. TL tutarında satış yaptığı, davacının davalıya yaptığı bu .. yılı satışın karşılığında davalıdan .. tarihinde .. TL, . tarihinde . TL, .. tarihinde .. TL olmak üzere toplamda..TL nakit olarak tahsil ettiği, böylece davacının incelenen bu .. yılı ticari münasebet kayıtlarına göre davacının .. yılında davalıdan .. TL alacağının, yani alacağının kalmadığı kaydının

olduğu, .. yılında ise davacının davalıya .. tarih .. seri numaralı faturayla .. TL, . tarih .. seri numaralı faturayla .. TL olmak toplamda ..TL tutarında satış yaptığı ve davacının davalıya yaptığı bu .. yılı satışlarının karşılığında davacının davalıdan dava dosyasına konu icra takip tarihi .. tarihine kadar herhangi bir tahsilât yapmadığı, dava dosyasına konu icra takip tarihinden sonra .. tarihinde davalıdan gelen banka havalesiyle .. TL tahsilât yaptığı, böylece dava dosyasına konu icra takip tarihi .. tarihinde davacının davalıdan .. TL bakiye alacağının, icra takip tarihi sonrası .. tarihinde ise .. TL bakiye alacağının olduğu kaydının olduğunu rapor ederek mahkememize bildirmiştir. (...) .. . . Şubesi'nden gelen cevabı yazıda;

bahse konu çekin .. Şubesi'ne . .. tarafından ibraz edildiği ve tahsil edildiği Mahkememize bildirilmiştir. ... Şubesi'ne yazılan müzekkere cevabında bahse konu çekin . . tarafından ibraz edilerek tahsil edildiği ve çek görüntüsünün mahkememize gönderildiği görülmüş, çek görüntüsünün incelenmesinde, davalının keşideci davacının ise lehtar olduğu tespit edilmiştir.

Mahkememizce her iki taraf ticari defterleri üzerinde alınan ek raporların incelenmesinde bahse konu çekin hesaplamaya katılmaksızın yapılan değerlendirmede davacının davalı taraftan .. TL alacaklı olduğu, fakat ilgili çekin tahsil edildiği ve davacının çekte lehtar konumunda olduğu bu sebeple davacının davalı taraftan herhangi bir alacağının kalmadığı değerlendirilerek, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.

Eldeki davanın itirazın iptali davası olduğu değerlendirilerek davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir." gerekçesiyle davanın reddine ve kötüniyet tazminatının reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı taraf istinaf dilekçesinde; müvekkili şirket yetkilisine böyle bir çekin teslim edilmediğini, bu çeki kimseye ciro edip tahsilini sağlamadığını, bu konu ile ilgili olarak . . .ayılı dosyasında suç duyurusunda bulunduklarını, soruşturmanın devam ettiğini, çeki tahsil eden kişinin davalı şirketin muhasebecisi . .. olduğunu, savcılık dosyasında hem . . hem de şirket sahibi . . bu durumu kabul ettiklerini, çek aslı üzerinde yazı ve imza incelemesi yaptırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, .. sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 67'ye göre açılmış itirazın iptali davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalının ifa amacıyla verdiği çekin davacı tarafından alınıp alınmadığı ve alındıysa tahsil edilip edilmediği konusundadır.

Dairemizin önceki kaldırma kararı uyarınca davaya konu çekin tahsil edilip edilmediği konusunda ilgili bankaya yazılan yazıya verilen .. tarihli cevapta, çekin dava dışı . .. tarafından tahsil edildiği bildirilmiştir. Yazı cevabı ekinde gönderilen çekin ön ve arka yüz görüntüsü incelendiğinde davacı şirket yetkilisi .. . cirosunun bulunduğu dolayısıyla davalı şirketin çeki aldıktan sonra ifa amacıyla davalı şirketin muhasebecisi . .. ciro ettiği ve bu yolla çeki benimsediği anlaşılmaktadır.

Çek görüntüsünün gelmesinden sonra hazırlanan bilirkişi raporlarında çek bedelinin taraflar arasındaki alacak borç ilişkisinden düşülmesi ile davacının davalıdan alacaklı olmadığı, davalının davacıdan .. TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir.

Bu nedenle mahkemenin verdiği kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde çek aslı üzerinde yazı ve imza incelemesi yaptırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği itirazında bulunmuştur. Davacı tarafın davalı tarafın dosyaya sunduğu ve üzerinde imza ve yazı incelemesi yaptırılan diğer belgeler ile ilgili imza itirazı bulunmakta ise de davaya konu çekin ön ve arka yüz görüntüsünün dosya içerisine geldiği .. tarihinden dosyanın karara çıktığı .. tarihine kadar sunulan dilekçelerde ya da yapılan toplam dört duruşmada çekin arka yükündeki davacı şirket yetkilisine ait ciro imzası hakkında imza itirazında bulunmadıkları anlaşılmaktadır.

6100 sayılı HMK'nın "Yapılamayacak işlemler" başlıklı 357'inci maddesine göre.

"Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinde karşı dava açılamaz, davaya müdahale talebinde bulunulamaz, davanın ıslahı ve 166 ncı maddenin birinci fıkrası hükmü saklı kalmak üzere davaların birleştirilmesi istenemez, bölge adliye mahkemesince resen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz." Bu maddenin emredici hükmüne göre istinaf kanun yolu aşamasında ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez.

Bu nedenle davacı tarafın davaya konu çekin arka yüzündeki davacı şirket yetkilisinin ciro imzasına yönelik itirazının istinaf aşamasında dinlenmesi hukuken mümkün olmadığından davacı tarafı istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

Davalı taraf kötüniyet tazminatı verilmemesi nedeniyle istinaf başvurusunda bulunmuşsa da istinaf harcını yatırmadığı için istinaf talebi incelenmemiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."