Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/779 K.2025/628

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup, ön inceleme aşaması tamamlandıktan ve incelemenin duruşma yapılmadan karar verilmesi mümkün bulunan hallerden olduğu anlaşıldıktan sonra duruşmasız olarak yapılan inceleme neticesinde;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle: ... Tarihinde davalı .. sevk ve idaresindeki ve davalı . . şirketine ait, davalı . . şirketine ZMMS ve ..

Sigorta Şirketine kasko sigortası ile sigortalı olan .. plakalı midibüste yolcu olarak bulunan davacı ., midibüsten ineceği sırada düşüp yaralandığını, kazanın midibüs sürücüsünün dikkatsizliğinden kaynaklandığını, davacı .a ile ana-babasının kaza sebebiyle manevi zarara da uğradıklarını beyanla, gerçek zarar belirlendiğinde dava değerini artırma hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik .. TL maddi tazminatın davalılardan ve Manevi Tazminat olarak davacı . için ..

TL ile ana-babasının her biri için .. TL'nin davalılar . ile . . şirketinden, kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı . . şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle:.. plakalı midibüsün davalıya .. tarihleri arasında ZMMS ile sigortalandığını ancak sorumluluğun sigortalının kusuru ve poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, taleplerin zamanaşımına uğradığını ve davanın yetkili yer mahkemesinde açılmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir. Davalı . . Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle.. plakalı midibüsün davalıya .. tarihleri arasında kasko sigortası ile sigortalandığını ancak sorumluluğun ihtiyari mali mesuliyet teminatı gereğince .. TL ile sınırlı ve ZMMS poliçesindeki limitlerin aşılması halinde söz konusu olacağını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ VE DAİREMİZ KARARLARI

1.İlk Derece Mahkemesinin İlk Kararı:

Maddi Tazminat davası yönünden; davalı . . Sigorta A.Ş., . Sigorta A.Ş. ve . Taşımacılık Pet. Ürünl. Paz. ve Tic. Ltd. Şti. hakkındaki davanın reddine, davalı . .. hakkındaki davanın kısmen kabulüne; .. TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı . . .. verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, Manevi tazminat davası yönünden davanın kısmen kabulüne; . . için . TL, . ve . . için ..'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar . . ile . Taşımacılık Pet. Ürünl. Paz. ve Tic. Ltd. Şti.nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

2. Dairemizin Kaldırma Kararı:

Davalı . . vekilinin istinaf başvurusu üzerine dairemizin .. Karar sayılı ilamı ile. "Dosya içinde bulunan davalı .. Sigorta A.Ş. tarafından diğer davalı .. Taşımacılık Pet. Ürünl. Paz. ve Tic. Ltd. Şti adına olan .. plakalı araç ile ilgili .. tarihlerini kapsayan ZMMS poliçesinde azami limit tutarları belirtilmiştir. ZMMS sigortasından feragat sigorta limitine kadar işleten ve sürücüyü sorumluluktan kurtarır. Limiti aşan zarar yoksa bu feragat sürücüyü de kapsar.

Feragat dilekçesi ekinde yapılan ödemelere ilişkin hiçbir kayıt ve belge sunulmadığı gibi, mahkemece bu konuda olumlu veya olumsuz bir değerlendirme de yapılmamıştır. Bu durumda, yapılan ödemelerle ilgili tüm kayıt ve belgelerin tam ve eksiksiz olarak bu dosya içine getirtilmek suretiyle, yapılan ödemenin poliçe limitini aşıp aşmadığı incelenmek suretiyle, davalıların sorumluluğunun belirlenmesi gerekir." gerekçesi ile kaldırma kararı verilmiştir.

3.Kaldırma Sonrası İlk Derece Mahkemesi Kararı: Maddi tazminat talebi yönünden; davacı . . . yönünden davanın tüm davalılar bakımından reddine, Davacılar . . ve . . bakımından davanın açılmamış sayılmasına, Manevi tazminat talebi yönünden, Davacı . . . yönünden Davanın kısmen kabulüne; . TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar . . ile . Taşımacılık Pet. Ürünl. Paz. ve Tic. Ltd. Şti.nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı . . . verilmesine, Davacılar . . ve . . bakımından davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

4. Dairemizin İkinci Kaldırma Kararı:

Davacılar vekili ile davalı . . vekilinin istinafı üzerine dairemiz ...

Karar sayılı ilamı ile "Yargılamanın .. tarihli duruşmasında HMK'nın 150/4 maddesi gereği dosya işlemden kaldırılmış, davacı vekili tarafından .. tarihli "davacı . . vd." şeklinde verilen dilekçe ile yenileme talebinde bulunmuş ve mahkemece .. tarihli karar ile davaya kaldığı yerden devam olunmasına ve yine taraflara/vekillerine duruşma gün ve saatini bildirir meşruhatlı davetiye tebliğine karar verilmiştir.

Dosya kapsamından davacılar vekilinin bütün davacılar adına yenileme dilekçesi verdiği ancak davacı . ve . .. bakımından vekaletnamenin ibraz edilmediği anlaşılmaktadır. HMK'nın m.71/1 hükmü "Vekâletnamesinin aslını veya onaylı örneğini vermeyen avukat, dava açamaz ve yargılamayla ilgili hiçbir işlem yapamaz.

Şu kadar ki, gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme, vereceği kesin süre içinde vekâletnamesini getirmek koşuluyla avukatın dava açmasına veya usul işlemlerini yapmasına izin verebilir. Bu süre içinde vekâletname verilmez veya asıl taraf yapılan işlemleri kabul ettiğini dilekçeyle mahkemeye bildirmez ise dava açılmamış veya gerçekleştirilen işlemler yapılmamış sayılır." şeklindedir.

Somut olay bakımından mahkemenin yenileme tensip zaptını davacılar arasında bir ayırım yapmaksızın hazırlandığı, kaldı ki yenileme dilekçesinin acil işlerden olması nedeniyle yukarıda belirtilen hüküm uyarınca davacılar vekiline vekaletnamesini verilecek kesin süre içerisinde ibrazı kaydıyla bu usul işlemini yapılmasına izin verilmesi gerektiği, ancak mevcut aşama itibariyle bu eksikliğin giderilmiş olması nedeniyle .. tarihli yenileme dilekçesinin bütün davacılar bakımından verilmiş usulüne uygun bir dilekçe olduğu gözetilerek;

davaya konu talepler bakımından işin esasına girilerek karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile davacı . ve . .. bakımından davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi hatalı olmuştur. Kabule göre de. Medenî Hukuk yargılamasına hâkim olan ilkelerden biri taleple bağlılık ilkesidir. Bu ilke HMK’nın 26’ncı maddesinde açıkça ifade edilmiştir. Buna göre, hâkim tarafların talepleri ile bağlıdır. Talepten fazlasına veya talepten başka bir şeye karar veremez.

Bunun anlamı tarafın talep etmediği husus hakkında mahkemenin karar veremeyeceğidir. Buna göre hâkim, tarafların dilekçelerinde talep edilen hususları karşılar. Hâkimin, tarafların talep etmediği bir hususta karar vermesi mümkün değildir. Tarafın neyi talep edip etmediği ve hâkimin ne hakkında karar verip veremeyeceği dava dilekçesine bakılarak tespit edilir. Bu tespitin konusunu, istenilen hukukî sonuç oluşturur.

Bu itibarla hâkimin karar verme sınırı dava dilekçesi ile belirlenmiş olur. Somut olayda davacı . ve . . maddi tazminat talebi bulunmadığı halde maddi tazminat bakımından da hüküm tesisi ve buna bağlı olarak bu davacılar aleyhine maddi tazminat nedeniyle vekalet ücretine hükmedilmesi taleple bağlılık ilkesine aykırılık oluşturmuştur.

Davacı; davalı sigorta şirketi yönünden davadan feragat ederek, sigorta şirketinin durumunu iyileştirirken diğer müteselsil borçlu konumundaki davalıların iç ve dış ilişkideki durumunu ağırlaştırdığı, bilirkişi raporu ile belirlenen davacının zararının teminat limitini aşmadığı; davacının, davalılar yönünden sigorta şirketinin teminat limiti kadar zımnen feragat ettiğinin kabulü ve TBK'nun 168/2. maddesi uyarınca, davacının feragati ile sigorta şirketinin ve davalıların tüm borçtan kurtulduğu kabul edilerek.. hüküm verilmesinde isabetsiz görülmemiştir."gerekçesi ile kaldırma kararı verilmiştir.

5.İkinci Kaldırma Sonrası İlk Derece Mahkemesi Kararı: Maddi tazminat talebi yönünden; Davacı . . yönünden; Davacının . .. karşı açmış olduğu davasının feragat nedeniyle reddine, Davacının diğer davalılar yönünden talep etmiş olduğu maddi tazminat talebinin reddine, Manevi tazminat talebi yönünden ;Davacı . . yönünden davanın kısmen kabulüne; . TL'nin .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar . .. ile . Taşımacılık Pet. Ürünl. Paz. ve Tic. Ltd. Şti.' nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı . .' ya verilmesine, Davacı . . manevi tazminat talepli davasının reddine, Davacı . ..' in manevi tazminat talepli davasının reddine karar verilmiştir.

V. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacılar vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; .. tarihinde davalılardan . Taşımacılık Pet. Ürünl. Paz. ve Tic. Ltd. Şti. İle manevi tazminata ilişkin sulh protokolü yapıldığını, karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerektiğini, yargılama giderinin davalılardan alınması gerektiğini ancak protokol uyarınca yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6098 sayılı TBK m. 49-55; 2918 sayılı KTK 85, 89, 90, 91; 6100 sayılı HMK m.341, 353, 355, 359; ZMMS Genel Şartları

3. Değerlendirme

3.1.İstinaf aşamasında davacılar vekili davalılardan .. Taşımacılık Petrol Ürünleri Pazarlama Ve Ticaret Limited Şirketi ile sulh olduklarına dair sulh protokolü ve ibraname ibraz etmiştir.

Davaya son veren taraf işlemleri (feragat, kabul, sulh) HMK'nın 307 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, sulhün usulünce usulünce yapılması halinde davayı sona erdireceği ve kesin hüküm gibi sonuç doğuracağı aynı kanunun 311 ve 315. maddelerinde belirtilmiştir.

3.2.Davacılar vekili sulh nedeniyle ibraya dair dair dilekçe ibraz etmiş ancak davacı tarafça imzalı bir sulh sözleşmesi veya ödemeyi ilişkin belge ibraz edilmediği gözetilerek tarafların sulh olup olmadığı, davanın konusuz kalıp kalmadığının araştırılarak; hükümden sonra meydana gelen bu durum nedeniyle, mahkemece tarafların hukuki durumlarının yeniden değerlendirilmesi gerektiği gözetilerek, sair hususlar incelenmeksizin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a,6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

3.3.Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, sair hususlar incelenmeksizin, HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, Dairemiz kararına uygun şekilde, istinaf edenin sıfatı, istinaf itirazları uyarınca kazanılmış haklar da dikkate alınarak davanın yeniden görülerek eksikliklerin giderilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

Başkan Üye Üye Katip · .. · e-imza e-imza e-imza e-imza · İ.S.