Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2022/1260 K.2022/1156

Mahalli mahkemesince verilen karar re'sen merci tayini yönünden dairemize gelmiş olup, dosyanın inceleme aşamasında duruşma yapılmadan karar verilebilecek hallerden olduğu anlaşılmış olmakla, dosya heyetçe incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Halfeti Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararı ile.

Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 tarih ve 608 Karar sayılı kararı uyarınca Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargı çevresinin Şanlıurfa ilinin mülki sınırları olarak belirlenmesine karar verildiği, mezkur kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasının kararlaştırıldığı, işbu dava dosyasının halihazırda Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla görüldüğü, Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 Tarih ve 608 Karar sayılı kararı uyarınca Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesi ile Mahkeme arasında görev ayrımı meydana geldiği anlaşılmıştır.

Türk Ticaret Kanunu'nun 5. Maddesi şu şekildedir. "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.

Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve 4. madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır. Bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir.

Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır.

Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresindeki bir ticari davada görev kuralına dayanılmamış olması, görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez; asliye hukuk mahkemesi, davaya devam eder." Görevin kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği, 01/09/2021 tarihi itibariyle mahkemenin asliye ticaret mahkemesi sıfatının ortadan kalkmış olması, HSK'nın yukarıda anılan kararında derdest dosyalara bakılmaya devam edilmesi gerektiği yönünde bir düzenlemenin bulunmaması,

mahkeme ile asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin iş bölümü değil görev ilişkisi olması hususları bir arada değerlendirildiğinde. Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun anılan kararının uygulanma tarihi itibariyle önceden açılmış davalarda da görevsizlik kararı verilmesi gerektiğinden bahisle mahkemenin görevsizliğine, dosyanın Şanlıurfa Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, kararın kesinleştiği görülmüştür.

Dosyanın tevzi olduğu Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin Kararı ile; görev kamu düzenine ilişkin olup; mahkemelerin kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun, yeni kurulan (Alanya, Aydın, Balıkesir, Diyarbakır, Manisa, Muğla, Sakarya ve Tekirdağ) asliye ticaret mahkemeleri ile mevcut bulunan (Adana, Ankara, Ankara Batı, Antalya, Bakırköy, Bursa, Denizli, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Gebze, İskenderun, İstanbul, İstanbul Anadolu, İzmir, Karşıyaka, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin, Samsun,

Şanlıurfa ve Trabzon) asliye ticaret mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesine ilişkin 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararı 08/07/2021 tarihli ve 31535 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış olup, yargı çevresine ilişkin bu kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verilmiştir.

Gönderme kararı veren bahsi geçen Asliye Hukuk Mahkemesince, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 17/07/2021 tarihli ve 701 sayılı kararı ile Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı çevresinin belirlenmesine karar verildiği belirtilerek dosyanın mahkememize gönderilmesine karar verilmiş ise de.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararında yargı çevresine ilişkin bu kararın açıkça " 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına " karar verilmiş olması, yargılama devam ederken yargı çevrelerinin Hâkimler Savcılar Kurulu kararı ile değiştirilmesi halinde dahi " davanın açıldığı ilk mahkemenin yetkisinin devam etmesi ", yeni yargı çevresinin Hâkimler Savcılar Kurulu Kararından " sonra açılan davalar " için uygulanması gerekmesi,

" derdest dosyaların devri ile ilgili herhangi bir ibare bulunmaması halinde ilk davanın açıldığı tarihteki yetkili mahkemenin yargı yetkisinin devam etmesi " tabii hâkim ilkesi " nazara alındığında, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 17/07/2021 tarihli ve 701 sayılı kararında yargı çevresine ilişkin bu kararın 01/09/2021 tarihinden sonra açılan davalara uygulanması gerekmektedir.

Esasen HSK'nun anılan kararı mahiyeti itibariyle, kararda yazılı Asliye Ticaret Mahkemelerinin yer yönünden yargı çevresini (yetki) değiştirir genişletir nitelikte olduğu gibi, bu yerlerdeki Asliye Hukuk Mahkemeleri açısından ise göreve taallük etmektedir. Bu anlamda yetkiye ilişkin bu düzenlemede yetki ve görev hususu iç içe geçerek mündemiç bir hal almıştır. Bu nedenle mahkeme kararı niteliği itibariyle daha ağır basan görev hususu nedeniyle görevsiz olduğu gerekçesi ile karşı görevsizlik kararı verdiği, bunun üzerine dosyanın merci tayini için dairemize gönderildiği anlaşılmıştır.

Hakimler ve Savcılar Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli, 608 Sayılı kararının yürürlük tarihi 01/09/2021 olarak belirlendiğinden, kurulun yargı çevresi belirlemesi kararı sadece bu kararın yürürlük tarihinden sonra açılacak davaları ilgilendirir. Aksi fikir tabii hakim ilkesine aykırılık oluşturacaktır.

Nitekim Bursa Bölge Adliye Mahkemesi ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi arasındaki uyuşmazlıkta Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 21.02.2022 tarih, 2022/1073 Esas, 2022/2686 Karar sayılı kararı ile ...

"Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun, 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile müstakil asliye ticaret mahkemelerinin görev sınırlarının belirlenmesi kararı sonrası asliye ticaret mahkemesi olmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla baktığı derdest dosyaların devredilerek, asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğine ilişkin kararının usul ve yasaya uygun bulunmadığı,

Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun, 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile müstakil asliye ticaret mahkemelerinin görev sınırlarının belirlenmesi kararı öncesinde asliye ticaret mahkemesi olmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla baktığı derdest dosyaların görülmeye devam edilmesi gerektiği" yönündeki kararı dikkate alındığında 01/09/2021 tarihinden önce açılan derdest davalarda dava açılan mahkemenin yetkili olacağı, buna göre görevli yargı yerinin Halfeti Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret mahkemesi sıfatıyla) olması gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır