İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2018/398 K.2018/702

Davalı ... ye ilişkin verilen hükmün davacı ve davalı.... Ltd. Şti. vekilince istinafı üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin yurt dışına satışına sattığı emtianın nakliyesi için 2 nolu davalı ile anlaştığı konteynerlerin varış tarihinden 70 gün sonra alıcısına teslim edildiğini, 04/06/2016 tarihinde ... huzurunda yapılan survey incelemesinde malların ambalajnın terleme nedeniyle ıslandığı ve akülerin boşaldığını toplamda 24.394,80 -usd zarar tespit edildiğini, yurt dışı alıcının cari hesaptan zarar kadar mahsup yaparak zararı müvekkiline yüklediğini,malların hasarlanmasından davalıların birlikte sorumlu olduklarını ileri sürerek şimdilik 13.652- usd'nin dava tarihinden itibaren faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

1-Davalı ... vekili; taşımaya ilişkin konişmentoların taşıma şartlarını içeren bölümünde uyuşmazlıkların çözümü için Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili kılındığını, bu nedenle söz konusu yetki şartı nedeniyle mahkemenin yetkisiz olduğunu, mal bedelinin davacı tarafından tam ve eksiksiz olarak tahsil edilmesi nedeniyle davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını, aksinin kabulü halinde müvekkilinin sorumluluğunun navlun ile sınırlı olduğunu savunarak davanın yetkisizlik, husumet ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

2-Davalı ... vekili ilk derece mahkemesine sunduğu cevap dilekçesinde; müvekkilinin taşıma işleri komisyoncusu olup, taşımanın ... tarafından gerçekleştirildiğini, bu nedenle taşımanın gecikmesi ve yükteki hasardan dolayı müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece,konişmentonun 26.maddesinde yetki koşulu mevcut olduğu konişmentoda yer alan yetki şartının her iki taraf açısından da bağlayıcı olduğu gerekçesiyle , davalı ..AŞ vekilinin yetki itirazının kabulü ile; dava dilekçesinin yetkisizlik nedeniyle reddine, diğer davalı ... yönünden ise davanın tefrik edilerek ayrı bir esas üzerinden yürütülmesine karar vermiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekiliHMK 7. maddesine göre, birden fazla davalıya karşı dava açılması halinde bunlardan birisinin yerleşim mahkemesinde açılmasının yeterli olduğunu, konişmentoda yer alan yetki şartının TBK, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku açısından geçersiz olduğunu kararın kaldırılmasına dosyanın mahkemesine iadesini talep etmiştir. 2-Davalı . .... şirket vekili, taşıyan sıfatının Mearsk şirketinde olduğunu, ... şirketinin dava dışı bırakılıp müvekkili hakkında tefrik kararı verilmesinin hatalı olduğunu, konişmentoda yer alan yetki kaydının genel işlem koşullarına aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

MÖHUK'un "Yetki anlaşması ve sınırları" başlıklı 47. maddesi hükmü ile Türk mahkemelerinin yer itibariyle yetki kurallarının münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, tarafların, aralarındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkilerinden doğan bir uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesini kararlaştırmalarının Türk Hukuku bakımından geçerli olacağı düzenlenmiştir.

Yabancı devlet mahkemesine yetki tanıyan anlaşmanın Türk hukuku bakımından hukuki değer taşıması için öncelikle yazılı ve taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan bir uyuşmazlığa ilişkin olmalıdır. İkinci olarak söz konusu uyuşmazlık yönünden münhasır bir mahkeme tayin edilmiş olmalıdır. Üçüncü olarak ise yetki anlaşması "uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesi konusunda" olmalıdır.

Diğer yandan yetki anlaşmasıyla yetkilendirilen yabancı devlet mahkemesinin HMK 17 ve 18. maddelerindeki düzenlemeye paralel olarak "belirli" olması şartı MÖHUK'un 47. maddesi yönünden de aranmalıdır. Seçilen mahkemenin belirli olduğunun kabulü için yetkili kılınan mahkeme ismen zikredilmiş olmalıdır.

Konişmentonun 26. maddesinde "... İşbu konşimento İngiliz yasalarına tabi olarak yorumlanıp, buradan kaynaklanan tüm anlaşmazlıklar başka bir ülke mahkemesinin kaza dairesi hariç tutularak Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin kaza yetkisine tabii olacaktır." yazılıdır.

Taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan borç ilişkisi mevcut olup bu ilişkiden doğan uyuşmazlıkların yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda tarafların anlaşması mümkündür.Dava da münhasır yetki veya ve kamu düzeni sözkonusu değildir.Konişmento da yükleten (shipper )davacı olup konişmentonun koşulları ile bağlıdır.

Yetkili kılınan mahkemenin belirli bulunduğu,yetki sözleşmesinin taraflarının tacir olduğu , tacirler arasında TTK hükümlerinin uygulanması gerektiğinden TBK nun 20.vd.maddelerinin uygulanma olanağı bulunmadığı buna göre yetki sözleşmesi geçerlilik koşullarını taşımaktadır.

Davalı...ltd.şti hakkında davanın tefriki ile ayrıca yürütülmesine karar verilmiştir.Tefrik kararı ,nihai karar olmayıp aleyhine kanun yoluna başvurulamaz.Davalı ...ltd.şti nin ,diğer davalı hakkında ki hüküm hakkında başvuru hakkı olmadığı gibi davalı Maersk'in yetki itirazı HMK kapsamında yapılmış bir yetki itirazı olmadığı, HMK nun 7/2 maddesinin uygulanma kabiliyeti olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan, davalı ...vekilinin istinaf başvurusunun usulden reddine karar verilmiştir.