İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2021/1257 K.2024/207

Davanın kısmen kabul, kısmen reddine ilişkin kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin Almanya menşeli ... marka sanayi tipi bulaşık makineleri ile temizlik ürünlerinin Türkiye'deki satıcısı ve yetkili bayisi olduğunu, davalı ile yapılan 1.3.2013 tarihli sözleşme ve 10.3.2013 tarihli ek sözleşme ile belli miktarda temizlik ürünü alım taahhüdü karşılığı sözleşme boyunca kullanmak üzere bulaşık makineleri teslim edildiğini, sözleşme 10.2 maddesi uyarınca sözleşmenin sona ermesi durumunda konsinye olarak verilen bulaşık makinelerinin sağlam ve kullanılır halde tesliminin gerektiğini, davalının iade ettiği makinelerde arıza , bozuk ve kullanılamaz halde parçalar tespit edildiğini,

servis ve parça bedellerini içerir teknik servis formları oluşturulup davalıya ihtarname ile tebliğ edildiğini, bedellerinin ödenmemesi üzerine icra takibi yapıldığını, yetki itirazında bulunulduğunu, 1.3.2013 tarihli sözleşme 13. Maddesi uyarınca İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu ileri sürerek İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davalı ile aralarındaki sözleşmenin temizlik malzeme ve ekipman tedariği ile teknik servis ve bakım onarım hizmeti alımına ilişkin olduğunu, kendilerinin "..." markalı kahve zincirlerinden olduklarını,davacının tek yetkili servis ve satıcı konumunda olduğunu, hizmette yaşanan aksaklıklar ve uyarılara rağmen hizmet kalitesinin düzeltilmemesi nedeniyle sözleşmeyi feshettiklerini, sözleşme ilişkisi sona erdikten sonra makinelerin teslimi için de-montajından sorumlu olan davacı ile irtibat kurularak Türkiye çapındaki şubelerden makinelerin söküm,

kontrol ve iadesinin nasıl yapılacağı ile ilgili planlama talep ettiklerini ancak ticari ilişkiyi sonlandırmaya tepki olarak konunun davacı tarafça sürüncemede bırakıldığını, ihtarname ile 15 gün içinde ürünlerin belirlenen adrese iadesinin istendiğini, 9.10.2018 tarihli ihtarname ile iadeye konu ürünlerin seri numaraları ile bulundukları mağazalar bildirilerek söküm işleminin yapılmasını talep ettiklerini, konu sürüncemede bırakılınca temerrüde düşmemek için 12.10.2018 tarihinde iade konusu 30 adet makineyi hazır ettiklerini, her bir makinenin 3 saat kadar teste tabi tutulup mesai doldu diye 11 adedinin teslim alındığını,

19 adedi konusunda davacının temerrüde düştüğünü, teslim günü tutanak imzalamaya zorladıklarını, imzadan imtina edilince zorla alıkonulma olduğunu polis geldiğini, savcılığa suç duyurusunda bulunduklarını, Bakırköy C.

Savcılığı 2018/102622 sayılı soruşturma dosyasının olduğunu, davacıya 23.10.2018 tarihli ihtarnameyi çekerek temerrüde düştüklerinin bildirildiğini, alınmayan makineler için tevdi mahalli tayini talepleri ile mevcut durumlarının tespiti için açtıkları davaların reddedildiğini, makinelerin teknik bakım ve onarım sorumluluğunun yetkili servis olarak davacıda olduğunu,teslimden 3 ay önce dahi davacı tarafından kontrol edilip varsa arızaların giderildiğini, davacının iddia ettiği şekilde makinelerin sağlam ve çalışır durumda olmamasının davacının sorumluluğunda olduğunu,

makine tesliminin 12.10.2018 tarihinde yapılmasına rağmen ayıp ihbarının 7.11.2018 tarihinde tebliğ edildiğini, TTK 23 maddesindeki sürelerin geçirildiğini, seçimlik haklarını kaybettiklerini ileri sürerek davanın reddi ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece bir kısım makinelerin arızalı olduğu için teslim alınmadığı,davalı tarafa ayıp ihbarının usulünce yapıldığı, davacının yerinde teslim alma yükümlülüğü varsa da arızaların kullanımdan kaynaklanması nedeni ile sonuca etki etmediği, sözleşme 10.2 maddesi uyarınca bulaşık makinelerinin sağlam ve kullanılır durumda teslim yükümlülüğünün davalıda olduğu, sözleşme 7.1 md uyarınca makinelerin davalıya tesliminden itibaren 1 yılın geçmesi ile parça bedellerini davalının ödeyeceği, değişen parçalar için 1 yıllık sürenin değişim tarihinden başlayacağı, arızalı parçalardan davalının sorumluluğunun olduğu,

2018 yılı öncesinde servis ücreti alınmadan değişim ve bakımların yapıldığı bu yönde bir uygulamanın olduğu gözetilerek 3.300-TL servis bedeli taleplerinin reddine, parça değişimi ile ilgili talebin kısmen kabulü ile İstanbul ...

İcra Dairesinin ... sayılı dosyasında 6.497 Euro makine parça bedeli alacağı üzerinden takibin devamına asıl alacağa takip tarihinden 3095 sk 4/a maddesi uyarınca faiz yürütülmesine fazla istemin ya ilişkin talebin ve alacak likit olmadığından inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekili;talep edilen 3.300-TL servis ücretinin makinelerin sağlam ve kullanılır hale gelmesi amacıyla değiştirilmesi gereken parçaların değişimi sırasındaki teknik servis ücreti olduğunu, alacak likit olduğundan inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, ihtarname ekinde teknik servis formlarının gönderildiğini, arabuluculuk vekalet ücretinin talep edilmese dahi verilmesi gerektiğini ileri sürerek reddedilen kısım yönünden kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2-Davalı vekili, makinelerin arızalı olduğunu kabul etmediklerini, varsa bile sorumlusunun 3 ayda bir bakım ve onarımın yapan tek yetkili servis olan davacı olduğunu,ayıp ihbarının süresinde yapılmadığını,davacının kendi sorumluluğunda bulunan makineleri sökmeyerek arızalara bizzat kendisinin sebep olduğunu, ayrıca arızalara dayanak olan teknik servis formlarında imzası bulunan ...'ın 6 adet makineyi arızasız çalışır durumda teslim aldığına ilişkin imzalı beyanına rağmen eksik inceleme ile hüküm verildiğini ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, sözleşme bitiminde sağlam ve çalışır durumda teslimi gereken makinelerde arızalı parçalar olması nedeniyle parça ve makine servis bedellerinin tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.

Somut olayda; taraflar arasında 01.03.2013 tarihli temizlik malzeme ve ekipman alım sözleşmesi akdedildiği, sözleşme ile davacı tarafça davalıya 5 yıllık süreyi aşmamak üzere sözleşmede belirlenen tutarda temizlik malzemesi satışı yapılmasının kararlaştırıldığı, sözleşmenin 5. maddesine göre, davacının davalıya kullanmak üzere bulaşık makinesi vermeyi taahhüt ettiği, yine sözleşmenin 10.2 maddesinde, sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda davalının kendisine verilmiş olan bulaşık makinelerini sağlam ve kullanılır durumda 15 gün içerisinde teslim etmek zorunda olduğu,

alıcının bulaşık makinelerini sağlam ve kullanılır durumda 15 gün içerisinde teslim etmemesi halinde fesih tarihindeki güncel liste değeri üzerinden %35 iskontolu bedelini ödeyerek mülkiyetini alacağını kabul ve taahhüt ettiği, sözleşme kapsamında davacı tarafça davalıya ariyet olarak toplam 30 adet bulaşık makinesi verildiği, davalı tarafça keşide edilen 10.09.2018 tarihli ihtarname ile sözleşmenin feshedildiği bildirilerek bulaşık makinelerini teslim almak üzere 15 gün içerisinde gerekli hazırlıkların yapılarak teslim günü ve teslim alacak kişi bilgilerinin bildirilmesinin ihtar edildiği,

davacı tarafça keşide edilen 03.10.2018 tarihli ihtarname ile makinelerin bildirilen adrese tesliminin, aksi halde bedelinin tahsil edileceğinin ihtar edildiği, davalı tarafça keşide edilen 09.10.2018 tarihli ihtarname ile makinelerin söküm işlemlerinin yapılması ve teslim günü belirtilen adreste hazır olunmasının ihtar edildiği, 12.10.2018 tarihinde makinelerin teslim edilmek üzere davalı tarafça davacının adresine götürüldüğü, ancak davacının makineleri tek tek çalıştırarak kontrol edip teslim almak istediği,

mesai içinde her bir makinenin çalıştırılarak kontrolünün üç saat kadar sürdüğü ,davalının teslim ettiğine dair tutanak talep etmesi nedeniyle kalan 19 adet makinenin tesliminin yapılmadığı, davaya konu olan 11 adet makinenin hasarlarının aynı zamanda yetkili servis olan davacının birim fiyatları üzerinden eksik ve bozuk yedek parçaların tesbit edilerek düzenlenen servis formları dayanak gösterilerek davalıdan talep edildiği anlaşılmaktadır.

Davalının sözleşmeyi feshini müteakip ,ariyet malzemenin teslim alınması ihtar edildiği, davacı tarafça bu teklif kabul edilerek ariyetlerin teslim edileceği yeri bildirdiği, ancak tüm makineleri tanık beyanlarına göre üçer saat çalıştırarak ancak 11 makinenin teslim alındığı, gün sonunda her iki şirket çalışanları arasında arbede çıkması üzerine tarafların birbirlerinden şikayetçi oldukları tesbit edilmektedir.

Sözleşmenin 10.2 maddesinde "ayrıca sözleşmenin ... tarafından veya alıcı (davalı) tarafından haklı veya haksız herhangi bir nedenle veya alıcı tarafından veya alıcının sözleşme taahhütlerinin ulaşılmadan yada taahhütlerinin yerine getirilmesiyle sözleşmenin sona ermesi sonucunda alıcıya konsinye verilen bulaşık makinelerini sağlam ve kullanılır şekilde ...'e 15 gün içinde teslim etmek zorundadır.

Alıcı teslim etmediği takdirde liste fiyatından %35 iskonto ile satın almak mecburiyetindedir.Sözleşmenin 10.3 maddesinde ..., herhangi bir haklı nedene dayanıp dayanmadığına bakılmaksızın, işbu sözleşmenin alıcı tarafından tek taraflı olarak feshedilmesi halinde, 10.2 ile öngörülen konsinye bulaşık makinalarını ...'den %35 iskontolu fiyat üzerinden satın almak dışında herhangi bir yükümlülüğünün oluşmayacağını, herhangi bir zarar, ziyan, kar kaybı vs.talebi olmayacağını taahhüt eder şeklindedir.

Sözleşmenin ariyetlerin iadesi ile ilgili maddelerinin bir arada değerlendirilmesi neticesinde; davalı alıcı,sözleşmedeki alım taahhüdünün yerine getirilmesi veya getirilmemesi, haklı veya haksız olması, alım kotasının doldurulması halinde de bir ayırım yapılmadan sağlam ve kullanılır şekilde iade etmekle yükümlü kılınmıştır.Bu sebeble davalı iade edilen ariyet makinelerin hasarlı olmasından kural olarak sorumludur.

Başkaca bir zarar ziyan istenemeyeceğine ilişkin hüküm davalının iade etmeme haline ilişkin olup,bu halde davacı %35 iskontolu satın alma yükümlülüğü dışında başka bir talepte bulunamayacaktır. Ancak, sözleşmenin ...'in yükümlülükleri başlıklı 7.3.maddesinde; ...'in konsinye ürünlerde değişecek parça olması halinde %10 iskonto uygulamayı, ayrıca "konsinye teslim edilecek makinelerden 5 yılını dolduranları ücretsiz olarak değiştirmeyi kabul eder." hükmü bulunmaktadır.

Bu madde ile tarafların makinelerin ekonomik ömrünü 5 yıl olarak öngördükleri anlaşılmaktadır. Konsinye makinelerden iki adedinin montaj servis tutanağı ibraz edildiğinden 2015 yılında teslim edildikleri anlaşılmaktadır. Davalı vekilinin de 09.10.2018 tarihli ihtarname içeriğinde makinelerin üretim yılları yazılı olup bir kısmının 2013,2014 yıllarına ait olduğu, bir kısım makinelerde ise üretim yılı belirtilmediği görülmüştür.

Eldeki sözleşme 01.03.2013 tarihli olup, 10.09.2018 tarihinde fesih edildiği anlaşılmakla 5 yıllık sürenin dolduğu anlaşılmakla birlikte, davalıya teslimden itibaren 5 yıl süre ile kullanılanların, yenisi ile değiştirme yükümlülüğü altına giren davacının bu makinelere ilişkin hasarlı kısımlara ilişkin parça bedelini isteyemeyeceğinin kabulü gerekir.

Kullanım süresi 5 yılı geçen makinenin yerine ,yenisi verileceğinin kararlaştırılması nedeniyle teslim tarihleri belirlenmeden bu nitelikte olanların ayrılmadan eksik ve hasarlı yedek parça bedellerinin tamamına hükmedilmesi, davacı açısından sebebsiz zenginleşme yaratacak niteliktedir.

Hasar bedelini davalıdan talep hakkı bulunduğu tesbit edilen davacının tesbit ettiği eksiklikler bilirkişi tarafından yerinde incelenmiş ve bir kalem dışındaki hasarların varlığı yerinde tesbit edilmiştir.

Davalı vekili ...'ın 6 adet makineyi teslim aldığına ilişkin tutanak imzaladığını ileri sürmüş ise de anılan tutanakta hasarsız teslim alındığına yönelik bir kayıt bulunmadığından ,makinelerinin servis formunda belirtilen eksik ve hasar ile teslim edildiğinin kabulü gerekmektedir.

HMK 31.maddesi kapsamında eldeki davaya konu edilen ... seri den ...- ...-...-...-...-...-...-...-...-...-...- ile ... serisi ... seri numaralı bulaşık makinelerindeki hasar talep edilmekte olup anılan makinelerin hangi tarihte davalıya teslim edildiği hususunda taraf vekillerine süre verilerek teslim belgelerinin ibrazı ve davalıya teslim tarihi hususunda beyanları alınarak,

5 yıllık yenileme sürelerinin dolup dolmadığı belirlenerek kullanmakla ömrü tükenen yedek parçalarının yenilenmesi nedeniyle,davacının ekonomik ömrünün bir kısmını dolduran makineleri yenilerek değer kazanacağından ,yedek parça bedellerinden davalı lehine kıymet kazanma indirimi yapılıp yapılmayacağı da bilirkişi tarafından değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir. Davacı vekili hükmü reddedilen, servis ücretleri bakımından istinaf etmiştir.

Davacı aynı zamanda davalıya servis hizmeti vermektedir.Sözleşmenin 10.2.maddesinde yazılı iade yükümlülüğünü yerine getiren davalıdan, ürünleri teslim alınması sırasında kontrol edilerek teslim aldığı dava dilekçesine ekli 11 adet teknik servis formu düzenleyerek her birine, 300-TL servis ücreti tahakkuk ettiği anlaşılmakta ve eldeki davada bu bedeli de talep etmektedir.

Davacı servis şirketinin iade aldığı ürünlerin eksikliklerini tesbit ettikten sonra ticari faaliyeti gereği teslim aldığı emtiada yaptığı kontroller için davalıya servis hizmeti vermediği halde bu bedeli talebi yerinde olmayıp reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş, ayrıca teslim alınan makinelerdeki hasar bedeline ilişkin dava niteliği itibariyle tazminat kabilinden olup, likit olmayan alacak nedeniyle icra inkar tazminatı hükmedilemeyeceğinden bu hususlardaki istinaf nedenleri de yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına davanın yeniden görülmek üzere dava dosyasının kararı veren mahkemeye iadesine, kaldırma kararının mahiyetine göre davacı vekilinin istinaf başvurusu hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.