İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2021/1280 K.2024/309

Asıl davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında imzalanan 20/01/2016 tarihli paket satış sözleşmesiyle müvekkiline ait bir kısım cihazların kiralanması ve satılmasının kararlaştırıldığını, bu sözleşme haricinde müvekkilinin ürünlerinin satışı hususunda da ticari ilişki bulunduğunu; bu ilişki kapsamında davalının satın aldığı ürünlerin bedellerini ödeyemediğinden dava dışı ...'nden olan 171.227-TL, 172.457-TL ve 140.190-TL alacaklarını müvekkiline temlik ettiğini;

temlik sonrası da davalının muaccel borçlarını ödememesi nedeniyle davalıya noterden 20/07/2017 tarihli ihtarname gönderilerek toplam 1.147.408,58-TL borcun tebliğden itibaren 7 gün içinde ödenmesinin talep edildiğini, ihtarnamenin davalıya 24/07/2017 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen ödeme yapılmadığını; sonrasında davalıya noterden gönderilen 10/10/2017 tarihli ihtarnameyle sözleşmenin 5.1-5.2 maddeleri uyarınca temerrüt sebebiyle sözleşmenin feshedildiği bildirilerek,

529.837-TL borcun derhal ödenmesinin ve teslim edilen cihazlarla ilgili bir tasarrufta bulunulmamasının istenildiğini, ihtarın 12/10/2017 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen yine borcunu ödemediğini, bu nedenle davalı aleyhine 529.837-TL asıl alacak ve 9.458,64-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 539.295,64-TL'nin tahsili için İstanbul ...

İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında başlatılan ilamsız takibe davalının itiraz ettiğini,davalının icra dairesinin yetkisine yaptığı itirazın geçerli olmadığını ileri sürerek, davalının icra takibine vaki itirazının iptali ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacının dava dilekçesinde belirttiği sözleşmenin Ankara'da bulunan iki özel hastaneye ilişkin olduğunu ancak sözleşmenin fiiliyatta gerçekleşmediğinden konusu kalmadığını, bu hususun taraflar arasında telefon ve e-posta görüşmeleriyle mutabakata bağlandığından davacının bu sözleşmeye dayanmasının iyiniyetli olmadığını; davacının ilk ihtarnamesine 31/07/2017 tarihinde noterden gönderilen cevabi ihtarnameyle belirtilen borç miktarından daha fazlasının temlik ve çekle ödendiğinin bildirildiğini; ikinci ihtarnameye de yine 26/10/2017 tarihinde noterden gönderilmiş cevabi ihtarnameyle içeriğinin kabul edilmediğinin bildirildiğini, ayrıca müvekkilinin kayıtsız kaldığı iddialarının doğru olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Birleşen davada davacı vekili, asıl davada dayandığı vakıaları tekrar ederek , davalının asıl dava açıldıktan sonra 27/10/2018 tarihinde vadesi gelen borcunu ödememesi sebebiyle davalı aleyhine 133.697,58-TL asıl alacağın tahsili için İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E. sayılı ilamsız takip başlatıldığını ve davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının davaya konu İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E. sayılı ilamsız icra takip dosyasına vaki itirazının iptali ile alacağın %20'sinden aşağı olmayacak oranda icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVAYA CEVAP

Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece asıl davada; davacının defterlerine göre 19/10/2017 takip tarihi itibariyle davacının 1.147.408,58-TL alacağından, davalının 483.874-TL alacak bakiyesinin (temlik bedelleri toplamı) düşülmesi sonrasında davacının, 19/10/2017 ilk takip ve 22/12/2017 dava tarihi itibariyle davalıdan 663.534,58-TL alacaklı olduğu, bu tutarın 529.837-TL'lik kısmının 19/10/2017 tarihinde, bakiye 133.697,58-TL'lik kısmının ise 14/02/2018 tarihinde takibe konu edildiği,

200.000-TL bedelli çekin cari hesapta tekrar borçlandırılmasına rağmen, çekin aynı zamanda icra takibine konu edildiğinden 200.000-TL çek tutarının davacının 19/10/2017 tarihli takip alacağından mahsup edilmesi gerektiği, faiz hesabının mahkemece resen hesaplandığı ve icra inkar tazminatının koşullarının bulunduğu gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulüne, davalının İstanbul ...

İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren reeskont faizi uygulanarak 329.837-TL asıl alacak, 5.308,88-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 335.145,88-TL üzerinden takibin devamına, fazla istemin reddine, 329.837-TL asıl alacak üzerinden %20 oranda hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine;

birleşen davanın kabulüne, davalının İstanbul 12. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takibin aynı koşullarla devamına, takibe konu 133.697,58-TL asıl alacak üzerinden %20 oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili asıl davanın reddedilen kısmına yönelik olarak, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla 200.000-TL ve 40.000-Euro bedelli teminat çeklerinin 06/03/2018 tarihinde takibe konu edildiğini, 200.000-TL'lik çekin takip alacağından mahsup edilmesi gerektiğini belirten bilirkişi raporuna dayanılarak asıl davada belirtilen miktar açısından ret kararı verilmesinin doğru olmadığını.

200.000-TL'lik çekin teminat çeki olmasına rağmen davalıya kredi limiti açıp satış yapılabilmesi için kayıtlara tahsilat olarak girildiğini, her ne kadar 200.000-TL'lik çek ilk önce kayıtlara tahsilat yapılmış gibi alınmış olsa da, daha sonra hesapta ters kayıt yapılarak nötrlendiği yani gerçek durumun ortaya çıktığını, 40.000-Euroluk çekin kayıtlarda olmamasına karşın icra takibine geçilmesini "çeklerin karşılıklarının olması halinde davalı borcuna mahsup edilebileceği" olarak yorumlayan bilirkişinin 200.000-TL için neden farklı bir yorum yaptığının anlaşılamadığını;

müvekkilinin muhasebe sisteminde (101) çekler hesabı altında karşılıksız çeklerin açıklamalı bir hesap kırılımı bulunmadığını, bunun yerine (120) müşteri hesabının borçlandırılıp (101) çekler hesabı alacaklandırılarak işleme alındığını, müvekkilinin hesaplarının VUK açısından denetim şirketi tarafından her 3 ayda bir denetlendiğini ve bu konuda usulsüzlük geri bildirimi alınmadığını;

teminat çeklerinin müşteri cari hesabı alacaklandırılıp, (101) alınan çekler hesabı borçlandırılarak kayıt edildiğini, böylece müşterinin kredi limiti açılmış olup müşteriye satış yapılabildiğini, daha sonrasında bu teminat çeklerinin kasada fiziken takip edilmesi için müşteri cari hesabı borçlandırılıp, (101) alınan çekler hesabının alacaklandırıldığını, yani ters kayıtlarının alındığını, dolayısıyla davalıya satış yapılabilmesi için tahsilat olarak girilen teminat çeklerinin davalının borçlarını ödememesi akabinde, olması gerektiği yere kaydedildiğini, davalının 200.000-TL'nin ters kayıt olarak girilmesi ile mükerrer borçlandırılmadığını;

icra takiplerinin tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla açıldığını, kaldı ki 200.000-TLlik çek için icra takibi başlatılması borcun tahsil edildiği anlamına gelmeyeceğini, borç kayıtlarının ve icra takiplerinin mükerrer olmadığını, çekin teminat çeki olduğu görüldüğüne ve 200.000-TL'lik çek tahsil edilmediğine göre bu alacağın mahsup edilmeyeceğini; sonuç olarak müvekkilinin alacağının 663.534,58-TL olduğunun bilirkişi raporuyla ispat edildiğini belirterek, kararın asıl davaya ilişkin reddedilen kısmının kaldırılarak asıl davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl ve birleşen dava, taraflar arasındaki ticari satım sözleşmesi kapsamındaki açık hesap bakiyesinden kaynaklanan alacağı tahsili için başlatılan iki ayrı icra takibine davalı tarafın vaki itirazlarının iptali istemine ilişkindir.

Davacı taraf, asıl davaya dayanak teşkil eden ilamsız icra takibinde 529.837-TL asıl alacak ve 9.458,64-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 539.295,64-TL'nin tahsilini; birleşen davaya dayanak teşkil eden ilamsız icra takibinde 133.697,58-TL asıl alacağın tahsilini istemiştir.

Her iki alacak da, taraflar arasındaki ticari ilişki sebebiyle oluşmuş faturaya dayalı açık hesap alacağıdır.Hem asıl hem de birleşen davalara ilişkin iki icra takibi dışında, davacının davalı lehdar ve dava dışı çek keşidecisi şirkete karşı İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesi'nin ... esas sayılı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılmış takip dosyasında, 198.400-TL asıl alacak (1.600-TL çek sorumluluk bedeli 23/02/2018'tarihinde bankadan tahsil edilmiştir) ve fer'ileriyle birlikte 219.789,15-TL ile 40.000-Euro çek asıl alacağı ve fer'ileriyle birlikte 45.063,56-Euro talepli icra takibi başlatıldığı, takip talebi ve ödeme emrinde her çek alacağı için de işbu davaya konu her iki icra takip dosya numaraları belirtilerek tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla tahsilinin istenildiği; takibe dayanak çeklerden birinin ...

Bankası Sivas Şubesi'ne ait 200.000-TL bedelli 16/02/2018 keşide tarihli ve ... numaralı üzerinde "teminat çekidir" kaydı bulunan, keşidecisi dava dışı şirket, lehdarı davalı şirket olan çekin ciro ile davacıya geçtiği ve 23/02/2018 tarihinde karşılıksız şerhi yazıldığı; diğer çekin de ...

Bankası Sivas Girişimci Şube'ye ait 40.000-Euro bedelli ve 03/11/2017 keşide tarihli üzerinde "teminat çekidir" kaydı bulunan, keşidecisi dava dışı şirket, lehtarı davalı şirket olan çekin ciro ile davacıya geçtiği,08/11/2017 tarihinde karşılıksız şerhi yazıldığı; takipte bir kısım tahsilat yapıldığı ancak takibin halen devam ettiği görülmüştür.

İstinaf incelemesine konu uyuşmazlık, davacının açık hesap kayıtlarına alacak olarak işlenen,kambiyo takibine konulan 200.000-TL çek bedelinin ilamıszı takibe konu açık hesap alacağından mahsubu gerekip gerekmediğine ilişkindir. Somut olayda, taraflar arasındaki ticari ilişki tartışmalı değildir.

Hükme esas alınan mali müşavir bilirkişinin 17/03/2020 tarihli raporunda da asıl davada davacının davalıdan olan alacağının 529.837-TL; birleşen davada da davacının davalıdan olan alacağının 133.697,58-TL olduğu tespit edilmiştir.

Söz konusu miktarlar her iki icra takibindeki asıl alacak tutarıdır.Bilirkişi raporunda , davacı kayıtlarında "200.000- TL bedelli çekin cari hesapta tekrar borçlandırılmasına rağmen, çekin aynı zamanda icra takibine konu edilmesi karşısında, 200.000-TL çek tutarının davacının 19.10.2017 tarihli takip alacağından mahsup" işleminin mahkemenin takdirine ait olduğu ve davacı vekilinin itirazı üzerine alınmış 20/10/2020 tarihli bilirkişi ek raporunda, çekin hem cari hesap alacağına konu icra takibinde, hem de kambiyo alacağı niteliğinde bir başka icra takibine konu edilmesinin muhasebe kayıt düzeni açısından sakıncalı olduğu,

zira uygulamada karşılıksız çıkan kambiyo evrakının cari hesaba ters kayıt verilebilmesi için iade edilmiş olması gerektiği, karşılıksız çıkan çekin (101) numaralı "alınan çekler" hesabının "karşılıksız çekler" alt hesabına virman edilerek, çekin icra takibinin bu hesap altında izlenmesinin gerektiği, aksi halde çeki karşılıksız çıkan müşterinin cari hesabında bu nedenle tekrar borç kaydedilen tutarın, hem (101) numaralı "alınan çekler" hesabında bir alacak niteliğinde, hem de (120) numaralı "alıcılar" hesabında oluşturulmuş mükerrer ikinci bir alacak niteliğinde olacağı belirtilmiştir.

Davacının kayıtlarına göre incelemeye konu 200.000-TL bedelli çekin önce 21/02/2017 tarihinde tahsil edilmiş gibi (+)200.000-TL şeklinde kayıt edildiği, sonrasında 16/02/2018'de yani çekin keşide tarihinde "Banka'ya ibrazdan "fatura"ya ters kayıt" açıklamasıyla davalıya borç olarak (-)200.000-TL şeklinde kayıt edildiği; davacının kayıt sisteminde davalıdan aldığı çekleri tahsil edilmiş gibi (+) olarak kayıt ettiği görülmüştür.

Buna göre, mahkemece bilirkişi raporuna dayanılarak tespit edilen 529.837-TL cari hesap alacağından mahsup edilmiş olan 200.000-TL çek bedeline ilişkin önceki (+) kaydın, sonraki (-) kayıtla nötürlendiği tespit edilmiştir. Ancak bilirkişi bu işlemin muhasebe uygulamalarına uygun olmadığını belirtmiştir.

Fakat muhasebe ilkelerine aykırı olarak yapılan kayıt açık hesapda doğan borca etkisi olmadığından, davanın çözümü için davacının davalıdan senet alınmayan ne kadar açık hesap alacağı olduğunun tespiti gerekmektedir. "Mevcut bir borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması, tahsilde tekerrüre yer vermeyecek biçimde alacağın temel ilişkide talebine engel değildir." (Yargıtay kapatılan 19. HD'nin 2016/10886 E., 2699 K. sayılı ve 16/06/2016 tarihli.

2014/11052 E.,17097 K. sayılı ve 27/11/2016 tarihli ilamları). Mahkemece kambiyo takibine konu edilen çek, mükererrer olacağından ilamsız takibe konu açık hesap alacağından düşülmesi gerektiği gerekçesiyle karar verilmişse de,çeke dayalı ayrı bir icra takibi başlatılması tahsilde tekerrür olmamak üzere başlatılan temel ilişkiye dayalı icra takibine engel teşkil etmeyecektir.Tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile icra takipleri aynı zamanda yürütülecektir.

Davacı asıl davaya konu icra takibinde % 9,75 orandan 441.510-TL için 01/08/2017 tarihinden itibaren 79 gün için 9.317,07-TL,kalan miktar için 13/10/2017 tarihinden itibaren 6 gün için 141,57-TL olmak üzere toplam 9.458,64-TL işlemiş faiz talep etmiştir.Davacı davalıyı 20/07/2017 tarihli ve 10/10/2017 tarihli ihtarnamelerle temerrüde düşürdüğünden,davacı talep olunan miktar kadar işlemiş faize hak kazandığı hesaplanmakla asıl davada davaya konu icra takibine itirazın iptaline karar verilmesi gerekmektedir.

İcra inkar tazminatının ise itiraz edilen asıl alacak ve işlemiş faizi içerecek şekilde toplam alacak üzerinden hesaplanıp hükmedilmesi gerekirken ,sadece asıl alacak üzerinden haesaplanması doğru değil ise de ,karar bu yönüyle istinaf edilmeyip kesinleştiğinden, davacı yararına yine asıl alacak üzerinden %20 oranda hesaplanan icra inkar tazminatı hesaplanmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf nedeni yerinde olduğundan istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına, yapılan hata/eksiklik nedeniyle yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden yeniden karar verilmesine, kararın kesinleşen kısımları dikkate alınarak tekrarına ,asıl davanın kabulü ile itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmiştir.