İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/1174 K.2025/1374

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, dava dışı sigortalı ... ... ... A.Ş.'nin müvekkili nezdinde ... nolu nakliyat emtia sigorta poliçesiyle sigortalı olduğunu, dava dışı sigorta ettiren ... ... Ltd.

Şti.'nin müvekkili nezdinde 2101100036371 nolu nakliyat emtia abonman sigorta sözleşmesiyle sigortalı olduğunu, dava dışı sigortalı şirkete ait 2014 model yeni ...model 8x20 üç katlı yatay elek emtiasının fuarda sergilenmesi için İzmit'ten İstanbul'a taşınmak üzere davalılara teslim edildiğini, taşımanın ... plakalı araçlarla davalıların sorumluluğu altında taşındığını, fuardan sonra emtianın sigortalıya hasarlı olarak teslim edildiğini, 05/06/2014 tarihli ekspertiz raporunda belirlenen 10.492,97-TL hasar bedelinin sigortalıya ödendiğini;

bu ödeme sonrasında alacağı temlik aldığını ve söz konusu bedelin rücuen tahsili için davalılara ihtar gönderildiğini, ödeme yapılmadığından davalılar aleyhine İstanbul Anadolu 5. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığını, ancak davalıların takibe itiraz ettiğini ileri sürerek, davalıların itirazının iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

1- Davalı ... ... Ltd. Şti. vekili, hasarın taşıma sırasında meydana gelmediğini, fuar alanında bulunduğu sırada meydana geldiğini, 10.492,97-TL zarar olamayacağını, tek taraflı hazırlanmış ekspertiz raporunu kabul etmediklerini, nakliyecilik yapan müvekkilinin sigortacısının ... Sigorta'ya davanın ihbarının gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2- Davalı ..., hasarın taşıma sırasında meydana gelmediğini, fuar alanında bulunduğu sırada meydana geldiğini, 10.492,97-TL zarar olamayacağını, tek taraflı hazırlanmış ekspertiz raporunu kabul etmediklerini,taşınan emtianın sigortalı olduğunu hasar varsa sigortanın karşılaması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, 02/12/2021 tarihli bilirkişi raporuna göre emtianın davalılardan tek taşıyıcı ... ...'ın sorumluluğu altındayken hasarlandığı, poliçe özel şartlarında taşıyıcının tüzel kişi olması halinde poliçenin geçerli olacağı şartı bulunduğu, fakat somut olayda taşımanın davalı ... tarafından gerçekleştirildiği, dolayısıyla poliçe şartı karşılanmadığından hasarın teminat dışı kaldığı, teminat dışı hasar için yapılmış ödeme lütuf ödemesi olduğundan davacının halefiyet hakkı kazanamadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, davada halefiyet şartlarının bulunduğunu, dosyaya sundukları 27/06/2014 tarihli ibraname-temliknameyle müvekkilinin dava dışı sigortalısından zarardan kaynaklanan alacağı temlik aldığını, bilirkişilerin bu belgeyi değerlendirmediklerini, bu husus değerlendirilmeden hatalı olarak davanın reddine karar verildiğini; davalı şirketin taşıyıcı olduğunu inkar etmediğini; davalıların sınırlı sorumluluk ilkesinden yararlanmak için yükün ağırlığının ispatının gerektiğini, davalıların malın emtianın ağırlığı konusunda bir belge sunmadığını; zararın hesabına ilişkin tüm belgelerin sunulduğunu, emtiadaki zarara ek olarak taşıma, gümrük ve servis masraflarının da ödendiğini belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, taşıma sırasında meydana gelmiş emtiadaki hasar bedelinin nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında davacı sigorta şirketi tarafından sigortalıya ödenen bedelin davalılardan rücuen tahsili için başlatılmış icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.Davaya konu taşıma yurt içi ticari kara yolu taşıması olduğuna göre olaya 6102 TTK'nın 856 vd. maddeleri uygulanacaktır.TTK'nın 875 ve 879. maddeleri uyarınca taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın ziyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan;

kendi adamlarının, taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerin görevlerini yerine getirmeleri sırasındaki fiil ve ihmallerinden, kendi fiil ve ihmali gibi sorumludur. Yine TTK'nın 876. maddesi uyarınca ziya, hasar ve gecikme, taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden meydana gelmişse, taşıyıcı sorumluluktan kurtulur.

Diğer yandan "Sorumluluk sınırları" başlıklı 882 maddesinde, (1. fıkra) gönderinin tamamının ziya veya hasarı halinde taşıyıcının sorumluluğu, gönderinin brüt ağırlığının kg başına 8,33 özel çekme hakkı ile sınırlı olduğu.

(2. fıkra) gönderinin münferit parçalarının zıyaı veya hasarı hâlinde taşıyıcının sorumluluğunun, (a) gönderinin tamamı değerini kaybetmişse tamamının, (b) gönderinin bir kısmı değerini kaybetmişse, değerini kaybeden kısmının, net olmayan ağırlığının her bir kilogramı için 8,33 özel çekme hakkını karşılayan tutar ile sınırlı bulunduğu.

(4. fıkra) özel çekme hakkının, eşyanın taşıma amacıyla taşıyıcıya teslim edildiği tarihteki veya taraflarca kararlaştırılan diğer bir tarihteki, TCMB tarafından belirlenen değerine göre TL'ye çevrileceği kabul edilmiştir.

TTK'nın 886. maddesi hükmüne göre ise zarara, kasten veya pervasızca bir davranışla ve böyle bir zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinciyle işlenmiş bir fiilinin veya ihmalinin sebebiyet verdiği ispat edilen taşıyıcı, sorumluluktan kurtulma hallerinden ve sorumluluk sınırlamalarından yararlanamaz.TTK'nın "Tazminatta esas alınacak değer" başlıklı 880. maddesi, "(1) Taşıyıcı, eşyanın tamamen veya kısmen zıyaından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat, eşyanın taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki değerine göre hesaplanır.

(2) Eşyanın hasara uğraması hâlinde, onun taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki hasarsız değeri ile hasarlı değeri arasındaki fark tazmin edilir. Zararı azaltmak ve gidermek için yapılacak harcamaların birinci cümleye göre saptanacak değer farkını karşıladığı karine olarak kabul edilir. (3) Eşyanın değeri piyasa fiyatına göre, bu yoksa aynı tür ve nitelikteki malların cari değerine göre tayin edilir.

Eşya, taşımak üzere teslimden hemen önce satılmışsa, satıcının faturasında taşıma giderleri mahsup edilerek gösterilen satış bedelinin piyasa fiyatı olduğu varsayılır." hükmünü havidir.Davacı tarafından ;sigortalı ... ... Ltd. Şti ye 19/07/2013-2014 tarihleri arasında geçerli olan nakliyat emtea abonman sigorta poliçesi ile teminat verildiği, davaya konu taşıma için de sigorta ettireni ..., sigortalısı ... ... ...

A.Ş. olan 16/05/2014 tarihli nakliyat emtea sigorta poliçesi düzenlendiği, her iki poliçede de nakliyecinin tüzel kişi olması ve sevkiyatın yazılı taşıma sözleşmesine bağlı olarak yapılması kaydıyla teminat verildiği kaydı bulunmaktadır. 15/05/2014 tarihli faturaya göre ... şirketinin ... ... ...

A.Ş.'ye sattığı yeni yatay elek makinesinin fuarda sergilenmesi amacıyla Kocaeli'den İstanbul'a, fuar bitince de geri getirilmesine ilişkin taşıma işinin üst taşıyıcı davalı ... ve fiili taşıyıcı davalı şirket tarafından üstlenildiği, İstanbul'a taşımanın 19/05/2014 tarihinde yapıldığı, davalı şirketin sürücüsü Ümit Kara'nın da imzasının bulunduğu 26/05/2014 tarihli tutanağa göre elek makinesinin hasarlı olarak teslim edildiği, 27/05/2014 tarihinde davalı ...'inr ... Ltd.

Şti.'ye navlun faturası kestiği. 05/06/2014 tarihli ekspertiz raporuna göre taşıma konusu elek emtiasının çelik kayış kasnağının sürtünmeden dolayı hasar gördüğü, bu hasar yüzünden eleğin kullanılamayacağı, kasnağın pert-total işlemine tabi tutulduğu ve sovtaj bedeli bulunmadığı,

29/05/2014 tarihli proforma fatura gereğince kasnak bedelinin 3.506,51-USD, kargo, gümrük ve ABD ithalat masrafları 1.136,39-USD, servis ücreti 400-USD olmak üzere toplam 5.043-USD oluğu, bu bedelin poliçe kuru 2,0807-TL üzerinden 10.492,97-TL hasar hesaplanarak 24/06/2014 tarihinde ...'a ödenmiştir.Davacı, davalılara gönderdiği ihtarda 10.492,97-TL'nin tebliğden itibaren 3 gün içinde ödenmesini talep etmiş, ihtar davalı ...'e 10/04/2015 ve diğer davalı şirkete 09/04/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir.Davacı vekilince 12/02/2018 tarihli dilekçe ekinde, hasarlanmış emtianın ithalatına ilişkin belgeler sunulmuştur.

Buna göre gümrük müşavirinin ... ... Ltd. Şti.'ye gümrük vergisi, ardiye ücreti, tarex başvurusu, komisyon, hammaliye vs. için 04/06/2014 tarihli toplam 2.373,27-TL tutarlı fatura kestiği; yurtdışı taşıma şirketinin ...'a navlun için 30/05/2014 tarihli toplam 252-USD tutarlı fatura kestiği, bu belgede yedek parçanın brüt ağırlığının 27 kg olduğu; aynı tarihli gümrük beyannamesinde de eleğin brüt ağırlığının 27 kg olduğu yazılıdır.

10/09/2018 tarihli birinci ek raporda, hasar bedelinin 4.439,37-USD olduğu, TTK'nın 882. maddesine göre yükün 26/05/2014 teslim tarihinde 1 SDR'nin 3,2190-TL olduğu, 27 kg brüt ağırlık üzerinden tazminat sınırının 723,99-TL, 10/04/2015'ten takip tarihine kadar 9,58-TL işlemiş faiz hesaplanmıştır.... ... Ltd. Şti.

25/10/2019 tarihli dilekçesiyle, davacıdan 24/06/2014 tarihinde 10.492,97-TL tazminat tahsil ettiği, davaya muvafakat ettiklerini bildirmiş,"İbraname-Temlikname" başlıklı 27/06/2014 belgede, ... ... Ltd. Şti.'nin hasar nedeniyle davacıdan tahsil ettiği 10.492,97-TL tazminatla ilgili rücu haklarını davacıya temlik ettiği belirlenmiştir. ... ... Ltd.

Şti.'nin alacak haklarının temlik alındığı makbuz ve ibraname dosyaya sunulduğundan davacı aynı zamanda akdi halef sıfatını kazandığından ödemenin teminat dahilinde yapılıp yapılmadığının araştırılması gerekmemektedir.

Bu gerekçeyle davanın reddi doğru olmamıştır.Taşıyıcı, eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim edildiği tarihe kadar geçen sürede uğradığı ziya ve hasardan sorumlu olup, bu mesuliyetten ancak kendisinin kusuru olmadığını ispatladığı taktirde kurtulabilir.

Eldeki davada asıl ve fiili taşıyıcı olan davalılar, taşımak için aldıkları emtiayı İstanbul'daki fuara götürmüşler, fuar bitiminden sonra ise elek makinesi emtiasının kasnağı hasarlanmış şekilde teslim edilmiştir.

Davalılar bu hasarın taşıma esnasında değil, fuardayken olduğunu belirtmiş iseler de, emtiayı geri götürmek amacıyla taşımak için teslim aldıklarında hasarlı olduğuna dair delil sunmadıklarından bu sorumluluktan kurtulamamışlardır.Akdi ve fiili taşıyıcı davalılar hasardan müteselsilen sorumludur.Taşıma sırasında münferit satımı yapılan 27 kg ağırlığındaki kasnak parçası hasarlandığından TTK 882/4'e göre taşıyıcıya teslim tarihindeki SDR değeri olan 3,2557-TL üzerinden (27x3,2557X8,33=) 732,24-TL sınırlı sorumluluk tutarı hesaplanmıştır.

TTK'nın 886. maddesinde belirtildiği şekilde, davalıların zarara kasten veya pervasızca bir davranışla ve böyle bir zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinciyle işlenmiş bir fiilinin veya ihmalinin sebebiyet verdiği -davalıların ağır kusuru ispat edilemediğinden, davalılar sorumluluk sınırlamasından yararlanabilecek ve davacı 732,24-TL isteyebilecektir.

İhtarla verilen süre sonu 14/04/2015 tarihi itibariyle temerrüde düşen davalılardan takip tarihi olan 26/05/2015 tarihine kadar %10,50 avans faiz oranı üzerinden 8,75-TL işlemiş faiz hesaplanmıştır. Buna göre davanın 732,24-TL asıl alacak ve 8,85-TL işlemiş faiz üzerinden kabulü gerektiği, ancak alacak tazminata ilişkin olup likit olmadığından icra inkar tazminatı talebi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın 732,24-TL asıl alacak ve 8,85-TL işlemiş faiz bakımından kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmesi yerinde olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden karar verilerek, itirazın kısmen iptaline ve icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

18/09/2025