İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/1343 K.2025/506

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin... Ltd. Şti. tarafından keşide edilen ...

Bankası A.Ş ... şubesine ait ... numaralı 08/08/2018 tarihli 22.000-TL bedelli çekin meşru hamili olduğunu, 07/08/2018 günü çekin kaybolduğunu fark ettiğini, bunun üzerine 08/08/2018 tarihinde Bakırköy 5. ATM'nin 2018/777 esas sayılı dosyasında ödeme yasağı ve çekin iptalinin talep edildiğini, ödeme yasağı kararı verildiğini, üç defa ilan yapıldığını, banka tarafından çekin 14/08/2018 tarihinde ibraz edildiği bildirilerek, ibraz eden kişinin kimlik bilgilerinin gönderildiğini, mahkemece bir hafta içinde çeki ibraz eden kişiye karşı istirdat davası açılması için kesin süre verildiğini, çeki ibraz eden davalının haklı hamil olmadığı,

çekteki imzanın müvekkiline ait olmadığını belirterek çekin istirdatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, çekin ... A.Ş.'ye yaptığı iş karşılığı olarak davacı tarafından kargo ile gönderildiğini, davacının çeki gönderirken çekin sahteliği ile ilgili herhangi bir beyanda bulunmadığını, ancak sonrasında söz konusu çekin sahte olduğunun dava dışı... A.Ş. tarafından anlaşıldığını, şikayet üzerine başlatılan soruşturmanın Sakarya CBS'nin 2018/28866 sayılı dosyasında yürütüldüğünü; davacı ile ciranta ....

A.Ş. arasında başka bir çek alışverişinin daha olduğunu, davacının ... Bankası'na ait 30/08/2018 tarihli 30.000-TL bedelli keşidecisi... A.Ş olan çeki yine kargo yolu ile .... A.Ş'ye iş karşılığı olarak gönderdiğini, çekin tahsilinin ....

A.Ş tarafından yapıldığını, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında fatura kayıtlarının dosyaya ibraz edileceğini, davacının iddiaların gerçek dışı olduğunu ve davacının borcundan kaçınmak için bu yola gittiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davacı her ne kadar çek üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığını iddia etmiş ise de, davadaki talebin çekin istirdatı olduğundan çeki elinde bulunduran davalının çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı hususunda inceleme yapıldığı;Sakarya CBS'nin 2018/28866 soruşturma nolu dosyasının, davalının çekin sahte olarak düzenlendiğinden bahisle davacıdan şikayetine ilişkin olduğu; davalının çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun ispat edilemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, banka tarafından gönderilen çekin onaylı suretindeki imzanın müvekkiline ait olmadığını, bu hususun mahkeme dikkate alınmadığını, imza incelemesi yaptırılmadan hatalı karar verildiğini;CBS tarafından müvekkili hakkında takipsizlik kararı verildiğini ve müvekkilinin haklılığının kanıtlandığını; müvekkilinin, ... ile bir bağının bulunmadığını, müvekkilinin ve eşinin çeki ibraz eden davalıyı ve Antalya'da mukim arada ciranta olarak görünen ... ... A.Ş.'yi de tanımadığını; adı geçen şirketin muhasebecisi tanık Yaşar'ın beyanlarının haklılığını gösterdiğini belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çekin istirdatı istemine ilişkindir.TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile,

kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.

Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlanmalıdır.Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. Davacı, davalının dava dışı ciranta ... .. Ltd.

Şti. ile bir ticari iş karşılığında çeki aldığını ispat edemediğini ileri sürmüş ise de, bu hususun davanın esasına bir etkisi bulunmamaktadır.Somut olayda; dava konusu ...Şubesine ait 08/08/2018 keşide tarihli, ... çek no.lu, 22.000-TL bedelli, keşidecisi... Ltd. Şti., lehtarı davacı olan çekin davacıdayken kaybolmak suretiyle rızası dışında elinden çıktığı, çekteki ilk cironun davacıya ait , sonrasında sırasıyla ... ... Ltd.

Şti. ve davalı olduğu, çekin davalı tarafından bankaya ibrazında ödeme yasağı kararı nedeniyle ödeme yapılmadığı, davacı tarafından Bakırköy 5. ATM'nin 2018/777 esas sayılı dosyasında çekin zayi nedeniyle iptalinin istenildiği, ancak çek ibraz edildiğinden verilen süre içinde eldeki çekin istirdatı davası açıldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca davalının Antalya CBS'ye sunduğu 04/10/2018 tarihli dilekçesiyle, çeki ibraz ettiğinde sahte olduğu banka tarafından tespit edildiğinden bahisle davacıyı resmi belgede sahtecilik suçundan şikayet ettiği; dilekçesinin ekindeki ... ...

Şubesi'nce düzenlenmiş davaya konu çeke ilişkin 14/08/2018'deki ibrazı üzerine "sahte çek tutanağı" düzenlendiği; davacının 13/11/2018 tarihli ifadesinde dava dilekçesindeki hususları belirttiği; soruşturma dosyasının 17/10/2018 tarihli yetkisizlik kararıyla Sakarya CBS'ye gönderildiği ve 2018/28866 soruşturma sayısını aldığı görülmüştür.İspat yükü üzerinde bulunan davacı, yukarıda da açıklandığı üzere öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorundadır.Çekin keşideci tarafından davacı lehine keşide edildiği,

banka tarafından çekin sahte olduğuna dair tutanak tutulduğu, ciranta ... .. Ltd.

Şti. tarafından da ciro edilerek davalıya teslim edildiği görülmekle, davacının çekin kaybından evvel yetkili hamil olduğu, her ne kadar davacı vekili istinaf dilekçesinde bankadan gönderilmiş çek nüshasındaki imzanın kendisine ait olmadığını belirtmiş ise de, açılan istirdat davasında çek arkasındaki cirolardan birinin imzasının sahteliği şeklen incelenmesi gereken ciro silsilesini koparmayacağı gibi, imzaların istiklali ilkesi gereğince dinlenmesi de mümkün değildir.Hamilin kötüniyeti veya ağır kusuru davacı tarafça ispatlanmadıkça açılan çek istirdat davasının reddi gerekeceğinden, davacı vekilinin istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacının lehdarı bulunduğu çek rızası dışında elinden çıkmış olsa da, davalının çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğu davacı tarafça kanıtlanamadığından, davanın reddine ilişkin karara karşı istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.