İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/1754 K.2025/1851

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, satım sözleşmesi kapsamında müvekkiline ... nolu 30/08/2015 keşide tarihli 17.500-TL bedelli çekin verildiğini, iyiniyetli müvekkilinin ödeme beklediğinden çekin ibraz süresinin geçtiğini, muavin kayıtlara göre 06/05/2018 tarihi itibariyle müvekkilinin dava dışı ... İnşaat ... Ltd. Şti.'den 17.500-TL alacaklı olduğunu, çekin ise bu borca karşılık cirolanarak müvekkiline verildiğini, çek bedelinin tahsili için davalı ve dava dışı şirket aleyhine İstanbul Anadolu 11. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla ilamsız takip başlatıldığını, ancak davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının takibe itirazının iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müteahhitlik yapan müvekkilinin dava dışı ... İnş ... Ltd. Şti.'den beton satın aldığını, müvekkilinin beton bedeli için keşide ettiği çeki şirkete avans olarak verdiğini, ancak şirketin betonu teslim etmediğini, çekin ihtarla istenildiğini ancak iade edilmediğini, çek iptali istemli dava açıldığını ve müvekkilinin davacıya borcu olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, bilirkişi raporunda tarafların ticari defterlerinin incelendiği, dava dışı şirket defterlerini sunmadığından incelenemediği, taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığı, davalının dava dışı şirkete borçlu olmadığının ve davacının ise dava dışı şirketten mal satışı kapsamında 6 adet ödenmeyen çek nedeniyle 414.617,62-TL alacaklı göründüğü; davacının davalıya beton teslim edildiği hususunda iddiası bulunmadığı gözetilerek TTKnın 732'maddeye göre davalının çek nedeniyle sebepsiz zenginleşmediği anlaşıldığından, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı şirkete sattığı malzemelerden dolayı davaya konu çeki ciroyla aldığını ve şirketten alacaklı olduğunun belirlendiğini, ciro silsilesinde kopukluk olmadığını, o şirketin de defterlerinin incelenmesi gerektiğinden eksik incelemeyle karar verildiğini, davalının iddialarının kabul edilemeyeceğini, ve müvekkilinin iyiniyetle çeki süresinde ibraz etmediğini belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, ticari satım sözleşmesi kapsamında verildiği ileri sürülen bir adet çekin süresi içerisinde bankaya ibraz edilmemesi akabinde başlatılan ilamsız icra takibine davalının itirazının iptali istemine ilişkindir.

Kural olarak çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmektedir. Somut olayda çek süresi içerisinde bankaya ibraz edilmemekle esasen çek vasfını yitirmiştir. Süresinde ibraz edilmeyen çekle ilgili olarak kambiyo hukukundan kaynaklanan hakların kullanılabilmesi mümkün değildir.

Ancak taraflar arasında temel ilişki bulunması halinde çekin yazılı delil başlangıcı niteliğinde olacağı ve alacağın her türlü delille kanıtlanabileceği; temel ilişki bulunmaması halinde ise, hamilin 6102 sayılı TTK'nın 732. maddesinde öngörülen sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayanarak keşideci hakkında alacak talebinde bulunabileceği kabul edilmektedir.

Hamilin sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak talepte bulunması halinde keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlaması gerekir.Somut olayda, davalının 30/08/2015 tarihli ...88 nolu 17.500-TL bedelli çeki 04/05/2015 tarihli bordroyla dava dışı ... İnş. ... Ltd.

Şti.'ye teslim ettiği, lehtar şirketin de çeki cirolayarak davacıya 06/05/2018 tarihinde teslim ettiği, davacının çeki ciroladığı ve sonraki cironun dava dışı TCT'ye ait olduğu, sonraki ciroların çizildiği, çekin süresinde ibraz edilmediği belirlenmiştir.Davacı, davalı ve ... İnşaat'a karşı 11/01/2018 tarihinde başlattığı ilamsız takiple 17.500-TL asıl alacak ve ferileriyle birlikte toplam 23.275,36-TL'nin tahsilini istemiştir.Davacının ticari defterlerine göre davacı ...

İnşaat'tan 414.617,62-TL alacaklıdır.Davaya konu çek de 06/05/2015 tarihinde davacının defterlerine işlendiği, ... vs. Malzeme içerikli 07/05/2015-14/05/2015 tarihleri arasındaki toplam 414.617,62-TL tutarlı 8 adet faturaya karşılık alınmıştır....

İnşaat tarafından davacıya toplam 422.350-TL bedelli 6 adet çek verildiği, tamamının karşılıksız çıktığı; davalının defterlerinde de, dava dışı şirketin 05/05/2015 tarihinde davalıya 1.019,52-TL'lik fatura kestiği, davalının ...87 nolu 30/09/2015 vadeli 17.500-TL miktarlı çeki 04/05/2015 tarihinde ... İnşaat'a verdiği, 8.565,62-TL 11/05/2015 ile 2.387,14-TL 15/05/2015 tarihli faturaların kayıt edildiği, davalının ...

İnşaat'tan 23.027,72-TL alacaklı göründüğü tespit edilmiştir. Yargılama aşamasında mahkemece dava dışı şirketin defterlerinin incelenmesi hususunda gereken işlemler yapılmış ise de davadışı şirket ticari defterlerini sunmadığından incelenememiştir.Davalının lehine delil teşkil eden ticari defterlerinde, davalının verdiği çeke istinaden dava dışı şirketten mal teslim almadığı ve şirketten 23.027,72-TL alacaklı göründüğü belirlenmiştir. Yine davalı,...

İnşaat'a dava dışı şirkete çekin keşide tarihi olan 30/08/2015 tarihinden 2 ay önce noterden gönderdiği 30/6/2015 tarihli ihtarla çekin mal teslimi yapılmadığından iadesini istemiştir.İhtara cevap verilmemiştir.

TTK'nın 732. maddesine göre,davalı kanuna uygun tutulan ticari defterleri ,özellikle çekin günü gelmeden keşide ettiği ihtar içeriğine göre davalı keşidecinin söz konusu çek nedeniyle sebepsiz zenginleşmediğini kanıtladığı dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine ilişkin karara yönelik istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.