İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/2273 K.2023/151

İhtiyati haczin itirazın reddine ilişkin verilen 19/10/2022 tarihli ek kararın ihtiyati hacze itiraz eden vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.

TALEP

İhtiyati haciz talep eden vekili, müvekkilinin karşı taraftan fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak üzere; masrafsız, toplam; 185.056,00-TL alacaklı olduğunu, borçlu tarafından düzenlenen; 28.08.2022 düzenleme tarihli 29.08.2022 ibraz tarihli, 90.000,00-TL tutarındaki çek ve 25.08.2022 düzenleme tarihli 25.08.2022 ibraz tarihli, 95.056,00-TL tutarındaki çek, toplam 185.056-TL alacağın tahsilinin temini için borçlunun; menkul, gayrimenkul mallarıyla, üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyaten haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

D.İŞ KARAR

Mahkemece; İhtiyati haciz talebinin 185.056-TL bedel üzerinden %15 teminat ile kabulüne karar verilmiştir.

İTİRAZ

İhtiyati haciz kararına itiraz eden vekilinin 14/09/2022 tarihli dilekçesinde, Mahkemenin 2022/274 D.İş ve 2022/278 K. Ve 01.09.2022 tarihli kararı ile müvekkilin malvarlığının ihtiyaten haczine karar verildiğini, bu ihtiyati haciz kararı İstanbul ... İcra Dairesi ...

Esas sayılı dosya ile icra edildiğini, icra dairesi tarafından uygulanan hacizlerin yokluğunda yapıldığını, bu hacizlerle ilgili tebliğ yapılmadığını, 14.09.2022 tarihi itibari ile ihtiyati haczi öğrendiklerini, ihtiyati haciz kararına karşı mahkemenin yetkisine itiraz ettiklerini, ihtiyati haciz kararının dayanağı olan Çekin bir kambiyo senedi olduğunu, kambiyo senetlerine dayalı olarak ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemelerin Genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yeri mahkemesi ( HMK 6. md. ), Muhatap bankanın bulunduğu yer ödeme yeri sayıldığından buradaki yer mahkemesi (HMK 10. md. ),

İİK’nun 50/1. maddesi uyarınca çekin keşide edildiği yerdeki mahkeme, borçlu birden fazla ise, borçlulardan birinin yerleşim yeri mahkemesin yetkili olduğunu, bu yasal düzenlemeler çerçevesinde yetkiye ilişkin bu seçimlik yerlerden hiçbirinin İstanbul adliyesi yargı sınırları içerisinde bulunmadığını, bu nedenle yetkili yer mahkemesi çekin keşide edildiği yer olan Malatya mahkemeleri olduğunu, ayrıca Kambiyo senetlerine bağlı alacakların aranacak borçlardan olduğundan alacaklının yerleşim yerinin bulunduğu yer ve çekin ibraz edildiği yer mahkemesinin de yetkili olmadığını, yetki itirazının kabulüne,

ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

EK KARAR

Mahkemece, ihtiyati haciz talebine konu çekin karşılıksız çıktığını, bunun üzerine ihtiyati haciz talep edildiği düşünüldüğünde çeke dayalı borcun götürülecek borç niteliği kazandığı sonucuna varıldığından TBK.'nın 89. madde hükmü nedeniyle, alacaklının ikametgah yeri mahkemesi de yetkili olduğundan itirazın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran ihtiyati hacze itiraz eden vekili; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun değerlendirmesinde çeke dayalı alacakların aranacak alacaklardan olduğunı ve dolayısıyla alacaklının yerleşim yerinin yetkili olamayacağı yönünde olduğunu, yetkili yer mahkemesi çekin keşide edildiği yer olan Malatya mahkemeleri olduğunu, bu sebeplerden dolayı ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Alacaklının kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapabilmesi içi alacağının mutlaka bir kambiyo senedine bağlı olması gerekir (İİK m.167/1). Bu takip yolunda da yetkili icra dairesi kural olarak genel haciz yolu ile takipte olduğu gibi, İİK'nın 50/1. maddesine göre HMK'nın yetkiye dair hükümleri kıyas yoluyla uygulanmak suretiyle belirlenir (HMK m.9-27). Buna göre bu takip içinde genel yetkili icra dairesi borçlunun bulunduğu yer icra dairesidir (HMK m.9).

Kambiyo senetlerine dayalı takipde özel yetkili icra daireleri ,HMK 10.nın kıyasen uygulanmasıyla ,senedin düzenleme yerinin ve ödeme yerinin bulunduğu yer icra daireleridir. Senette yetki kaydının varlığı durumunda kayıt geçerli olmakla beraber taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça kayıtlı yer olan icra daireleri münhasıran yetkili olur.

Yargı uygulamasında karşılıksız kalan çeke dayalı borcun muhatap bankaya ibrazıyla aranmasının tüketilerek götürülecek borca dönüştüğü gerekçesiyle icra dairesinin yetkisi hususunda farklı kararlar bulunduğu ,uygulamada birlik olmadığı tesbit edilmiştir. Bu nedenle karşılıksız çeke dayalı alacağın para alacağına dönüşüp dönüşmediği üzerinde durulmalıdır.

Ödeme aracı olan çek kural olarak muhatap bankaya süresinde yapılacak ibraz ile muhatap banka ödenir.Ancak ,muhatap banka kambiyo ilişkisinin tarafı değildir.Düzenleyende teknik anlamda borçlu deiğildir.çekde sadece müracaat borçluları bulunur.Hamil senette imzası bulunanlara karşı kambiyo ilişkisine dayalı başvuru hakkına sahiptir. Çekin süresinde ibraz edilmemesi ve ödenmemenin tesbit edilmemesi halinde hamil başvuru hakkını kaybeder.

Para borçları TBK 89/2 gereğince kural olarak götürülecek borçlardandır. Kambiyo senetlerine bağlanan belirli bir para borcu ise ,poliçe ve bono da vadede ,çekte ibraz süresinde senet ödeyecek olan kişiye götürülecek borçtan aranılacak borca dönüşür.

Kambiyo senedine bağlanan borcun ödeme yeri ,kambiyo senedine yazılan kayıt nedeniyle ,tarafların açık iradesiyle belirlendiğinden TBK 89/2 uygulanamayacaktır.Lehine kambiyo senedi düzenlenen ve senet üzerinde imzası bulunan diğer kişiler senet üzerinde yer alan ödeme yerini görerek borç altına girmektedirler veya alacak haklarını devir almaktadır.Yerleşim yeri ödeme yerinden başka bir yerde bulunan başvuru borçlularına yapılacak başvuruda ihbar gerekli ve yeterlidir.

Bu kişiler senette belirtilen ödeme yerinde bedeli ödemelidir. Sözkonusu borcun niteliği götürülecek borçtur. Ancak yerleşim yeri ödeme yeri olan kişilerin borcu ise aranılacak borç olmaya devam edeceğinden borcun ödenmesi için alacaklının senedi ibraz etmesi gerekir.

Bu çerçevede başvuru borçluları açısından aranılacak borç götürülecek borca dönüşse dahi ödeme yeri esas unsur olduğundan alacaklı kambiyo senetlerine özgü takip yoluna kendi yerleşim yerinde başvuramayacaktır.(Mehmet Emin Yıkmaz, (Çekden doğan borcun aranılacak borçdan götürülecek borca dönüşmesi sorunu,Dergipark.) "Yargıtay HGK da aynı konuda "Kambiyo senedine dayalı alacaklar aranacak borçlardan olduğundan (TTK m.755,796) götürülecek borçlar hakkında uygulanabilen TBK’nın 89. maddesinin 1. fıkrası bu alacaklar hakkında uygulanmaz.

Başka bir anlatımla alacaklı HMK’nın 10. maddesi uyarınca kendi yerleşim yerinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapamaz. Takibe dayanak kambiyo senedinde yazılı borcun ödeneceği (ifa edileceği) yer icra dairesi de takipte yetkili icra dairesidir.

Takip dayanağı çek ise, çekin ödeme yeri TTK’nın 780/1-d bendi uyarınca çekte gösterilmiş ise o yer icra dairesi, gösterilmemiş ise TTK’nın 781. maddesinin 2. fıkrası uyarınca muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayıldığından buradaki icra dairesi yetkilidir.

Ayrıca TTK’nın 781. maddesinin 3. fıkrası “Düzenleme yeri gösterilmemiş çek, düzenleyenin adı yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır” hükmünü içermekte olup, İİK’nın 50/1. maddesi uyarınca çekin düzenlendiği yer icra dairesi de yetkili olup, o yer icra dairelerinde de takip yapılabilir.

Çeke dayalı takiplerde yetkili icra dairesi takip talebine ekli çekler göz önüne alınarak yukarıda yazılı kurallara göre belirlenmelidir." (Yargıtay HGK'nın 2017/12-741 Esas - 2019/382 Karar 02/04/2019 tarihli emsal kararı) denilmiştir. Dairemizin yerleşik uygulaması aynı yöndedir.

Açıklanan nedenlerle; somut olayda çekin keşide yeri-muhatap banka-borçlu karşı yanin yerleşim yeri Malatya olduğu anlaşılmakla,ihtiyati haciz kararına yetki itirazının yerinde olduğunun kabulü ile borçlu vekilinin ihtiyati haciz kararına yönelik itirazının kabulü gerekirken reddine karar verilmesi doğru değil ise de, yapılan hata/eksiklik yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, borçlu vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile "ilk derece mahkemesinin itirazın reddine ilişkin ek kararın kaldırılmasına, ihtiyati haciz kararına yönelik itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.