İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/2373 K.2025/1867

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili ile davalı arasında sözleşmeye istinaden ticari ilişkinin bulunduğunu, davalıya verilen hizmet ve mal karşılığında faturalar düzenlendiğini ve davalıya bu faturaların teslim edilerek davalının defterlerine işlendiğini, davalı tarafın toplam 428.488,50-TL tutarındaki mal ve hizmet satımından doğan faturaya dayalı cari hesap alacağını ödemediğinden aleyhine İstanbul 22. İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini belirterek davalının itirazının iptaline, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili. Bakırköy mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkili ile davacı arasında Anlaşmalı Hasar Onarım Servisi Sözleşmesi'nin akdedildiğini, sözleşme ile davacının müvekkili tarafından üçüncü kişilere kiralanan araçların hasar onarımlarının yapılması, sonrasında müşteriye teslim edilmesi,

bu süre içerisinde müşteriye muadil araç tahsis edilmesi edimleri yüklendiğini, davacı şirketin işbu sözleşmeden doğan yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmediğini ve sözleşme aykırılık teşkil eden eylemlerde bulunduğunu, bu hususun İstanbul 9. ATM'nin 2021/766 D.İş. sayılı dosyasında tespit ettirildiğini, davacının usulsüz eylemleriyle müvekkilini zarara uğrattığını, müvekkilinin takip nedeniyle borcunun bulunmadığını, davacı tarafın fatura düzenlemesinin alacağı tek başına ispat etmediğini, fatura konusu hizmetin verildiğini de ispat etmesi gerektiğini belirterek davanın reddine,

davacı aleyhine kötüniyet tazminatı takdirine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; taraf kayıtları ve bilirkişi raporu incelendiğinde davacı alacağının davalı defterlerinde kayıtlı olduğu, davalının talep edilen tutarı aşan miktarda davacıya borçlu olduğu, ticari defterlerdeki miktar farkının ise uyuşmazlık konusu dönemden sonraya ait olduğu,

davalı tarafça davacının sözleşmeye aykırı eylemleri nedeniyle davacıya borcu bulunmadığı iddia edilmiş ise de 24.03.2022 tarihli ön inceleme duruşmasında davalı tarafa davacının bu yükümlülüklerine aykırı davranışı nedeniyle keşide ettiği herhangi bir ihtarname yahut ayıp ihbarı şeklinde bir kayıt ve belgenin sunulması için kesin süre verildiği halde davalının buna ilişkin dosyaya kayıt sunmadığı, davalı beyanlarının yargılamayı uzatmaya matuf olduğu, kaldı ki davalının takas talebinde bulunmadığı gibi bu hususta ayrı bir dava da açmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, davalının İstanbul 22. İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı dosyasında yaptığı itirazın iptaline, takibin takip talebindeki şartlar ile aynen devamına, hükmedilen alacağın %20'si nispetinde hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline, davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAFSEBEPLERİ

Davalı vekili; müvekkilinin davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, davacının sözleşmeden doğan yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmediğini, davacının iki araçla ilgili yapılacak onarım, bakım ve değişimlere ilişkin müvekkiline orjinal motor değişimi yapılacağının bildirildiğini, ancak davacı tarafından araç faturalarına usule aykırı olarak motor numarası yazmaktan imtina edildiğini, araçlar üzerindeki motor numaralarının da tahrip edilmek suretiyle silindiğinin tespit edildiğini,

müvekkiline sıfır orjinal motor takıldığı beyan edilerek iade edilen ...ve... plaka sayılı araçlar üzerinde yaptırılan delil tespiti incelemesinde açıkça belirlendiğini, ayrıca müvekkilinin bu motorlar nedeniyle toplamda 130.276-TL fazla ödeme yaptığının hesaplandığını, fatura düzenlenmesinin tek başına hizmet verildiği anlamına gelmediğini, fatura içeriğinin davacı tarafından ispatının gerektiğini, alınmamış bir hizmet karşılığında müvekkilinden alacak talebinin yerinde olmadığını, icra inkar tazminatı koşullarının da oluşmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, cari hesap alacağından kaynaklanan bakiye alacağın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Somut olayda, davacı ile davalı arasında Anlaşmalı Hasar Onarım Servisi Sözleşmesi akdedilmiş olup, bahsi geçen sözleşme ile davacı, araç kiralama faaliyetleri ile iştigal etmekte olan davalıya ait araçların hasar onarımlarının yapılması ve teslimi edimini üstlemiştir.

Bu kapsamda davacı tarafından düzenlenen tüm faturaların davalının defterlerinde kayıtlı olduğu, tarafların ticari kayıtlarının davacının davalıdan 585.928,63-TL alacaklı olduğu hususunda uyuştuğu, davacının takipte takip tarihi itibariyle vadesi geldiğini belirttiği 428.488,50-TL alacak talep ettiği anlaşılmaktadır.

Davalı, davacı tarafından motor değişimi ve onarımı için davacıya teslim edilen ...ve... plaka sayılı araçlarla ilgili davacının orjinal motor fiyatı vermesine ve orjinal motor fiyatı üzerinden fatura düzenlemesine rağmen araçlara orjinal olmayan çıkma motor takıldığını, dolayısıyla davacının edimini gereği gibi yerine getirmediğinden alacağa hak kazanamayacağını savunmaktadır.Davacının motor değişimi yapılacak araçlarla ilgili teklifte "orjinal motor" fiyatı verildiği halde araçlardaki arızalı motorun çıkma motorla değiştirildiği hususu her iki tarafın da kabulündedir.

Davacı taraf, davalının çıkma motor takılması hususunda talimatının bulunduğunu ileri sürmekte ise de bunu ortaya koyan bir delil ibraz edilmemiştir.

Her ne kadar mahkemece davalının bu hususta süresinde ayıp ihbarında bulunduğunu ispat edemediği, bu hususta takas talep etmediği gerekçesiyle davalının bu iddiaları dikkate alınmadan sonuca gidilmiş ise de bahsi geçen araçlara anlaşmaya aykırı olarak orjinal olmayan motor takılması açık veya gizli ayıp olarak değil, eksik ifa (TBK m.112) olarak değerlendirilmesi gerekir.

Bu halde; eksik(aliud) ifa sözkonusu olup yasada özel hüküm bulunmamakla birlikte işin eksik ifası, sözleşmeye aykırılık olarak nitelendirilmektedir. Davalının eksik ifa nedeniyle talepte bulunması için ayıptan farklı olarak ihbarda bulunması gerekli değildir.

Yine takas, birbirine karşı bir miktar para veya aynı cins alacağa sahip kişilerden birinin karşı tarafın kabulüne ihtiyaç duymaksızın tek taraflı beyanı ile bu alacakları az olanı tutarında sona erdiren yenilik doğurucu bir hukukî işlem olup, davada takas defi ileri sürülmemesi davalının, bahsi geçen fatura konusu edimin yerine getirilmediği yönündeki iddianın dinlenmesine engel değildir.

Buna göre değerlendirme yapıldığında, davalının iddiasına konu iki adet aracın motor değişimi ve diğer onarım işlemleri için düzenlenen ve cari hesap içerisinde yer alarak alacağın bir kısmını oluşturan 26/07/2021 ve 19/08/2021 tarihli faturaların, eksik ifa nedeniyle fazla olarak düzenlenen kısımların fatura tutarından düşülerek sonuca gidilmesi gerekmektedir.26/07/2021 tarihli 177.558,48-TL bedelli faturada, ...plaka sayılı araçtaki diğer işlemlerin dışında motor değişimi 138.123,90-TL olarak fiyatlandırılmıştır.

Delil tespitinde bilirkişi tarafından yapılan incelemede ...plaka sayılı aracın orjinal olmayan motor değişim işleminin (Kdv, işçilik ve davacının kârı dahil) 104.223-TL üzerinden faturalandırılması gerektiği tespit edilmiştir.

Buna göre değerlendirme yapıldığında 26/07/2021 tarihli faturanın 143.657,58-TL üzerinden düzenlenmesi gerekirken 33.900,90-TL fazla düzenlendiği sonucuna varılmıştır.19/08/2021 tarihli 258.941,20-TL bedelli faturada, 34 SL 6948 plaka sayılı araçtaki diğer işlemlerin dışında motor değişimi 156.654,82-TL olarak fiyatlandırılmıştır.

Bilirkişi incelemesinde... plaka sayılı aracın orjinal olmayan motor değişim işleminin (Kdv, işçilik ve davacının kârı dahil) 125.000-TL üzerinden faturalandırılması gerektiği, ayrıca buna ilişkin 19/08/2021 tarihli faturada 50.798,75-TL kısmın mükerrer faturalandırıldığı tespit edilmiştir.

Buna göre değerlendirme yapıldığında 19/08/2021 tarihli faturanın toplamda 176.487,63-TL üzerinden düzenlenmesi gerekirken (50.798,75+31.654,82=) 82.453,57-TL fazla düzenlendiği sonucuna varılmaktadır.Davacının takipte talep ettiği cari hesap içerisinde yer alan 26/07/2021 ve 19/08/2021 tarihli faturaların toplamda (82.453,57+33.900,90=) 116.354,47-TL fazla düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Davalının araçlara takılan orjinal olmayan motorların kullanılmadığına veya yeni ruhsat alınamadığına dair bir beyanı bulunmadığından, eksik ifa nedeniyle davacının alacağından 116.354,47-TL kısmı düşülerek, davalının itirazının kalan miktar yönünden iptaline karar verilmesi gerekmektedir. Tarafların defterlerine göre davacı 585.928,63-TL alacaklı görünmekte olup icra takibini 428.488,50-TL üzerinden başlatmıştır.

Davacı, takip talebinde vadesi gelmeyen alacakların bu aşamada talep edilmediğini beyan etmiştir.

Bu bakımdan bilirkişi tarafından 585.928,63-TL alacak tespit edilmiş ise de takip konusu edilmeyen kısmın davada dikkate alınması mümkün olmadığından fazla düzenlenen 116.354,47-TL fatura bedelinin takipte talep edilen miktardan düşülmesi, davalının itirazının (428.488,50 - 116.354,47=) 312.134,03-TL üzerinden kısmen iptali gerektiğinden davalı vekilinin istinaf başvurusu bu yönüyle haklı görülmüştür.İİK’nun 67.maddesi uyarınca açılan itirazın iptali davasında borçlunun itirazında haksızlığının belirlenmesi ve alacağın likit olması halinde, istem varsa borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilebilir.

Her uyuşmazlığın kendine özgü somut özelliklerine göre değişmekle birlikte, bir uyuşmazlıkta alacağın likit olup olmadığı belirlenirken, alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilmelidir.

Buna göre, likit bir alacaktan söz edilebilmesi için, ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesi gerekmektedir.Somut olayda motor revizyonuna ilişkin işlemin tutarı bilirkişi tarafından yargılamada belirlendiğinden alacağın (104.223+125.000=) 229.223-TL kısmı likit nitelikte değildir. Bu nedenle 229.223-TL alacak için icra inkar tazminatı koşulları oluşmamıştır.

Alacağın kalan kısmı davalının defterlerine ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin kaydedilerek likit hale geldiğinden bu kısım yönünden icra inkar tazminatı koşulları gerçekleşmiştir. Açıklanan nedenlerle.

26/07/2021 ve 19/08/2021 tarihli faturaların, eksik ifa nedeniyle, fazla olarak düzenlenen kısımları düşülmeden karar verilmesi doğru olmadığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, bahsi geçen hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından,

davanın kısmen kabulüne, davalının itirazının 312.134,03-TL asıl alacak üzerinden kısmen iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine, hükmedilen alacağın likit olmayan 229.223-TL kısmı yönünden icra inkar tazminatı talebinin reddine, bakiye 82.911,03-TL alacağın %20'si tutarında 16.582,20-TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.