İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/427 K.2024/1300

Dava

Davacı vekili; davalı dükkanında kiracı iken kira bedellerinin tahsili için davalı tarafça yapılan takipten vazgeçilmesi amacıyla feragatname karşılığı davalıya ciro edilen iki adet çekin odadan çıktığı sırada davalı tarafça takipten feragat edilmeksizin masadan rızası dışında alındığını, Savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu, açtığı çek iptali davasında davalının müdahale talebinde bulunduğunu, davalının icra dosyasından feragat etmeyip çekleri de iade etmediğini ileri sürerek, rızası hilafında elinden çıkan Keşidecisi ...

San ve Tic. Ltd. Şti. olan, ... San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen ... Bankası Necatibey/Ankara Şubesine ait 31/01/2018 keşide tarihli ... seri numaralı 40.000-TL, 29/02/2018 keşide tarihli ... seri numaralı 46.489-TL bedelli iki adet çeki dava konusu çeklerin istirdadı ile davacının haklı hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacı iddialarının doğru olmadığını, dava konusu çeklerin iddia edildiği gibi davacının arzusu hilafına elinden çıkması veya çalınmasının söz konusu olmadığını, davacının bu çekleri kira borcu karşılığı olarak vermediğini, taşınmazı devir ve ciro yetkisi olmadan devrettiği üçüncü şahıstan aldığı hava parasından davalı müvekkile bu devir ve ciroya onayını almak için verdiği pay nedeniyle düzenlendiğini, çekler davacı tarafından ciro edilerek müvekkile verildiğini ödeme yasağı nedeniyle süresinde ibraz edilmesine rağmen tahsil edilemediğini, yetkili hamilin davalı olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; ispat yükünün davacıda olduğu, çeklerde cirosunun bulunduğu, dava konusu çeklerin emre yazılı olup ciro + zilyetliğin devri yolu ile iktisap edilebileceği, davacı tarafça çeklerin iş yerinde cirolanmış vaziyette iken davalı tarafça habersiz/izinsiz alınarak götürüldüğü ileri sürülmüş ise de tanıkların görgüye dayalı bir bilgileri olmayıp, davacı ... 'in davacının damadı olması nedeni ile beyanlarına itibar edilemeyeceği,

davacı tarafça dava konusu çeklerin kira borcu için davalının icra takibinden feragat etmesi karşılığında düzenlendiği ileri sürülmüş ise de tanık beyanı ve 28/04/2017 tarihli sözleşme başlıklı belge içeriğinden çeklerin taşınmazın tahliyesi karşılığında yeni kiracıdan hava parası adı altında alınan para nedeni ile düzenlendiği iddiasıyla örtüştüğü, çeklerin davalı tarafça davacının rızası hilafına ele geçirilerek haksız iktisap edildiği ve davalının meşru hamil olmadığına ilişkin yazılı veya kesin bir delil de sunulmadığı, davacı tarafça açıkça yemin deliline dayanılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; hava parası olarak çekin kendisine cirolandığı ikrarının bileşik ikrar olup, HMK`nın 188. Maddesi uyarınca bölünebilir olduğundan ispat külfetinin davalıya geçtiğini, çeklerin rıza dışı elden çıkması hususundaki tanık beyanlarına itibar edilmediğini, ... davacının damadı ise de konuya tam olarak vakıf olduğunu, davalının çekleri feragat mecburiyetinde kalmadan habersizce aldığını, ciroyu davalıyı ikna etmek adına yaptığını ancak çeki teslim etmediğini, çeklerin ciro edilme amacının hava parası olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çekin istirdatı istemine ilişkindir. TTK’nın 792. maddesine göre. "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür".

TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir. Çek istirdatı davalarında davacının; çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekir.

Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

Davacı tarafından davalı adına keşide edilen 19.7.2017 tarihli ihtarname ile ;kira borcu nedeniyle davalı tarafından davacıya 54.000-TL tutarında ödeme emri gönderildiği, 26.4.2017 tarihinde davalı dükkanına geldiğinde 84.489-TL bedelli çekleri ciro ederek davalıya vermek istediğini, ancak davalının çekleri almaktan kaçındığını, çeklerin bulunduğu masadan ve odadan ayrılmasını fırsat bilen davalı dükkan sahibinin çekleri habersizce aldığını ileri sürmüştür.

Buna göre taraflar arasında kira ilişkisi bulunduğu, sunulan sözleşme başlıklı belgelerden dükkanın yeniden kiraya verilmesi aşamasında yeni kiracıdan davacının hava parası aldığı anlaşılmaktadır. Davacının bu iddiasını doğrulayan delil sunulmamış olup mevcut durumda, çeklerin davacının elinden rızası dışında iddiası kanıtlanamamıştır. Davacının iddiaları kapsamında yapılan bir şikayeti ve konuya ilişkin ceza soruşturması bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; davacının iki adet çeki rızası dışında elinden çıktığını kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.