İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/576 K.2024/1761

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin 10/12/2018 tarihli teklif formuna istinaden davalıdan ... gazı dolu olduğu belirtilen iki adet yangın söndürme sistemi ile iki adet yangın kapısı satın aldığını, 11/01/2019 tarihli faturaya istinaden 33.745-TL ödeme yaptığını, söz konusu tüplerin hiç kullanılmadığını, yangın tüpleri içerisindeki gazın ... gazı yerine daha uygun fiyatlı ve dava düşük kalitede ... gazı bulunduğunun ...raporu ile tespit edildiğini, bu hususun davalı tarafa Kartal ...Noterliği'nin ... yevmiye no'lu 22/04/2020 tarihli ihtarnamesi ile bildirildiğini ve sözleşmeden dönüldüğünü, ücret iadesinin talep edildiğini ancak davalı tarafça ücret iadesi yapılmadığını belirterek 33.745-TL'nin ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacı tarafında yaptırılan tespitin tek taraflı olduğunu, tüplerin 11/01/2019 tarihinde tesliminin yapıldığını, 11/02/2020 tarihine kadar tüplere dışarıdan müdahale olup olmadığının belirsiz olduğunu, davacıya birden fazla ürün satıldığını, bir kalem teşkil eden yangın söndürme tüpünün bugün itibari ile değerinin 2.400-TL-2.500-TL civarında olduğunu, sözleşmenin tamamına konu olan bedelin davacı tarafından talep edilemeyeceğini, davacının süresinde ayıp ihbarında bulunmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davalı tarafından davacıya satılan yangın tüpü içerisindeki gazın türü bakımından taraflar arasında ihtilaf olduğu, yangın tüpünün davalıya 11/01/2019 tarihinde teslim edildiği, yangın tüpleri içerisinde yer alması gereken gazın ... gazı olması gerektiği, davacı vekilince alındığı beyan olunan ... çevre laboratuvarı deney raporunun 11/02/2020 tarihinde düzenlendiği, ihtarnamenin 22/04/2020 tarihinde gönderildiği, davacı tarafça davalıya yaklaşık 2,5 ay sonra ihtarname gönderildiği, davacının ayıp ihbarının süresinde olmadığı, davalığının ağır kusurunun da bulunmadığı gerekçesine davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; yönetmelik gereğince tüm yangın söndürücülerin yılda bir defa muayene ve bakımlarının yapılması gerektiğini, davalı firmaya kurdurulan iki adet yangın söndürme sisteminin müvekkili şirket tarafından kullanılmadığını, davalı taraftan yıllık bakım için destek istenildiği halde davalı şirketin geri dönüş yapmaması üzerine yıllık bakım için başka bir firmadan hizmet aldıklarını, 13/02/2020 tarihinde yangın söndürme sisteminin zorunlu muayene ve bakım için tüplerin akredite kuruluşa gönderildiğini,

analiz sonrasında sözleşme gereğince bulunması gereken ... gazı yerine fiyatı ve kalitesi daha düşük... gazı bulunduğunun tespit edildiğini, ortada bir ayıp bulunmadığını, aliud ifa söz konusu olduğunu, buna bağlanan sonucun da ifa etmeme olduğunu, asli edim yükümlülüğünün ihlal edildiğini, bu nedenle davanın ayıp hükümlerine göre ve ayıp ihbarının süresinde yapılmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığını, TSE standartları gereğince ... gazının bulunması gerektiğini, ... gazının yangın söndürmede daha etkin ve çevreci olduğunu, kaldı ki ayıp olarak niteleme yapılması halinde davalının ayıbı gizlediğini,

davalının verdiği tüpteki gazın ...gazı olmadığını bilmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin yangın söndürme cihazının kullanılmasını gerektiren bir durum olmadığından gaz farklılığının yıllık bakım sırasında öğrenildiğini, müvekkilinin gözden geçirme külfetini yerine getirdiğini, raporun kendilerine ulaşmasının akabinde durumdan davalıyı haberdar ettiklerini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ticari satım sözleşmesinden dönülerek bedelin iadesi istemine ilişkindir.

10/12/2019 tarihli fiyat teklifi doğrultusunda davalı tarafından düzenlenen 11/01/2019 tarihli 33.745,64-TL bedelli fatura konusu 2 adet ... gazlı yangın söndürme sistemi ile 2 adet yangın kapısının davacıya satışı yapıldığı, satış bedelinin davalıya ödendiği, davalı tarafça... gazının kullanılacağı belirtilmesine rağmen, yangın sisteminin yıllık bakımı ve muayenesi kapsamında tüpten alınan numunenin analizi sonucunda ...

Laboratuvarının 11/02/2020 tarihli raporunda ... ea gazının bulunduğunun belirtildiği, davacı tarafından 22/04/2020 tarihli ihtarname ile sözleşmeden dönüldüğünün davalıya ihtar edildiği, davalı tarafça düzenlenen teklif formu ve faturalara davalının taahhüdünün ... gazına ilişkin olduğu ancak ..Laboratuvarı tarafından düzenlenen raporda, tüpte... ea gazının bulunduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.Bu kapsamda "ayıp" ile "sözleşmeye aykırı ifa (...)" kavramlarının açıklanmasında yarar bulunmaktadır.

Ayıp, taraflar arasındaki sözleşme ile kararlaştırılan vasıfların eksikliği veya kararlaştırılmamış olsa dahi dürüstlük kuralı gereğince edimde bulunması gerekli vasıfların eksikliği iken; sözleşmeye aykırı ifa (aliud ifa), taraflar arasındaki sözleşmeyle kararlaştırılmış borcun borçlanılan edimden başka bir edimle ifa edilmesi halidir. Ayıplı ifa halinde ayıplı olsa da bir ifa mevcutken, aliud ifada ise sözleşme hiç ifa edilmemiştir.

Bu nedenle aliud ifa halinde satıcı, ayıba karşı tekeffül hükümlerine göre değil, borcun hiç ifa edilmemesine ilişkin TBK'nın 112. vd maddeleri uyarınca sorumlu tutulmalıdır. Bu durumda alıcı için muayene ve ihbar külfetinden söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlık halinde ayıp ihbarına ilişkin süreler uygulanmaz.Genel zamanaşımı sürelerinin dikkate alınması gerekir.

Sözleşmeye aykırı ifa halinde uygulanması gereken TBK'nın 112. maddesinde ise; borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlunun, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir. Diğer taraftan TBK'nın 125. maddesi gereğince alıcının sözleşmeden dönme hakkı bulunmaktadır (Yargıtay 11. HD. 07.12.2021 tarih 2020/4345 E. 2021/6919 K. sayılı ilamı).

Davalı tarafça düzenlenen teklif formu ve faturalarda ... gazı hususunda taahhütte bulunulduğu halde ...Laboratuvarı tarafından düzenlenen raporda tüpte ... gazının bulunduğunun tespit edilmesi karşısında somut olayda aliud ifa söz konusu olduğundan ayıpta geçerli olan muayene ve ihbar külfetinin uygulanması mümkün değildir. Bu nedenle mahkemece süresinde ayıp ihbarında bulunulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Davacı, 22/04/2020 tarihli ihtarnamede ve davada sözleşmeden dönme ile bedel olarak ödediği tutarın iadesini talep etmektedir.

Somut olayda aliud ifa nedeniyle davacının sözleşmeden dönme hakkını kullanması mümkündür.Ancak davacı yangın söndürme sistemi ve yangın kapıları da dahil olmak üzere tüm edimler yönünden sözleşmeden döndüğünü açıklamış ise de uyuşmazlık sistemde kullanılan gazın niteliğinden kaynaklandığından durum ve koşullara göre davacının sözleşmenin tümünden dönmekte haklı olup olmadığının üzerinde durulması gerekir.Şayet dönmenin sadece gaz tüpleri ile sınırlı olarak yapılabileceğinin değerlendirilmesi halinde faturada gaz tüplerinin bedeli ayrı bir kalem olarak gösterilmediğinden gazın bulunduğu tüplerin fatura tarihindeki değerinin tespiti gerekir.

Eldeki davada bu yönde bir araştırma yapılmamış olup, bu hususlar bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle açıklığa kavuşturulup sonucuna göre karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.