İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/749 K.2025/228

Davanın kabulüne ilişkin kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, keşidecisi müvekkili şirket olarak görünen ... Bankası Mercan Şubesi'ne ait 30/05/2019 keşide tarihli ... çek numaralı 150.000-TL ve 30/06/2019 keşide tarihli ... çek numaralı 150.000-TL bedelli hamiline çeklerin piyasada olduğunun öğrenildiğini, her iki çekteki keşideci imzasının müvekkilinin yetkilisi ...'e ait olmadığını. 30/05/2019 keşide tarihli ... çek numaralı 150.000-TL bedelli çek için davalının müvekkiline ve davalıya çeki ciro eden ciranta ...

A.Ş. aleyhine İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla kambiyo takibi başlatıldığını, takip dosyasında bir kısım alacakları üzerine haciz konulduğunu ve davalıyla bir ticari ilişkinin bulunmadığını ileri sürerek, müvekkilinin her iki çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, her iki çekin de ticari ilişki kapsamında ...

A.Ş. tarafından müvekkiline ciro edilerek verildiğini, çekler bankaya ibraz edildiğinden karşılığının bulunmadığının tespit edildiğini; ... nolu çek için kambiyo takibi başlatıldığını, ödeme emrinin davacıya tebliğ edildiğini ve davacı açısından takibin kesinleştiğini, 4 ay sonra bu davanın açıldığını, çeklerin rızası hilafına elinden çıktığını savunan davalının çek iptal davası açmadığını, müvekkilinin davacı ve ciranta arasındaki ilişkiyi bilemeyeceğinden iyiniyetli olduğunu, çeklerdeki ciro silsilesinin düzgün olduğunu; ...

Bankası'dan geriye dönük olarak ödenen çekler istenerek imzaların karşılaştırılmasını istediklerini, çekleri başkasından alan müvekkilinin davacıya ait imzanın sahte olup olmayacağını bilemeyeceğini belirterek, davanın reddine ve tazminata karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davalı tarafından icra takibine konulan... nolu çek aslının dosyaya davalı tarafından sunulduğu, inceleme için davacı şirket temsilcisi ...'in imzalarının alındığı, imza örneklerinin getirtildiği, grafolog bilirkişi raporuna göre söz konusu çek üzerindeki imzanın davacı temsilcisine ait olmadığının belirlendiği; davaya konu diğer çekin yani ... nolu çek aslının dava dışı ciranta ...

A.Ş.'ye iade edildiğinin anlaşıldığı, bu çek yönünden ileride takip yapılacak olur ise takip yapan aleyhinde ayrıca dava açma hakkının davacı bakımından her zaman mevcut olduğu ve çekin ibraz edilmediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile davalı tarafından İstanbul ...

İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla takibe konulan davaya konu .. seri nolu 30/05/2019 keşide tarihli 150.000-TL bedelli çek açısından davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, takibin davacı yönünden iptaline; davaya konu ... nolu 150.000-TL bedelli çek yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1- Davalı vekili, cevap dilekçesindeki savunmalarını tekrar ederek, ...75 nolu çekteki davacının imza incelemesinin eksik ve hatalı yapıldığını, zira çekteki imzanın 2019 yılına ait olmasına rağmen mukayese edildiği imzaların 26/02/2015 tarihine ait olduğunu, yerleşik içtihatlara göre davaya konu imzaya en yakın tarihli imzaların temin edilerek onlara göre incelenmesi gerektiğini, ayrıca bilirkişinin hangi nedenlerle farklılık tespit ettiğinin raporda açıklanmadığından raporun denetime elverişli olmadığını, bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını ve eksik incelemeyle karar verildiğini belirterek,

kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2- Davacı vekili, ret kararına konu ...76 nolu çekteki imzanın müvekkiline ait olduğunun ispat yükünün davalıya ait olduğunu,çek aslının müvekkilinde olmadığını zaten davanın konusu gözetildiğinde müvekkilinde olmasının da beklenemeyeceğini, çekin ciranta ...

AŞ'ye iade edildiği beyan edilmiş ise de buna ilişkin bir belge sunmadığını, çek aslı sunulmadığından bilirkişi incelemesi yapılamadığını, mahkemenin çekin celbi için 3. kişilerden talepte bulunmadığını ve kararın eksik incelemeyle verildiğini belirterek,kararın redde ilişkin kısımlarının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak talepleri gibi karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, birisi takibe konulan iki adet çekten dolayı menfi tespit istemine ilişkindir. Somut olayda davacı vekili, müvekkili aleyhine başlatılan kambiyo takibine dayanak teşkil eden ... nolu çekteki ve yine davalının bankaya ibrazı sonucunda banka tarafından karşılıksızdır şerhi konulmuş ... nolu çekteki keşideci imzalarının müvekkili şirket temsilcisi ...'ya ait olmadığını belirterek, her iki çek için de davalıya borçlu olmadığının tespitini istemiştir.

Takibe konulan ... nolu çek aslı davalı tarafından mahkemeye sunulmuş ve grafolog bilirkişi tarafından imza incelemesi yapılarak ,davanın kabulüne karar verilmiştir. Davaya konu diğer yani ... nolu çek ise, mahkemeye sunulmadığından üzerindeki imza incelemesi yapılamamıştır.Mahkemece, davalı tarafa 16/02/2021 tarihli duruşmada, çek aslının sunulması için süre verilmiştir.

Davalı vekili bu ara karara istinaden dosyaya sunduğu 18/02/2021 tarihli dilekçesinde çek aslının çeki kendisine ciro eden ciranta ... A.Ş.'ye iade edildiğini onun da çeki davacıya verdiğini, yani çek aslının müvekkilinde olmadığını ifade etmiş ve çekin renkli fotokopisini dosyaya sunmuştur. Bunun üzerine davacı vekili de UYAP'tan sunduğu 09/03/2021 tarihli dilekçesiyle, ... nolu çek aslının müvekkilinde bulunmadığını belirtmiştir.

Mahkemece bu sefer takip eden 05/10/2021 tarihli duruşmada söz konusu çek aslının 1 aylık kesin süre içinde sunulması aksi halde çekteki imzanın davacının eli ürünü olmadığının kabul edileceğinin ihtarına şeklinde ara karar verilmiş, huzurdaki davalı vekiline ihtarat yapılmıştır. Buna rağmen ... nolu çek aslı sunulmamıştır. ... nolu çekin incelenmesinde, ...

Bankası Mercan/İstanbul şubesine ait, 30/05/2019 keşide tarihli, 150.000-TL bedelli, keşidecinin davacı şirket göründüğü, çekin hamiline düzenlendiği, ilk cironun dava dışı ancak takip borçlusu olarak görünen ... A.Ş.ye ait olduğu, sonrasında sırayla davalıya ve dava dışı banka bir şirkete ait olduğu, son hamil dava dışı şirketin çeki bankaya ibraz ettiği ve ... Bankası Güneşli Çarşı Şubesi tarafından çekin arkasına "İşbu çek 31.05.2019 tarihinde 16:35 saate ibraz edildi.

Çekteki imza keşideciye ait olmadığından işlem yapılmamıştır" şerhi yazılıdır. ... nolu çekteki bilgilerin diğer çekle aynı olduğu ancak bu çekin keşide tarihinin 30/06/2019 olduğu, son hamilin bankaya ibrazı neticesinde ... Bankası Esenyurt Şubesi tarafından çekin arkasına "Keşideci imzası uyumsuzluğundan iş bu çek 03.07.2019 tarihinde işleme alınmamıştır." şerhinin yazıldığı tespit edilmiştir.

İmza inkarına dayalı menfi tespit davasında kambiyo senedindeki imzanın borçluya ait olduğunu ispat yükü, takibe başlayarak imzanın borçluya ait olduğunu iddia eden alacaklı-davalıya aittir (Yargıtay 19. HD'nin 2018/1846 esas, 2020/1161 karar sayılı, 22/06/2020 tarihli. 2019/3488 esas, 2020/561 karar sayılı ve 20/02/2020 tarihli vd. kararları). İcra takibine konu edilen..

75 nolu çek üzerinde yapılmış grafolog bilirkişi incelemesinde davacı yetkilisine ait mahkeme huzurunda alınan imzalar ve mahkemece temin edilen 2015 ile 2016 yılları tarihli örnek imzalarla çek üzerindeki imzanın karşılaştırıldığı, çekteki imzalarla söz konusu imzaların tersim tarzı, istif, ebad, eğim, seyir, sürat, gelişmişlik, baskı derecesi ve alışkanlıklar yönünden belirgin farklar olduğu görüldüğü çekte ki imzanın ...'nın eli ürünü olmadığı bildirilmiştir.

Söz konusu incelemenin yeterli olduğu anlaşıldığından, belirtilen çek açısından menfi tespit isteminin kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemişir. Yargılama aşamasında davalı vekili, davacının menfi tespit istemine konu diğer yani ... nolu çekin kendisinde bulunmadığını, çeki aldığı şirkete iade ettiğini ve o şirketin de çeki davacıya verdiğini beyan etmiştir.

Buna göre çekin davalıda bulunmadığı anlaşılmış ancak davacıya da iade edildiği davalı tarafından ispatlanamamıştır. Çek nedeniyle bir alacak iddiası da bulunmamaktadır. Bu nedenle mahkemece, elde edilememiş çeke ilişkin menfi tespit isteminin konusuz kaldığı gözetilerek karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesi gerekirken,davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu çek açısından,konusu kalmayan dava nedeniyle bir karar verilmesine yer olmadığına ve dava tarihi itibariyle haklılık durumuna göre yargı giderinin davalı üzerinde bırakılması gerekir.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine; davacının 5945776 seri nolu çeke ilişkin menfi tespit istemi hakkında davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde reddine karar verilmesi yerinde olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden karar verilerek bir adet çek bakımından davanın kabulüne bir adet çek bakımından konusu kalmayan dava nedeniyle bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.