İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/844 K.2025/480

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin keşide ettiği ... numaralı ...bank ... Şubesi'ne ait 17/02/2020 vade tarihli 70.000-TL tutarlı çeki, ...'a verdiğini, çeki teslim alan ...'ın kendi cirosunu attıktan sonra, alacağını tahsil etmek amacıyla 11/02/2020'de çeki takas için muhatabı ...bank ...

Şubesi'ne tevdi ettiğini; müvekkilinin çekin bedelini vade tarihinde ...'a ödediğini, ...'ın müvekkiline çek bedelini tahsil ettiğine dair yazı verdiğini; ...'ın çek bedelini almasını müteakip bankaya başvurarak takasta duran çekin iadesini talep ettiğini, çekin iadesi için işlemlere başlandığı süreçte bankanın sorumluluğunda olan taşeron kurye çalışanı nezdindeki çekin çalındığını, çek çalındıktan sonra 1 gün sonra 21/02/2020 tarihinde bankaya ibraz edildiğini; çek için İstanbul Anadolu 7. ATM'nin 2020/72 D. iş sayılı dosyasından alınan ihtiyati haciz kararına istinaden çekin İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasıyla takip başlatıldığını; davalının sorumluluğundaki çekin çalınması yüzünden bedelini hamile ödediği çek için tekrar haciz baskısı altında 96.623,52-TL ödeme yapmak durumunda kaldığını; bu kapsamda 70.000-TL çek bedeli asıl alacak, 1.777,81-TL işlemiş faizi, 26.623,52-TL takipte ödediği ferilere ilişkin asıl alacak ve 131,29-TL işlemiş faizi olmak üzere toplam 98.532,62-TL'nin tahsili için davalı aleyhine İstanbul ...

İcra Dairesi'nin ... sayılı ilamsız takibinin başlatıldığını, ancak davalının takibe itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının takibe itirazının iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini; hırsızlığa ilişkin İstanbul CBS'nin 2020/36111 sayılı soruşturma dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, davacının iddialarına ilişkin yazılı delil sunmadığını ve haksız fiil şartlarının oluşmadığını belirterek, davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, dava konusu çekin dava dışı kargo nezdindeyken çalındığı, davalı bankanın TBK 66 kapsamında adam çalıştıran olarak sorumluluğundan söz edilemeyeceği; çekin keşidecisi olan davacının TTK 646'da belirtildiği üzere ancak senedin teslimi karşılığında ödeme yapmakla yükümlü olduğu, davacının ödeme karşılığında senedi teslim almasının gerektiği, çeki elinde bulundurmayan dava dışı ...'a ödeme yaparak borcundan kurtulmasının hukuken mümkün olmadığı,

davacı tarafça ...'a ödeme yapmak suretiyle borcun sona erdirildiğine ilişkin dava dilekçesi ekinde yer alan belgede imzası yer alan ...'ın tanık olarak dinlenmesi talep edilmiş ise de belgenin her zaman düzenlenebilecek nitelikte bir belge olduğu ve delil başlangıcı olarak nitelendirilemeyeceği.

HMK 200'e göre ödemenin senetle ispatının gerektiği, davalının tanık dinlenilmesini kabul etmediği, ödeme karşılığında senedi teslim alma yükümlülüğünü kusurlu olarak yerine getirmeyen davacının yazılı delillerle iddiasını ispatlayamadığı ve davalı bankanın sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine ve şartları bulunmayan davalının kötüniyet tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, müvekkilinin çek bedelini ödediği ...'ın çeki müvekkiline iade etmek amacıyla davalı bankadan geri istediğini, davalının iade işlemlerine başladığı aşamada çekin 20/02/2020' tarihinde kargoda çalındığını, 21/02/2020 tarihinde çekin davalıya dava dışı kişi tarafından ibraz edildiğini, cirantaların imzalarındaki uyumsuzluk sebebiyle bankanın çeki ödemediğini; sorasında çekin ...

Bankasına ibraz edildiğini fakat İstanbul CBS 2020/36111 sayılı soruşturma dosyasındaki ödememe kararına istinaden ödeme yapılmayıp arkasına şerh düşüldüğünü; müvekkili hakkında icra ceza mahkemesince karşılıksız çek suçundan beraat kararı verildiğini; çek için alınan ihtiyati haciz kararına istinaden İstanbul ...

İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasıyla başlatılan takip dosyasında 12/03/2020 tarihinde müvekkilinin işyerinde haciz uygulandığını ve müvekkilince 70.000-TL'nin ödenmek zorunda kalındığını, ayrıca hacizler sebebiyle 03/06/2020'de de 26.623,52-TL'yi icra dosyasına ödediğini; kargo şirketi çalışanının çeki çaldırmasından dolayı davalı bankanın sorumlu olduğunu; davalının çalıştığı kargo şirketini seçmekte özenli davranması gerektiğini; ...'ın verdiği yazılı belgenin makbuz hükmünde olduğunu belirterek,kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, keşidecisinin davacı olduğu hamiline yazılı çekin verildiği kişi tarafından davalı bankaya tevdi bordrosuyla verilmesinden sonra çek bedelinin davalı tarafından çekin verildiği kişiye ödendiğinden, çekin geri istenildiği aşamada çekin kargoda çalınarak çeke dayalı başlatılan takipte davacı tarafından yapılmak zorunda kalınan ödemelerin,davalıdan tahsili için başlatılan icra takibine davalının itirazının iptali sitemine ilişkindir.Dava konusu davalının ...

Şubesine ait ... seri nolu 17/02/2020 vade tarihli 70.000-TL bedelli çek incelendiğinde, davacı tarafından hamiline keşide edildiği, ilk cironun dava dışı ...'a ait olduğu, onun altındaki davalı banka kaşesinin üzerine iptal damgasının basıldığı, sonrasında sırasıyla... Ltd. Şti., ... Ltd. Şti. ve (takip alacaklısı) ... ... Ltd. Şti. cirosu olduğu, 21/02/2020' tarihinde ...

Bankası tarafından İstanbul CBS'nin aynı tarihli yazısına istinaden işleme alınmadığı şerhinin yazıldığı görülmüştür.Söz konusu çek dava dışı ilk ciranta ... tarafından davalı bankanın ... Şubesine 11/02/2020' tarihinde çek tevdi bordrosuyla teslim edilmiştir.Davalı bankanın genel müdürlüğünden çekin 19/02/2020'de dava dışı kargo şirketine taşıma için teslim edildiği, 20/02/2020'de kargo şirketi çalışanın uhdesindeyken çekin çalındığı anlaşılmaktadır.

Söz konusu hırsızlık eylemi hakkında, kargo çalışanının 20/02/2020' tarihinde Beyazıt Polis Merkezinde verdiği ifadesinde kargoları koyduğu yerde bilmediği kişi tarafından toplu olarak kargoların çalındığını belirtmiş; bu hususta davalının şikayetçi olduğu İstanbul CBS'nin 2020/36111 sayılı soruşturma başlatılmıştır.Çekin son hamili olarak görünen dava dışı ... ... Ltd. Şti. çek için davacı ile birlikte diğer cirantalara karşı İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla 26/02/2020 tarihinde toplam 77.450,63-TL talepli takip başlatmıştır. Takip kapsamında davacının adresinde 12/03/2020 tarihinde haciz uygulandığı ve davacının aynı tarihte icra dairesi hesabına 70.000-TL ödeme yaptığı, 03/06/2020 tarihinde 26.623,52-TL'yi icra veznesine ödemiştir.Davacı 12/02/2020 ve 17/02/2020 tarihlerinde çek bedelini dava dışı ...'a ödediğini ileri sürmüştür.

Davalı bankadan getirtilen davacının hesap kayıtlarında 12/02/2020'de 40.000-TL ve 17/02/2020'de 35.000-TL olmak üzere toplam 75.000-TL'yi ...'ın hesabına gönderdiği görülmektedir. Ayrıca davacı dava dilekçesinin ekinde, ...'ın imzasını havi tarihsiz fotokopi belgede çekin davacıdan elden tahsil edildiği yazılıdır.Eldeki davaya dayanak teşkil eden İstanbul ...

İcra Dairesi'nin ... sayılı ilamsız takip dosyasında, takip tarihinin 24/06/2020, davacının alacaklı, davalının borçlu, talebin (12/03/2020'de ödenen) 70.000-TL çek bedeli asıl alacak, (12/03/2020-23/06/2020 arası için) 1.777,81-TL işlemiş yasal faizi, (03/06/2020'de ödenmiş) 26.623,52-TL takipte ödediği bedele ilişkin asıl alacak ve (03/06/2020-23/06/2020 arası için) 131,29-TL işlemiş yasal faizi olmak üzere toplam 98.532,62-TL'nin %9 ve değişen oranlarda yasal faiziyle tahsili olduğu; davalının itirazı üzerine takibin durduğu görülmüştür.

Davacı takibe konu asıl alacak olan 96.623,52-TL'nin kendisine karşı çekten dolayı başlatılmış takipte haciz baskısı altında tekrar ödemek zorunda kaldığı bedel olduğunu belirtmiştir.Somut olayda, davacının hamiline keşide ettiği 17/02/2020 vadeli 70.000-TL bedelli çekin dava dışı ...'a verildiği, ...'ın da 11/02/2020 tarihinde bankaya olan borcu için çek tevdi bordrosuyla davalı bankaya cirolayarak teslim ettiği, davacının ...'a çek bedeli ni 12/02/2020 ve 17/02/2020 tarihlerinde banka havalesiyle ödeyerek çeki geri istediği, ...'ın da çeki tevdi ettiği bankadan geri almak istediği,

19/02/2020'de davalının çeki kargo şirketine taşınması için verdiği, çekin kargodayken 20/02/2020'de çalındığı ve 21/02/2020'de başka bir bankaya ibraz edilen çekin CBS'nin yazısına istinaden işleme alınmadığı ve dava dışı son hamil görünen ... ... Ltd. Şti.

Tarafından 26/02/2020'de davacı ve diğer çek ilgililerine karşı kambiyo takibi başlatıldığı ve davacının o takip kapsamında haciz baskısıyla 12/03/2020 tarihinde 70.000-TL ve 03/06/2020 tarihinde 26.623,52-TL'yi takip dosyasına ödemiştir.

Buna göre, davacının çeki verdiği ...'a ödediği çek bedelini, kendisine tevdi edilen çekin davalı bankanın uhdesindeyken çeki verdiği kargo şirketinin taşıması sırasında çalınmasından dolayı, çeki elde eden son hamil görünen şirketin başlattığı icra takibinde çek için yeniden takipteki ferilerle birlikte toplamda 96.623,52-TL ödeme yapmasında davalı bankanın özenle koruması gereken çekin kaybı ile davacının zararına sebeb olduğu açıktır.Çekin güvenli bir şekilde lehdara iadesinden davalı sorumludur.Bu nedenle davacının ödenmekle keşideci davacıya iade edilmesi gereken çekin yeniden tedavüle çıkarılmasına sebeb olduğundan davalının davacının

zararından sorumlu olduğunun kabulü gerekir.

Zira çek, davalı banka ile arasında taşıma sözleşmesi bulunan dava dışı kargo şirketi uhdesinde çalınmış olup, davalının ifa yardımcısı konumunda olan kargo şirketinin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.Davacı tarafından ödenen miktarlara haksız ödeme tarihlerinden itibaren yasal faiz işletilerek davalıdan tahsili için başlatılan takibe itirazın iptaline karar verilmek gerekirken davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.Ayrıca alacak davalının kusur sorumluluğuna dayalı olduğundan alacak likit sayılmayacağından icra inkar tazminatı talebi yerinde değildir.

Açıklanan nedenlerle, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmesi yerinde olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden karar verilerek davalının itirazının iptaline, icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.