İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2023/381 K.2026/359

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacılar vekili; müvekkil iş ortaklığının, Şırnak Merkez 3 etap ...24 derslik ilköğretim okulu, ticaret merkezi ve cami, Şırnak İdil 80 konut ve ticaret merkezi, Şırnak ... 48 konut ve ticaret merkezi, Şırnak Cizre 24 derslik ilköğretim okulu, Şırnak ... 48 konut ve ticaret merkezi, Hakkari Şemdinli mevcut caminin onarım ve genel altyapı ile çevre düzenlemesi ikmal inşaatı işini yaptığını, bu işler kapsamında ... ile ...

Sigorta arasında 01.03.2010 başlangıç tarihli inşaat sigorta sözleşmesi akdedildiğini, 21.02.2012 tarihinde taraflar arasında inşaat sigorta zeyilnamesi akdedildiğini, sigorta sözleşmesi all risk, terör, deprem vb. riziko teminatlarını ve ayrıca bakım devresinde meydana gelecek zararları kapsadığını, müvekkilinin 08.11.2013 tarihli hasar için 25.11.2013 tarihinde, 28.11.2013 tarihli hasar için 06.12.2013 tarihinde, 03.11.2014 tarihli hasar için 13.11.2014 tarihinde sigorta şirketine ihbarda bulunduğunu, ancak davalı sigorta şirketi tarafından hasar bedellerinin ödenmediğini,

müvekkiline ödeme yapılmaması üzerine davalı şirkete 17.09.2015 tarihli ihtarname keşide edilerek, ekspertiz raporu, yapılan işlemler ve alınan kararların taraflarına bildirilmesi ve bedellerinin ödenmesinin talep edildiğini, ancak davalının hiç bir işlem tesis etmediğini belirterek, şimdilik ... sayılı hasar dosyası için 1.000-TL, ... sayılı hasar dosyası için l.000-TL ve ... sayılı hasar dosyası için 1.000-TL olmak üzere toplam 3.000-TL hasar bedelinin ihbar tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacının başvurusu üzerine 08.11.2013 tarihli hasar sebebiyle açılan ...-1 no'lu hasar dosyasında yapılan incelemede;poliçenin özel şartlar kapsamında hasarın yağışlara bağlı olarak meydana geldiğinden poliçenin sel ve su baskını klozu kapsamında değerlendirilebileceğinin tespit edildiğini, ancak tespit edilen hasar bedelinin muafiyet altında kaldığını, 28.11.2013 tarihli hasarsebebiyle ... no'lu hasar dosyasının açıldığını, yapılan incelemede poliçenin özel şartları kapsamında, şantiye çevresi tel çit ile çevrili olmayıp, bir çok yoldan saha içerisine girişin mümkün olduğunu,

ekli bekçi ifade tutanağı ve hasarların çeşitliliği ve boyutu dikkate alındığında, bekçi şartının yerine getirilmediğinin anlaşıldığını, poliçe özeI şartlarının yerine getirilmediğinden hasarın poliçe kapsamı dışında kalacağının tespit edildiğini,03.11.2014tarihli hasar sebebiyle açılan ...-1 no'lu hasar dosyasında poliçenin özel şartlar kapsamında grev, lokavt, kargaşa, halk hareketleri, kötü niyetli hareketler ve terör klozları ile sigorta bedelinin %20'si sigortalı üzerinde kalmak kaydıyla, sigortalıyla müşterek sigorta şeklinde yapıldığını,

her bir hasarda sigorta bedeli üzerinden (sigortacının sorumlu olduğu kısım) %2 oranında tenzili muafiyet uygulanacağını, dolayısıyla tanzim edilen ekspertiz raporunda muafiyet tenzili uygulandıktan sonra vaki talebin muafiyet altı kaldığının görüldüğünü, dolayısıyla her üç rizikonun da teminat dışı/muafiyet altı kaldığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; bilirkişi kurulu raporu ile davalı sigorta şirketi tarafından inşaat sigorta poliçesi ile sigortalanan davacının yapımını üstlendiği işlerde meydana gelen hasarın, davacı şirket tarafından davalıya bildirilmesinden sonra yapılan eksper incelemesinde davalı tarafın hasar bedelinin muafiyet bedeli altında kalması nedeniyle hasarın tazmin edilmediği, bilirkişi raporunda da ayrıntılı olarak belirlendiği üzere hasar tazminat miktarının muafiyet bedellerinin altında kalması nedeniyle davalı sigorta şirketinin meydana gelen hasarı tazmin yükümü bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili; müvekkillerinin yüklenici sıfatıyla ...'den Şırnak merkez ve bazı ilçelerindeki yapım işleri ihalesini alarak bu işlerin tamamını müştemilatlarıyla birlikte all risk olarak sigortaladıklarını, müvekkillerinin yüklenicisi olduğu bu inşaatlarda 2013-2014 tarihlerinde muhtelif hırsızlık, sel vb. rizikoların meydana geldiğini, bu çerçevede müvekkillerince hasar bedelinin ödenmesi için davalı sigorta şirketine başvuru yapılmışsa da davalının haksız ve hem sözleşmeye hem de kanuna aykırı gerekçelerle taleplerini reddettiğini, ekspertiz raporunda fahiş hesaplama ve muafiyet tespit hataları bulunduğunu,

mahkemece eksik inceleme ile tanzim edilmiş, davalı şirketin ekspertiz raporunun tekrarı niteliğinde olan ve hatalı tespitler içeren bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulduğunu ve bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davalı sigorta şirketince inşaat sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan şantiyelerde meydana gelen su basması, hırsızlık ve terör eylemleri sonucunda oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir.

Davanın reddine dair ilk kararın istinafı üzerine Dairemizin 2018/1270 esas 2020/386 karar sayılı ilamıyla, poliçede sigorta ettiren davacılar olup sigortalının ise ... olduğu, poliçenin TTK 1454 maddesi kapsamında başkası lehine sigorta niteliğinde olması ve poliçede rizikonun gerçekleşmesi halinde tazminat tutarının ...'nin yazılı onayı ile sigorta ettirene ödeneceğinin belirtilmesi nedeniyle, dava dışı ...'nin tazminatın davacılara ödenmesine muvafakat edilmesi halinde davaya devam edilebileceğinden bahisle karar kaldırılmış olup, dava dışı ...'nin 07.05.2021 tarihli muvafakat yazısı ile bu eksiklik giderilmiştir.

Davacıların yüklenici olarak üstlendiği inşaat işlerinin yürütüldüğü Şırnak merkez ve belirtilen ilçeler ile Hakkari Şemdinli'de bulunan şantiyelerin davalı sigorta şirketince düzenlenen inşaat sigorta poliçesi ile sigortalandığı, şantiyelerde 08.11.2013, 28.11.2013 ve 03.11.2014 tarihlerinde meydana gelen su basması, hırsızlık ve kötü niyetli hareket niteliğindeki 3 ayrı olay nedeniyle davacı tarafından davalı sigorta şirketine hasar bedelinin ödenmesi için başvuru yapıldığı, davalı sigorta şirketince yaptırılan ekspertiz incelemeleri sonucunda 08.11.2013+03.11.2014 tarihli hasarların muafiyet altında kaldığı,

28.11.2013 tarihli rizikonun poliçe teminatı dışında kaldığı gerekçesiyle tazmin talepleri reddedilmiştir. 08.11.2013 tarihli hasara ilişkin düzenlenen ekspertiz raporunda.

İdil şantiyesinde bodrum katta bulunan su depolarına ait tesisat borularının çatlaması sonucunda bodrum katta 2 metreye yakın su biriktiğine ve biriken suyun zarara neden olduğuna ilişkin tutanak tutulduğu, projenin eğimli arazide bulunduğu, saha çevresinin istinat duvarı ile çevrili olduğu, yağışlara bağlı yağmur sularının istinat duvarı arasında birikerek -1. kata aktığı, tahliye edilemeyen suyun kazan dairesine girerek hasara sebebiyet verdiği, suyun boş su deposunu kaldırması nedeniyle deponun tavan yüzeyine çarptığı, bu nedenle olayın tesisat patlaması sonucu meydana gelmesinin mümkün olmadığı,

poliçe gereği sel, seylap su hasarlarında %60 sigortalı, %40 sigortacı üzerinde kalmak suretiyle müşterek sigorta uygulanacağını, yine sigortacı üzerinde kalan %40 pay üzerinden %5 oranında muafiyet uygulanacağı, toplam hasar bedeli 55.458-TL olup, 28.170.000-TL olan sigorta bedeline göre %40 sigortacı payının 11.268.000-TL ve bu tutar üzerinden %5 muafiyet tutarının 563.400-TL olduğu, dolayısıyla tespit edilen tutarın muafiyet altı olduğu bildirilmiştir.

28.11.2013 tarihli hasara ilişkin ekspertiz raporunda.

Şırnak Merkezde bulunan okul, konut ve iş merkezi şantiyelerinde bulunan yapıların içine girilerek zarar verildiği ve hırsızlık, yağma eylemlerinin gerçekleştiği, inşaat sahasının büyüklüğüne göre iş merkezi, okul ve konut blokları için ayrı ayrı güvenlik görevlisi bulundurulması ve saha giriş çıkış yollarının kontrol altına alınmasının gerektiği, müşterek sigortaya göre hasarın %80'inin sigortacı, %20'sinin sigortalı üzerinde olduğu,

hadise başına 2.500-USD muafiyet tenzili uygulanacağı, kötü niyetli hareketlere istinaden %80 sigortacı payı üzerinden %2 (517.280-TL) muafiyet tenzil edileceği, tespit edilen toplam hırsızlık hasar bedelinin 54.215,80-TL olduğu, kötü niyetli hareketlerden kaynaklanan toplam 42.976,29-TL hasar bedelinden %20 koasürans tenzili sonucunda hasar bedelinin 34.381,03-TL olduğu, muafiyet tutarı 517.280-TL olmakla hasar bedelinin muafiyet altında kaldığı, söz konusu hasarların tek bir seferde meydana gelmesinin mümkün olmadığı, hasarların boyutu dikkate alındığında bekçinin varlığı halinde fark edilmemesinin mümkün olmadığı,

şantiye bekçisinin ifadesinde belirttiği üzere 2013 yılı 7. ayı ile 18.11.2013 tarihleri arasında bekçinin işten ayrılması nedeniyle sahanın 138 gün boş kaldığı, olayda hırsızlık tanımı içinde yer alan kırma, delme, yıkma, zorlama ve devirme ile girilmesi şeklinde bir durumun söz konusu olmadığı, poliçenin özel şartı olan şantiye çevresinin tel çit ile çevrili olması ve bekçi şartının yerine getirilmediğinden hasarların teminat kapsamı dışında kaldığı bildirilmiştir.

03.11.2014 tarihli olaya ilişkin düzenlenen ekspertiz raporunda ise.

Şırnak Merkezinde bulunan şantiyede, bölgede yaşanan ... olayları sırasında inşaat alanına girilerek kapı ve pencere camlarının kırıldığı, binalarda bulunan eşyalara zarar verildiği bir kısım eşyanın çalındığı, müşterek sigortaya göre hasarın %80'inin sigortacı, %20'sinin sigortalı üzerinde olduğu, hasarın 29.04.2014-29.04.2015 bakım devresi vadesine isabet ettiği ve bu nedenle teminat dahilinde olduğu, konutlar için belirlenen hasar bedeli 151.061,36-TL olup, %80 koasürans karşılığının 120.849,09-TL olduğu, 156.115,10-TL muafiyet tenzili sonrasında hasar bedelinin muafiyet altında bulunduğu,

ticaret merkezi için belirlenen hasar bedeli 8.361,32-TL olup, %80 koasürans karşılığının 6.689,06-TL olduğu, 19.398-TL muafiyet tenzili sonrasında hasar bedelinin muafiyet altında bulunduğu bildirilmiştir.Mahkemece alınan bilirkişi raporunda.

08.11.2013 tarihli olaya ilişkin olarak hasarın oluş şekli itibariyle sel sularına maruz kalan binada hasar oluşmasının olağan olduğu, ekspertiz raporuyla tespit edilen emtia birim fiyatları ile imalat birim fiyatlarının o günün ekonomik ve piyasa fiyatlarıyla uyumlu olduğu, bu nedenle tespit edilen 55.458-TL hasar bedelinin kadri maruf olduğu, 28.11.2013 tarihli hasarda, olay yeri tutanağında ayrıntılı olarak açıklandığı üzere binalarda kırma, dökme parçalama gibi eylemlerin yanında batarya gibi sökülüp götürülebilen bir kısım malzemelerin de çalındığının tespit edildiği,

ekspertiz raporunun mahal, hasar cinsi ve miktarı belirtilerek tespitlere yer verildiği, hasarlı ve eksik malzemelerin hasar keşif özetlerinin düzenlendiği, hasar icmal hanesinde toplam hasar bedelinin 42.976,29-TL olarak tespit edildiği, olayın oluş şekline göre, ekspertiz raporuyla tespit edilen emtia birim fiyatları ile imalat birim fiyatlarının o günün ekonomik ve piyasa fiyatlarıyla uyumlu olduğu, bu nedenle tespit edilen toplam 42.976,29-TL tutarındaki hasar bedelinin kadri maruf olduğu,

03.11.2014 tarihli hasara ilişkin ekspertiz raporunda, olayın Şırnak Merkezde bulunan ...ve ticaret merkezi projesi kapsamında meydana geldiğinin, olayın bölgede yaşanan ... terör eylemleri esnasında meydana geldiğinin, proje kapsamındaki bloklara girilerek pencere ve kapı camlarının kırıldığının, binaların elektrik tesisat kablolarının kesilerek alındığı, su bataryalarının, binanın tüm mekanik aksamlarının kırılarak çalındığının, 16 adet yangın ve su hidroforunun, sirkülasyon pompasının ve elektrik ve mekanik aksamının zarara uğradığının tespit edildiği,

olayın oluş şekli ve blok sayısı göz önünde bulundurulduğunda, ekspertiz raporu ile tespit edilen emtia birim fiyatları ile imalat birim fiyatlarının o günün piyasa fiyatları ile uyumlu olduğu, bu nedenle konutlar için tespit edilen 151.061,36-TL ile ticaret merkezi için tespit edilen 8.361,32-TL tutarındaki hasar bedellerinin kadri maruf olduğu,sigorta poliçesinde teminat bedelinin 28.170,30-TL olduğu, poliçede mevcut teminat bedelinin iki kez artırılması sonucu 32.330.000-TL teminat bedeline ulaştığı, poliçe vadesinin iki kez uzatılarak bitiş tarihinin 29.04.2014 olarak belirlendiği,

poliçenin 7. sayfasında kar ve yağmur düşmesi teminatının mevcut olduğu, 08.11.2013 tarihli hasara ilişkin olarak sigorta bedelinin 28.170,30-TL olduğu, sigortacının sorumluluğu bakımından muafiyet payı oranının %40 olarak belirlendiği, poliçeye göre su hasarları için sigortacı üzerinde kalan pay olan %40 üzerinden sigortalı üzerinde kalan payın %60 üzerinden olacak şekilde, %5 oranında muafiyet uygulanacağının belirtildiği, sigortacının sorumluluğu bakımından sigorta bedelinin %40'ı üzerinden %5 oranındaki muafiyet bedelinin 563.400-TL olduğu,

su basmasına ilişkin olarak belirlenen 55.458-TL hasar bedelinin 563.400-TL olarak belirlenen muafiyet bedelinin altında kaldığından davacıların hasar bedeli talep edemeyeceği, 28.11.2013 tarihli hasara ilişkin ekspertiz raporunda şantiye çevresinin tel çit ile çevrili olmadığının, birçok yoldan saha içerisinde girişin mümkün olduğunun, bekçi ifade tutanağı ve hasarların çeşitliliği ve boyutu dikkate alındığında, bekçi, şartının yerine getirilmediğinin tespit edildiği, hırsızlık olayının Şırnak merkezde bulunan ticaret merkezi, okul binası ve konut blokları içerisinde meydana geldiği,

hırsızlık vakası sırasında inşaat sahasının etrafının çevrili olmadığı, hırsızlık olayının engellenmesi için yeterli güvenlik önlemlerinin alınmadığı kanaatine varıldığı, poliçenin 9. sayfasında mevcut olan poliçe notu bölümünde, malzemelerin şantiye sahasının dışında bulunduğu durumlarda inşaatın yapılması haricinde kilit altında tutulacağının, şantiye sahasının etrafının çevrili tutularak gerekli güvenlik önlemlerinin alınacağının ve 24 saat bekçi bulundurulacağının düzenlendiği, bu durumda davacıların bu hasara ilişkin olarak hasar bedeli talebinde bulunmalarının mümkün olmadığı, 03.11.2014 tarihinde meydana gelen hasara ilişkin olarak,

poliçedeki teminat bedelinin 32.330.000-TL olduğu, olayın Şırnak merkezde bulunan konut ve ticaret merkezi projesi kapsamında gerçekleştiği, bölgede yaşanan ... terör eylemleri esnasında meydana gelen olayda, bloklara girilerek bir kısım emtianın çalındığı, bina içi tesisat ve emtialara zarar verildiği, poliçede sigortanın konusunu teşkil eden değerlerin teminat müddeti içinde inşaat sahasında bulunduğu sırada önceden bilinmeyen ve ani bir sebeple herhangi bir ziya ve hasara uğraması halinin teminat altına alındığı,

hasarın poliçe teminatı kapsamında bulunduğu ve poliçe vadesi içerisinde gerçekleştiği, konut hasarları için tespit edilen poliçe bedelinin 9.757.194-TL olduğu, poliçede mevcut kargaşa, halk hareketleri ve terör ile ilgili her bir hasarda sigortacının sorumluluğu %80 olup, bu oran üzerinden %2 oranda tenzili muafiyet uygulanacağının belirtildiği,sigortacının sorumlu olduğu %80 oranın 7.805.755,20-TL'ye isabet ettiği, bu miktarın %2 olan muafiyet tutarının 156.115,04-TL olduğu,

bu kapsamda konutlara ilişkin olarak tespit edilen 151.061,36-TL hasar bedelinin muafiyetin altında kaldığından tazminat ödemesi istenemeyeceği, aynı olayda Şırnak Ticaret Merkezi için 8.361,32-TL hasar bedeli tespit edildiği, poliçede ticaret merkezi için tespit edilen bedelin 1.212.375-TL olduğu, sigortacının sorumluluğu %80 oranında olup, bu oran üzerinden %2 oranında tenzili muafiyet uygulanacağının belirlendiği,

dolayısıyla sigortacının sorumlu olduğu %80 oranına isabet eden 969.900-TL üzerinden %2 oranındaki muafiyet tutarının 19.395-TL olduüu, tespit edilmiş olan 8.361,32-TL hasar bedelinin muafiyet bedelinin altında kaldığı ve bu nedenle davacıların hasar bedeli talep etmesinin mümkün olmadığı bildirilmiştir.

08.11.2013 tarihinde meydana gelen hasar, su basması sonucunda oluşmuştur. Davalı sigorta şirketince düzenlenmiş olan poliçede seylap ve su hasarları teminat altına alınmış olup, su hasarlarında poliçenin müşterek sigorta şeklinde düzenlendiği, sigorta bedelinin %60'ının sigortalı üzerinde kalacağı, sigortacının sorumlu olduğu kısım üzerinden %5 oranında tenzili muafiyet uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Bu durumda su basması halinde davalı sigortacının sorumlu olduğu kısım sigorta bedelinin %40'ı olup, bu orana göre belirlenecek tutar üzerinde %5 oranında muafiyet bulunmaktadır. Bu tespitlere göre su basması hasarına ilişkin olarak muafiyet sınırı 563.400-TL olarak belirlenmiş olmakla, tespit edilmiş olan 55.458-TL tutarındaki hasar bedeli, muafiyet sınırının altındadır.

28.11.2013 tarihinde meydana gelen hasar, Şırnak merkezinde bulunan ticaret merkezi, okul binası ve konut blokları içerisinde hırsızlık sonucu gerçekleşmiştir. Sigorta poliçesinin poliçe notu başlıklı kısmının 2. bendinde, malzemelerin şantiye sahasının dışında bulunduğu durumlarda inşaatın yapılması haricinde kilit altında tutulacağı, şantiye sahasının etrafının çevrili tutularak gerekli güvenlik önlemlerinin alınacağı ve 24 saat bekçi bulundurulacağı düzenlenmiştir. Ancak ekspertiz raporunda da tespit edildiği üzere, şantiye çevresinin tel çit ile çevrili olmadığı, bir çok yoldan saha içerisine girişin mümkün olduğu, 24 saat bekçi bulundurulması şartının da yerine getirilmediği sabittir. Bu durumda söz konusu hasar, sigorta teminatı kapsamı dışındadır.

03.11.2014 tarihinde meydana gelen hasar ise, bölgede yaşanan ... terör eylemleri sırasında Şırnak merkezinde bulunan konut projesi ile ticaret merkezi projesi kapsamındaki bloklara girilerek zarar verilmesi ve bir kısım emtianın çalınması şeklinde gerçekleşmiş olup, poliçe teminatı kapsamındadır.

Poliçe ve zeyilnamelerde halk hareketleri, kötü niyetli hareketler ve terör klozları ile ilgili teminatın müşterek sigorta şeklinde düzenlendiği, her bir hasarda sigortacının sorumlu olduğu kısım %80 olup, bu kısım üzerinden %2 oranında tenzili muafiyet uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Bu durumda terör eylemleri sırasında konutlar ile ticaret merkezinde oluşan hasarların ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmekte olup, konutlar için belirlenmiş olan 151.061,36-TL ve ticaret merkezi için belirlenmiş olan 8.361,32-TL hasar bedeli, konutlar için 156.115,04-TL olarak ve ticaret merkezi için 19.395-TL olarak tespit edilmiş olan muafiyet sınırlarının altında kalmaktadır.

Davacılar vekilince; hasar bedellerinin fahiş olarak hesaplandığı ve buna göre muafiyet tespitinin hatalı olduğu ileri sürülmüş ise de, ekspertiz raporunda yapılan detaylı çalışma sonucu hasar bedellerinin belirlendiği, mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda da olayların oluş şekli göz önünde bulundurulduğunda, ekspertiz raporuyla tespit edilen emtia birim fiyatları ile imalat birim fiyatlarının o günün ekonomik ve piyasa fiyatlarıyla uyumlu ve kadri maruf olarak belirlendiği anlaşılmakla, davacı vekilinin ileri sürdüğü istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Tespit edilen muafiyet bedelleri de poliçe hükümlerine uygundur. Yine hırsızlık olayından kaynaklanan hasarın, poliçe şartları dikkate alındığında teminat harici kaldığı sabittir.

Dolayısıyla 3 ayrı olayda oluşan hasarlardan su basması ve terör eylemlerinden kaynaklanan hasarların muafiyet sınırı altında kaldığı, hırsızlık olayından kaynaklanan hasarın ise sigorta teminatı dışında kaldığı belirlenmiş olmakla, mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.