İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2023/823 K.2023/617

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde; yetkilisi olduğu şirketin 2021 yılı Kebir, Envanter ve Yevmiye defterlerinin bulunduğu çantayı eski muhasebecisinden aldığını, yeni muhasebecisine vermek üzere iş yerinde çanta içinde sakladığı defterleri 09/11/2022 tarihinde iş yerinde kaybettiğini, defterlerin çalınmış olabileceğini, bu nedenle kaybettiği defterler hakkında zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacı şirket yetkilisinin kendisi defter ve belgelerin iş yerinde siyah bir çanta içerisinde sakladığını ve kaybettiğini daha sonra kaybettiğini fark ettiğini ve çalınmış olabileceğini beyan ettiği, davacı şirket yetkilisinin bu beyanı dikkate alındığında davacı basiretli bir tacir gibi davranarak defter ve belgelerini kontrol etmediği, yeterince güvenli bir yerde ve şekilde saklamadığı ve defter ve belgelerini saklama ve korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği, zayii belgesi verilmesi koşulları oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; olayda bir hırsızlık durumu mevcut olup, dava konusu defter ve belgelerde de müvekkilinin gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunmasına rağmen müvekkilinin iradesi dışında ziyaa uğradığını, tanıklar dinlenmeden, deliller toplanmadan, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan eksik inceleme ile karar verildiğini, kararın kaldırılarak davanın kabulüne, aksi kanaatte mahkemeye iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 Sayılı Kanunun 82/7.

Maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaı uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği davanın hasımsız olarak açılacağı"düzenlenmiştir.

Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir.

İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.

Somut olayda ticari defterlerin kaybı için kanunda sayılan ve buna benzer hiçbir sebebe dayanılmamış olduğu, kaybetme olayının maddede sayılan olaylardan olmadığı, kayıp olgusunun zayi belgesi verilmesi için yeterli olamayacağı, her tacirin basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü altında tüm ticari defter, belge ve kayıtlarını özenle saklaması gerekmektedir.

Somut olayda, davacı yasada sayılı mücbir sebeplerin varlığı nedeniyle talebe konu defterlerin zayii olduğunu iddia ve ispat edememiştir. Şirketin kebir, envanter ve yevmiye defterinin ne şekilde kaybolduğu belirsiz durumdadır. Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde defterlerin çalınmış olabileceğini ileri sürmüşse de; hırsızlık olayının gerçekleştiği kanaat verici delillerle doğrulanamamaktadır.

Tacirin, TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması, buna rağmen iradesi dışında kaybın gerçekleşmesi gerekmektedir. Somut olayda; zayii belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine dair karara ilişkin istinaf sebebleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.