İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/1212 K.2024/1286

İhtiyati tedbir kararının hükümsüz olduğuna ilişkin kararın ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TALEP

Talep eden vekili; taraflar arasında 16.05.2022 tarihli çerçeve satış sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin gereği olarak ... A.Ş.'nin tedarik etmesi gereken akaryakıtı sık sık kısıtlama ve durdurma yoluyla tedarik etmediğini ve bu nedenle müvekkili şirketin bayi ağının yaklaşık üçte birini kaybettiğini, piyasadaki itibarı zedelendiğinden yeni bayilik anlaşmaları da yapamadığını, ayrıca ...

A.Ş. tarafından sözleşmeye aykırı biçimde uygulanan vade farkları faturaları kesildiğini, müvekkili şirketin sözleşmeye aykırılık nedeniyle fatura iadesi ya da hukuki bir yola başvurması halinde ise ... A.Ş. tarafından toplam 77.250.000-TL tutarında banka teminat mektubunun nakde çevrilmesi tehdidinin gündeme getirildiğini, müvekkili şirketin bu şekilde iflas aşamasına getirildiğini, ...

A.Ş.'nin sözleşmesindeki ikmal tedarikini yerine getirmediğini, fiyatlama konusunda keyfi davranıp istediği zaman fiyatı değiştirdiğini, özellikle akaryakıta zam geleceği dönemlerde kota uyguladığını ve müvekkiline ürün vermeyerek bayilere karşı itibarsızlaştırdığını belirterek telafisi imkansız zararların önüne geçilebilmesi için ...

06.05.2024 tarihli 2.500.000-TL bedelli ... no'lu, 13.05.2024 tarihli 4.500.000-TL bedelli ... no'lu, 15.05.2024 tarihli 5.000.000-TL bedelli ... no'lu, 26.12.2024 tarihli 5.000.000-TL bedelli ... no'lu, 22.01.2025 tarihli 5.000.000-TL ... no'lu, 23.01.2025 tarihli 2.000.000-TL bedelli ... no'lu, 19.02.2025 tarihli 5.000.000-TL bedelli ... no'lu, ... Bankası 26.12.2024 tarihli 1.650.000-TL bedelli ...no'lu, ... Bankası 30.05.2024 tarihli 2.500.000-TL bedelli ...no'lu,...

Bankası 03.03.2025 tarihli 9.000.000-TL bedelli ...ihli 10.000.000-TL bedelli ... no'lu, 02.12.2024 tarihli 10.000.000-TL bedelli ... no'lu, 09.12.2024 tarihli 3.500.000-TL bedelli ...no'lu, 09.12.2024 tarihli 6.000.000-TL bedelli ... no'lu, 20.12.2024 tarihli 4.000.000-TL bedelli ... no'lu, ... .. Bankası 24.01.2025 tarihli 1.600.000-TL bedelli .... no'lu teminat mektuplarının nakte çevrilmesinin tedbiren durdurulmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME ARA KARARI

Mahkemece 05/04/2024 tarihli ara kararla; dayanılan sözleşme ve sözleşme kapsamındaki teminat mektupları ile ilgili düzenleme itibariyle davanın esası yönünden kendisinin haklılığının yaklaşık ispat için yeterli görüldüğü gerekçesiyle talep edenin ileride telafisi güç zararların önlenmesi için ihtiyati tedbir talep eden vekilinin talebinin kabulü ile; ...

06.05.2024 tarihli 2.500.000-TL bedelli ...no'lu, 13.05.2024 tarihli 4.500.000-TL bedelli ... no'lu, 15.05.2024 tarihli 5.000.000-TL bedelli ... no'lu, 26.12.2024 tarihli 5.000.000-TL bedelli ... no'lu, 22.01.2025 tarihli 5.000.000-TL ... no'lu, 23.01.2025 tarihli 2.000.000-TL bedelli ... no'lu, 19.02.2025 tarihli 5.000.000-TL bedelli ... no'lu, ... Bankası 26.12.2024 tarihli 1.650.000-TL bedelli ... no'lu, ... Bankası 30.05.2024 tarihli 2.500.000-TL bedelli ... no'lu, ...

Bankası 03.03.2025 tarihli 9.000.000-TL bedelli ... no'lu, 29.11.2024 tarihli 10.000.000-TL bedelli... no'lu, 02.12.2024 tarihli 10.000.000-TL bedelli ... no'lu, 09.12.2024 tarihli 3.500.000-TL bedelli ... no'lu, 09.12.2024 tarihli 6.000.000-TL bedelli .... no'lu, 20.12.2024 tarihli 4.000.000-TL bedelli ... no'lu teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin HMK 389/1 maddesi uyarınca tedbiren durdurulmasına, ...

Bankası 24.01.2025 tarihli 1.600.000-TL bedelli ... sayılı teminat mektubunun nakde çevrildiği bildirilmekle bu teminat mektubu hakkında karar verilmesine yer olmadığına, teminat mektuplarının toplan bedeli olan 75.650.000,00-TL bedel üzerinden %20 (15.130.000-TL) nakdi teminat yatırılmasına veya aynı oranda bankadan kesin ve süresiz teminat mektubu sunulmasına karar verilmiştir.

İhtiyati tedbir talep eden vekilinin 15/04/2024 tarihli dilekçesi ile karşı taraf vekilinin 08/04/2024, 15/04/2024 tarihli dilekçeleri uyarınca dosyanın yeniden ele alınması üzerine mahkemece 16/04/2024 tarihli ara kararla.

05/04/2024 tarihli ihtiyati tedbir kararından talep eden tarafından aynı gün Uyap sistemi vasıtasıyla haberdar olunduğu, henüz teminat yatırılmadığından kararın infazı için bankalara yazı yazılmadığı, ancak talep eden tarafından teminat yatırılmadan kararın bankalara sunulduğunun anlaşıldığı, HMK 393/1 maddesi gereğince bir haftalık sürenin başlaması için kararın tebliğ veyahut tebliğinin kanuni düzenleme gereği şart olduğu gerekçesiyle kararın ihtiyati tedbir talep eden vekiline tebliği ile teminatı yatırmak üzere 3 günlük kesin süre verilmesine,

kesin süre içerisinde teminat yatırılmadığında ihtiyati tedbir kararının kendiliğinden kalkmış sayılmasına, ...'a yazı yazılarak kararda öngörülen teminat şartının talep eden tarafından bu aşamada yerine getirilmediği hususu belirtilerek mahkemece bildirilmeyen tedbir kararının karar tarihinden bu tarihe kadar uygulanmasının mümkün olmadığının bildirilmesine karar verilmiştir.

İTİRAZ

İhtiyati tedbire itiraz eden vekili; mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, akaryakıt borcuna rağmen verilen ihtiyati tedbir kararının, münferit sözleşme özelinde bir anda müvekkili şirketi yaklaşık 70 milyon TL bedelli bir riskle karşı karşıya bıraktığını, teminat mektubunun nakde çevrilmesi şartlarının oluşup oluşmadığı,

bu yönde haklı olup olunmadığı yargılama sonucunda belirlenecek iken, taraflar arasında menfaat dengesi gözetildiğinde yargılamaya muhtaç bir halin mevcudiyetinin es geçildiğini, telafisi imkansız zararların doğma ihtimali gözetilir iken bu karar ile müvekkili şirketin savunma hakkının kısıtlanarak aleyhine büyük bir risk doğmasına ve finansallarında ekonomik dalgalanmanın yaşanmasına sebep olunduğunu belirterek ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME ARA KARARI

Mahkemece; talep eden vekiline 14.04.2024 tarihli dilekçe ile kararın tebliğinin talep edildiği, talep eden vekilince teminat yatırmak için verilen sürenin kısa olduğu ifade edilmiş ise de; HMK'nın 392. maddesinde teminat yatırmak için bir sürenin öngörülmediği, karardan talep eden vekilinin de aynı gün haberdar olduğu, karar tarihinin ve Uyaptan öğrenilme tarihinin 05.04.2024 tarihi olduğu, işin ivedi iş olduğu ve verilen 3 günlük kesin sürenin uygulamaya da uygun olduğu, ancak verilen kesin süreye rağmen teminat yatırılmadığından kararın hükümsüz olduğu gerekçesiyle itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir talep eden vekili.

HMK'nın 392. maddesi gereğince ihtiyati tedbir kararının uygulanması için bir haftalık süre bulunduğunu, bu süre içerisinde aynı zamanda teminatın da yatırılması gerektiğini, bu nedenle mahkemece kanunda bir hafta olarak düzenlenen sürenin mahkemece 3 güne düşülmesinin usule aykırı olduğunu, kanunda öngörülen sürenin müvekkili aleyhine azaltılamayacağını, bankalara yazı yazıldığı tarihte teminat mektuplarının nakde çevrildiğini ve 3 günlük sürenin de bir anlamı kalmadığını, ihtiyati tedbir talebinin teminat bedelinin yatırılmamasından değil tüm mektupların nakde çevrilmesi nedeniyle konusuz kaldığını,

teminatın yatırılmasına ilişkin kesin süre ara kararının 16.04.204 tarihinde tebliğ edildiğini, ihtiyati tedbir kararının ise 17/04/2024 tarihinde tebliğ edildiğini, karşı tarafın baskısı ile bankalara ihtiyati tedbir kararının uygulanmasının mümkün olmadığına dair yazı yazıldığını, ara kararın tebliğinin 11 gün sonra yapıldığını, böylelikle kesin sürenin ne zaman başlayacağının belirsiz hale geldiğini, ihtiyati tedbir kararının verildiği anda geçerli olduğunu, teminat alınmaması halinde de teminatın kurucu etkiye değil bozucu etkiye sahip olduğunu, teminatın yatırılmamasının kararın kalkması sonucunu doğurduğunu, Kanun'un 393, 397,

399 maddelerinde "kendiliğinden kalkar" ifadesine yer verildiğini, 05.04.2024 tarihli ihtiyati tedbir kararının tarafımıza derhal tebliğ edilmediğini, ilk kararın tebliğ edilmediğinin tespit edildiği 16.04.2024 tarihli ara karar ile birlikte ilk kararın tebliğ edilmediğini, 16.04.2024 tarihli ara kararda HMK 393 hükmüne aykırı olarak teminatın yatırılması için kanuna aykırı 3 günlük kesin süre verildiğini, 16.04.2024 tarihli ara kararda en yüksek meblağın bulunduğu ...'a kararın uygulanmasının mümkün olmadığının bildirilmesine karar verilerek Mahkemece verilmiş bulunan ihtiyati tedbir kararının etkisiz kılındığını,

16.04.2024 tarihli ara kararda bulunmamasına rağmen 17.04.2024 tarihinde ... Bankası, ... Bankası, ... Bankası ve ...'na da müzekkereler yazılarak Mahkemece verilmiş bulunan ihtiyati tedbir kararının etkisiz kılındığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, teminat mektubunun nakde çevrilmesinin önlenmesine ilişkin ihtiyati tedbir istemine ilişkindir.

Mahkemece 05/04/2024 tarihli ara kararla, talebe konu teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesine ilişkin verilen ihtiyati tedbir kararına karşı, aleyhinde tedbir kararı verilen taraf vekilinin itirazı üzerine yapılan değerlendirmede, teminatın 16/04/2024 tarihli ara kararla verilen 3 günlük kesin sürede yatırılmadığından bahisle tedbirin kendiliğinden hükümsüz hale geldiği gerekçesiyle itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, 16/04/2024 tarihli ara karar ve 09/05/2024 tarihli ek karara karşı ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf kanunyoluna başvurulmuştur.HMK'nın 392. maddesi uyarınca,

ihtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep resmi belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir.

Teminat, hukuki niteliği gereği tedbirin doğurabileceği sakıncaları ortadan kaldırmaya, ihtiyati tedbirin haksız olması halinde doğabilecek riskleri önlemeye, "menfaatler dengesi" kriterini sağlamaya hizmet eder. Bu nedenle ihtiyati tedbir kararının infazını isteyen tarafın teminatı yatırması da zorunlu olacaktır. HMK 393 (1) maddesi.

"İhtiyati tedbir kararının uygulanması, bu kararın, tedbir isteyen tarafa tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmek zorundadır. Aksi hâlde, kanuni süre içinde dava açılmış olsa dahi,ihtiyati tedbir kararı kendiliğinden kalkar." şeklinde düzenlenmiştir. Bahsi geçen hükme göre lehine ihtiyati tedbir kararı verilenin teminatı yatırıp kararın infazını istemesi için bir haftalık süresi bulunmaktadır.

Bu süre gıyapta verilen ihtiyati tedbir kararının tebliği tarihinden itibaren başlamaktadır. Somut olayda ise mahkemece 05/04/2024 tarihinde verilen ihtiyati tedbir kararının, henüz tedbir talep eden tarafa tebliğ edilmediği aşamada bankaya sunulduğu 08/04/2024 tarihli banka yazısından anlaşılmasına göre artık kararın tebliğ edilmediğinin, teminat yatırılması için öngörülen sürenin başlamadığının ileri sürülmesi mümkün değildir.

İhtiyati tedbir talep eden taraf istinaf dilekçesinde, talep konusu teminat mektuplarının nakde çevrildiğini beyan etmiştir. Tedbir talebine konu teminat mektupları nakde çevrildiğine göre ihtiyati tedbir kararının konusunu oluşturabilecek teminat mektubu kalmadığı gibi istinaf isteminin de konusu kalmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; talepte bulunan vekilinin istinaf başvurusu konusuz kalmış olduğundan ihtiyati tedbir isteyen vekilinin istinaf başvurusu hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.