İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/1219 K.2024/1193

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin madencilik sektöründe faaliyet gösteren bir firma olup merkezinin İstanbul'da yer aldığını, müvekkili şirkete ait pay defterinin, 17.06.2023 tarihinde; .ekkili şirket yetkilisi ...' nın ortağı olduğu "... San. ve Tic. AŞ'ye ait, şoför ...'ın sevk ve idaresinde bulunan, ...

Plakalı araçta yaşanan hırsızlık olayında çalınarak zayi olduğunu, ilgili pay defteri mali müşavir ... tarafından incelenmek üzere istenildiğinden götürmek üzere Şoför ..'a teslim edildiğini, şoförün kullanımında olan ve şirkete ait ticari belge olması itibari ile aracın torpido gözünde muhafaza edilen pay defterinin araç içinde bulunan muhtelif eşyalarla birlikte 17.06.2023 tarihinde yaşanan oto hırsızlığı olayında çalındığını,hırsızlık olayına ilişkin Bahçeşehir Polis Merkezi Amirliği'nce tutanak hazırlandığını beyanla müvekkili şirkete ait pay defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, TTK'nın 82 maddesi uyarınca "Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin, durumu öğrendikten itibaren on beş gün içinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerektiği,davacı tarafça şirket pay defterinin mali müşavire verilmek üzere şoföre verildiği ve araçda hırsızlık olduğu gerekçesi ile zayi belgesi talep edilmiş ise de; davacının söz konusu defteri özenle saklama yükümlülüğü bulunduğu, defterin çalınabileceği ön görülerek aynı gün içerisinde götürüleceği yere tesliminin sağlanması gerekirken araç içinde bırakılarak çalınmasına sebebiyet verilmesi özen yükümlülüğünün ihlali olduğundan davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, müvekkil şirkete ait pay defteri 18.06.2023 tarihinde yaşanan hırsızlık olayı sırasında çalınarak zayi olduğunu, mahkemece gösterilen tanıkların dinlenmediğini, bu eksikliğin bozma nedeni olduğunu, hırsızlık olayının akabinde şirket çalışanı tarafından kolluk kuvvetlerine şikayette bulunulduğunu,davaya konu pay defteri, incelenmek üzere mali müşavire götürülmek üzere şirket şoförüne teslim edildiğini, ticari belge olması itibari ile söz konusu pay defteri araç içerisinde gözle görülür bir yerde değil, aracın torpidosunda muhafaza edildiğini, söz konusu defterin korunması için gerekli dikkat ve özen gösterildiğini,

hırsızlık olayına ilişkin Savcılık dosyasının mübrez olduğunu, savcılık dosyasında yer alan "Olay Yeri İnceleme Raporu" formu incelendiğinde de açıkça görüleceğini, hırsızlık olayı sırasında araç içerisinde zorlama izlerinin bulunduğunu, torpido gözünün de karıştırıldığının açıkça belirtildiğini, pay defteri hırsızlık olayı sırasında çalınarak müvekkilinin elinde olmayan sebeplerle ve müvekkilinin kusuru olmaksızın zayi olduğunu;

defterin ziyaı uğraması ile de müvekkilinin hiçbir çıkarı bulunmadığını, gerekli özen yükümlülüğüne uyulmadığı gerekçesi ile ziyaa uğrayan pay defteri hakkında zayii belgesi verilmesi isteminin reddine karar verilmesi hatalı olduğunu, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacının saklamakla yükümlü şirket ortaklar pay defterinin zayi olduğundan bahisle açılan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Zayi belgesi verilmesi davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir.

Mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalı, zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, TTK'nın 68. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği,

davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak, ticaret sicil kayıtları getirtilmek suretiyle olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir."(Yargıtay HGK'nın 2014/827 esas, 2016/311 karar sayılı, 16.3.2016 tarihli ilamı) Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermesi,

diğer taraftan da ziyanın iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir.Somut olayda, talebe konu pay defterinin mali müşavir tarafından istenilmesi üzerine davacı şirket çalışanı ...'ın kullandığı şirket aracında bulunduğu sırada geceleyin aracın torpido gözünde bırakıldığı, aracın kapısının zorlanarak torpido gözündeki defterin çalındığı ileri sürülmüştür.

Şirket çalışanı tarafından araç içinden hırsızlık olduğunu, şirket pay defterinin çalındığı hususunda polise başvurulmuş,olay yeri inceleme tutanağı dosyaya sunulmuştur.

Saklanması zorunlu olan pay defterinin İstanbulda hırsızlık vakalarının yoğunluğu göz önüne alındığında geceleyin araç içinde bırakılması, başlı başına kusurlu davranış olduğundan, maddi olayın tespiti bakımından ayrıca tanıkların dinlenmemesi eksiklik olarak kabul edilmemiştir.Davacının,defterin korunmasında gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin kabulü gerekir.

Açıklanan nedenlerle davacının ticari defterin korunmasında gerekli dikkat ve özeni göstermediği belirlenmekle zayi belgesi talep edemeyeceği, zayi olayının davacının kusuru nedeniyle meydana geldiği sonucuna varıldığından bu gerekçeyle davanın reddine dair karara ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.