İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/1248 K.2024/1288

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirketin davalı bankanın çek hesabı müşterisi olduğunu, ...

Tosya Şubesi'nin 15/07/2017 keşide tarihli 65.000-TL bedelli ... nolu çekin ibrazında karşılıksız işlemi yaptığını, yapılan karşılıksız işleminin hatalı olduğunu, müvekkili şirketin müşterek çift imza ile temsil ve ilzam olunduğunu, dava konusu çekin tek imza ile tedavül ettiğini, müşterek çift imza ile temsil ve ilzam olunan müvekkili şirketin söz konusu çek bedelini ödemekle yükümlü olmadığını, çekle ilgili olarak Tosya İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davalı bankanın karşılıksız işlemi yapmadan çeki hamile iade etmesi gerektiğini,

Tosya İcra Hukuk Mahkemesi'nin 31/10/2018 tarih ve 2018/22 Esas - 2018/36 Karar sayılı kararı ile takibin durdurulması nedeniyle mali yönden herhangi bir zarara uğramadığını belirterek çek hakkında karşılıksız işlemi yapılması yönündeki banka kaydının düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacı şirketin keşidecisi olduğu çekin elektronik takas ortamında müvekkil bankaya ibraz edildiğini, müvekkilinin muhatap banka olduğunu, çekin kanuni unsurlarının süresinde ibrazında muhatap banka tarafından yapılması gereken işlemlerin 5941 sayılı Çek Kanunu'nda ve 6102 sayılı TTK'da düzenlendiğini, müvekkilinin aksi yönde işlem yapması halinde müvekkili ve çalışanları hakkında 5941 sayılı Kanun'un 7/5. maddesinde cezai müeyyide düzenlendiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece ilk olarak 28/06/2022 tarihli kararla; davacı şirketin dava tarihinden önce sicilden terkin edildiği, taraf ehliyetinin dava şartı olduğu ve tüzel kişiliği sona ermiş şirket hakkında dava açılamayacağı gerekçesiyle dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Dairemizin 14/11/2022 tarihli kararıyla; eldeki davadan daha evvelki tarihte açılan ihya davasının neticelenmesi ve kesinleşmesi beklenerek, aksi durumda davacı vekiline ihya davası açılmak üzere kesin mehil verilerek yargılamaya devam edilmesi gerekirken dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

Mahkemece 02/05/2024 tarihli karar ile ; dava konusu çekin ileri vadeli olduğu iddia edilmiş ise de Büyükçekmece ... İCM tarafından karşılıksız çek keşide etme suçuna ilişkin ...

Esas sayılı dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları ile çekin ileri vadeli düzenlendiği ispat edilemediğinden sanık ... hakkında beraat kararı verildiği, kararın kesinleştiği, çekin ileri vadeli düzenlendiği ispat edilemediğinden çekte çift imza bulunma zorunluluğu olmasına karşın tek imza bulunduğu ve bu yönüyle çek vasfı taşımadığı, dava konusu çek ile ilgili karşılıksız işlemi yapıldığı için davacı tarafça karşılıksızdır işleminin düzeltilmesinin talep edildiği, davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı bulunduğu, dava konusu çekin çek vasfı taşımadığı, ancak çekin fiziki olarak görülerek karşılıksızdır işlemi yapıldığı,

davanın tespit davası niteliği gereği işlemi yerine getiren tarafın davada taraf sıfatını kazanacağı, davalı vekilinin husumet itirazının yerinde olmadığı, dava konusu çekin 15/07/2017 tarihinde keşideci şirketin çift imza ile temsil edilmeye başlanıldığı dönemde tek imza ile keşide edildiği için vasfı taşımadığı, karşılıksızdır işlemine tabi tutulamayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu çeke yapılan karşılıksız işleminin iptaline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; müvekkili banka ile davacı arasında herhangi bir alacak ilişkisi bulunmadığını, müvekkilinin sadece karşılıksız işlemi yaptığını, çekin hamili olan dava dışı ...Ltd Şti tarafından müvekkili bankaya gönderilen ihtarname ekindeki çek bordrosunda çekin ... Bankası Sefaköy Şubesine 13/12/2016 tarihinde teslim edildiğini, bu hususun çekin tedavüle davacı şirketteki yetki değişiminden önce çıkarıldığını ispatladığını, 13/12/2016 tarihinde çekin ...

Bankası'na ileri tarihli olarak teslim edildiğini, kamu bankası olan ...

Bankasının kayıtlarında bu hususun sabit olduğunu, icra hukuk mahkemesi kararlarının maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğini, müvekkili bankaya çekin ibraz edilmesi ile müvekkili bankanın sınırlı bir inceleme yetkisine sahip olduğunu, kısmen veya tamamen karşılığı bulunmayan çek için karşılıksızdır işlemi yapmayan banka görevlisinin cezai sorumluluğu bulunduğunu, arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, çekteki karşılıksız işlemine dair banka kayıtlarının düzeltilmesi istemine ilişkindir.

Davacı vekili; müvekkili şirketin çift imza ile temsil edildiği halde tek imza ile keşide edilen davalı bankanın Tosya Şubesine ait 15/07/2017 tarihli, ... seri nolu 65.000-TL bedelli çekin geçersiz olduğunu, müvekkili şirketteki temsil durumunun davalı banka tarafından bilindiği halde bankaca yapılan karşılıksız işleminin usulsüz olduğunu belirterek banka kayıtlarında karşılıksız işleminin düzeltilmesini talep etmiştir. Dava konusu çekin hamili ...Ltd. Şti. adına ...

Bankası A.Ş. tarafından takas ortamından 17/07/2015 tarihinde muhatap davalı bankaya ibraz edildiği, çekin karşılığının sorgulandığı ve davalı banka tarafından çekin karşılığı olmadığının bildirilmesi üzerine çeke karşılıksızdır işlemi yapıldığı, davacı şirkette ...'nin tek başına temsil yetkisine sahipken 23/03/2017 tarihli ortaklar kurulu kararıyla ... ve ...'nin şirketi birlikte imza ile temsil etmesine dair karar alındığı, kararın 31/03/2017 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi ile ilan edildiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.

Büyükçekmece 1. İcra Ceza Mahkemesi tarafından karşılıksız çek keşide etme suçuna ilişkin 2022/133 Esas sayılı dosya kapsamında yapılan yargılama ve alınan bilirkişi raporları ile çekin ileri vadeli düzenlendiği ispat edilemediğinden sanık ... hakkında beraat kararı verilmiş ve karar kesinleşmiştir. Ancak ... Bankası A.Ş.'ye yazılan müzekkere cevabında dava konusu çekin 14/12/2016 tarihinde banka sistemine giriş yaptığı belirtilmiştir.

Bunun dışında davalı banka tarafından sunulan 13/12/2016 tarihli "Çek Senet Bordro Fişi" başlıklı, dava dışı çek hamili ...Ltd Şti'nin imzasını havi belgede dava konusu çekin dava dışı ... Bankası A.Ş.'ye verildiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar bahsi geçen belgede davacı borçlu şirketi temsilen çift imza bulunmamakta ise de bahsi geçen bordro ... Bankası A.Ş.'den gelen yazı cevabı ile doğrulanmaktadır.

Buna bağlı olarak, bahsi geçen çekin keşide günü olan 15/07/2017 tarihinden önce 14/12/2016 tarihinde takas bankası olan ... Bankası A.Ş.'nin sistemine girdiğinin anlaşılması karşısında bahsi geçen çekin davacı şirketin tek imza ile temsil edildiği dönemde ileriye tarihli olarak düzenlendiği sonucuna varılmaktadır (Aynı yönde Yargıtay 11. HD'nin 28/05/2024 tarih 2023/1044 E. 2024/4388 K. Sayılı ilamı).

Tosya İcra Hukuk Mahkemesi tarafından verilen ve kesinleşen karar maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmemektedir. Yine Büyükçekmece 1. İcra Ceza Mahkemesi'nin 2022/133 esas 2023/233 karar sayılı ilamında dava konusu çekin ileri tarihli keşide edildiğinin ispatlanamadığı belirtilmiş ise de hukuk hakimi ceza hakimin verdiği beraat kararı ile bağlı değildir.

Bu durumda dava konusu çekin üzerinde yazılı tarih itibariyle hesap bakiyesinin bulunmaması nedeniyle bankacılık uygulaması kapsamında "karşılıksızdır" işlemine tabi tutulmasında hukuka aykırılık bulunmadığından, karşılıksız işlemi geçersiz kabul edilerek sonuca gidilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle;ileri tarihli düzenlendiği belirlenen çek nedeniyle davanın reddi gerekirken, kabulüne karar verilmesi doğru olmadığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.