İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/1790 K.2024/1706

Göreve ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine ilişkin kararın davalı ..Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili ile davalı ..Şti. arasında, müvekkiline ait...delgi iş makinası ve aksesuarlarının İstanbul'dan deniz yolu ile Cidde/ Suudi Arabistan'a taşınması hususunda 29/08/2023 tarihli ''Navlun sözleşmesi'' akdedildiğini, asıl taşıyıcı pozisyonundaki davalı .... tarafından taşıma sözleşmesine konu eşyalar, müvekkiline ait depodan teslim alınarak yükleme işlemi yapılıp teslim alınan müvekkiline ait eşyaların zarara uğratıldığını, meydana gelen bu zararın, emtiaların,

kimin uhdesinde ve etki alanında meydana geldiğinin aydınlatılması ve sorumluluğun tespit edilmesi gerektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik müvekkilinin uğradığı 118.018,74-USD karşılığı olan 3.965.843-TL tutarındaki maddi zararın, haksız eylemin meydana geldiği ve haksız eylemle beraber davalıların temerrüde düştüğü 18/09/2023 tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalılardan müteselsilen tahsili ile davacı müvekkiline ödenmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılara ,dava dilekçesi tebliğ edilmeden görevsizlik kararı verildiğinden davaya cevap dilekçesi bulunmamaktadır.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, 6103 Sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince HSK'ca İstanbul ilinde TTK'nın 5.Kitabından kaynaklanan uyuşmazlıkları görmek üzere İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesi belirlendiği,ihtilafın deniz taşımasından doğduğu, emtianın hatalı taşıma bağlantıları sebebiyle zarar gördüğünün ileri sürüldüğü, bu haliyle davanın görülüp sonuçlandırılmasının Denizcilik İhtisas Mahkemesinin görevine girdiği gerekçesi ile davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine ,karar kesinleştiğinde talep halinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ...Şti. Vekili, 6102 s. TTK m. 5/2 delaleti ile HSYK tarafından Asliye Ticaret Mahkemelerinin birinin veya birkaçının ...

Sigortaları ihtilaflarını bakmakla münhasıran görevlendirebileceği, buna istinaden de 6103 sayılı TTK'nın 8. Maddesi gereğince İstanbul ilinde Denizcilik İhtisas Mahkemesi (İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi) belirlendiğini; hukuki ihtilafın deniz yolu nakliyesinin gerçekleşmesi aşamasında oluştuğu yönündeki mahkeme gerekçesinin ve bu yöndeki görevsizlik kararının esasen hukuka uygun olduğunu,ancak, dava dilekçesi davalılara tebliğ edilmeksizin Mahkemece dosya üzerinden görevsizlik nedeniyle davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığını,

zira mahkemenin dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verebileceğini öngören HMK m. 138 hükmü, dilekçelerin karşılıklı verilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmadığını, bu hususta Yargıtay Hukuk 13. HD.'nin 2016 / 28951 E. 2017 / 3886 K. Sayılı ilamı olduğunu, bu nedenlerle kararın kaldırılarak usulü eksiklikler giderilmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İstinaf incelemesi bakımından uyuşmazlık, 6100 sayılı HMKnın 114/c maddesi gereğince dava şartı olan “mahkemenin görevli olması” şartı hakkında taraf teşkili sağlanmadan karar verilip verilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.HMK’nın 115. maddesinde yer alan düzenlemeye göre; "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.

(2) Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. "Dava şartlarının bulunması davanın esasının incelenmesi için gerekli olduğundan davanın başından sonuna kadar var olmalıdır. Bu nedenle davanın başında öncelikle dava şartları incelenir.

Hâkim dava şartlarının bulunup bulunmadığını kendiliğinden inceler, tarafların bu konuda talepte bulunması gerekli olmadığı gibi hâkim onların bu konudaki talepleri ile de bağlı olmayıp davanın başında dava şartlarının bulunduğunu tespit ettikten sonra davanın esasını incelemeye geçmelidir.6100 sayılı HMK’nın 138/1. maddesinde, Mahkemenin, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar vereceği, gerektiği taktirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebileceği belirtilmiştir.

Anılan düzenleme ile hâkime dava şartlarına ilişkin olarak hangi aşamada karar verilmesi noktasında takdir hakkı tanınmış olup, hâkim tarafların dinlenmesine ihtiyaç duymaması hâlinde gerekli gördüğü takdirde dosya üzerinden de karar verebilecektir.

Aynı kanunun 30. maddesi uyarınca hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlü olup, dava şartlarına ilişkin bir sorunun yargılamanın başında çözülmeyip sonrasında dava şartı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi usul ekonomisi ilkesi ile de bağdaşmayacaktır.Açıklanan nedenlerle, mahkemece dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden dosya üzerinden mahkemenin görevli olmasına ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi, 6100 sayılı HMK nın 115/1. ve 138. maddeleri ve usul ekonomisi uyarınca mümkündür.

(Yargıtay HGK nın Esas No: 2017/15-2141 Karar No: 2019/442 11.04.2019 tarihli ilamı aynı yöndedir.) Davalı ...Şti. vekilinin istinaf nedeni yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.