İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/286 K.2024/1101

İcra Dairesinin yetkisizlik dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, davacı müvekkilinin sigortalısı ....A.Ş.'nin mal mukabili esasıyla Amerika'ya ihraç ettiği şekerleme cinsi eşyaları nakliyat rizikolarına karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortaladığını, ... numaralı konteyner içine 4598 karton kolide brüt 14.380-kg, net 11.255,90 kg olarak yerleştirilen emtianın ... numaralı konşimentoya kayıtlı olarak ...

Kocaeli Körfez Limanı'nda ... gemisine yüklendiğini, taşımanın free in/liner out esasıyla gerçekleştirildiğini, taşıma yapan geminin New York Limanı'nda konteyner sahasına 29.12.2021 tarihinde tahliye ettiğini, konteynerin noel tatili bitiminde gümrük işlemleri ve akabinde alıcının deposuna karayolu ile sevk edilmek üzere ... antreposuna karayolu ile sevk edildiğini, antrepo yetkililerinin emtiayı teslim alacakları sırada kapakları açılan konteyner içindeki eşyaların ıslandığının 05.01.2022 tarihinde tespit edildiğini ve rezervli teslim belgesi düzenlendiğini,

alıcının hasar bildirimi üzerine yaptırılan ekspertiz sonucu eşyaların yerleştirildiği konteynerin yıprandığını, yan panellerinin ve kapısının paslı olduğunu, farklı bir alana istiflenerek karantinaya alınan eşyaların deniz suyundan ıslandığının yapılan gümüş nitrat testi ile belirlendiğini, eşyanın tamamının yoğun küf koktuğunu, gıda ürünü olan emtianın tüketiminin mümkün olmadığının tespit edildiğini,alıcının konu eşyaları ... atık tesislerine sevk ederek emtianın burada imha edildiğini, 2 numaralı davalı ....Ltd.

Şti.'nin taşımayı üstlendiğini ve 10.12.2021 tarihli navlun faturasını düzenlediğini,fiili taşımanın 1 numaralı davalı .....A.Ş tarafından gerçekleştirildiğini, davalıların TTKnın 921 ve 1191 maddeleri gereğince oluşan zarardan müteselsilen sorumlu olduklarını, yükün durumunun fiili taşıyanın sigorta eksperi tarafından da incelenmesi ...

A.Ş.'ye ihbar edildiğini ancak ...'un sorumluluk sigortacısının kimliğini ve yapıldı ise eksper raporunun paylaşmadığını, sigorta ekspertiz çalışmaları sonucunda sigortalı zararı 38.963,98-USD olarak tespit edildiğini, sigortalının sefer bildirim listesindeki kur (1 USD= 13,680-TL) esas alınarak sigortalıya 16.06.2022 tarihinde 533.031,15-TL tazminat ödendiğini, davacının TTK nın 1472 madde gereğince kanuni halef olduğu gibi ayrıca ibraname/temlikname de almak suretiyle akdi halef de olduğunu, davalıların aleyhlerine başlatılan icra takibine itiraz ettiklerini, davalıların Körfez İcra Dairesinin ...

Esas sayılı icra takibine vaki itirazlarının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

1- Davalı ....AŞ vekili; halefiyet şartlarının gerçekleşmediği, davacının aktif husumeti bulunmadığını, CIF Incoterms şartlarının yerine getirilmediğini, emtianın bozulması nedeniyle hasar tazmininin nakliyat emtia sigortası teminatı kapsamında olmadığını, satışının CIF satış şekliyle yapılması nedeniyle sigortanın alıcı lehine yapıldığını, zarar ve menfaatlerin alıcıya ait olduğunu, ... ödeme olduğunu, davacı tarafından hasar ile ilgili olarak müvekkiline TTKnın 1185 madde gereğince süresinde hasar bildirimi yapılmadığını, her iki tarafın katıldığı bir tespit/sörvey bulunmadığını,

... tarafından sadece deniz taşıma işinin yapıldığını,deniz taşıması öncesi ve sonrasında karayolu ile taşındığını ileri sürerek davanın usulden, aksi halde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2- Davalı ....Şti. vekili; davacının davayı yetkili mahkemede açmadığını, hak düşürücü süre sebebiyle reddi gerektiğini, alacağın zaman aşımına uğradığını, zararın muhatabının ... olduğunu,sigortalının usulüne uygun süresinde ihbarı bulunmadığını, müvekkilinin taşıyan sıfatı bulunmadığını, konteynerlerin alımında ve seçiminde müvekkilinin sıfatı bulunmadığını, müvekkilinin taşıma işleri komisyoncusu sıfatı ile sınırlı olarak sorumlu olduğunu, zarar hesabında sınırlı sorumluluk ilkesine uygun şekilde hesap yapılması gerektiğini belirterek davanın ön koşul olan usule uygun icra takibi başlatılmamış olması sebebiyle reddine, hak düşürücü süre,

husumet yokluğu nedeniyle aksi halde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, Körfez İcra Dairesinin ...

Esasa sayılı icra takip dosyasında;davalı borçluların borca itiraz dilekçesi ile icra dairesinin yetkisine itiraz ettikleri ,yükün davacı sigortalısı tarafından taşıtılması ve gemiden tahliyesi bir sözleşmeye dayalı olarak yapıldığından icra dairesinin yetkisi, sözleşmeye ilişkin yetki hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini ,HMK'nın 10. maddesinde "sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde açılabileceği,taşıma ...-Kocaeli- Körfez Türkiye’den New York APM Limanı'na taşındığından, taşıma sözleşmesinin ifa yeri, tarafların edim yükümlülüklerinin tamamlandığı yer itibarı ile,

dava konusu uyuşmazlık bakımından New York olduğu, (Yargıtay 11 HD nin 13/06/2022 tarih 2021/591 Esas ve 2022/4805 Karar numaralı ilamı gereği).

Öte yandan, HMK'nın 6.maddesindeki genel yetki kuralına göre de davalıların yerleşim yeri adresleri de yetkili ise de davalı Turkon firmasının adresinin Anadolu İcra, Transalba'nın ise Bakırköy İcra Daireleri olduğundan yetkili icra dairesinde takip başlatılmadığından icra dairesinin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, somut olayda her iki davalı bakımından dava sebebi taşıma yükümlülüğünün ihlali olduğunu; davalı taşıyıcıların taşıma konusu konteyneri Körfez Limanı'nda teslim aldığı, burada yükleme konişmentosu düzenlendiğini, davalıların ifa borcunun temadi eden bir borç olduğunu, konteyneri Körfez Limanı'nda teslim alıp muhafaza etmek,gemiye yüklemenin de ifa borcu olduğunu, HMK'nın 10. maddesinde yetkili mahkemenin ''ifanın sona ereceği yer mahkemesi olacağına dair'' hüküm olmadığını,

"Kısmen veya Tamamen Deniz Yoluyla Uluslararası Yük Taşınmasına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Konvansiyonu'nun "Taşıyan Aleyhine Davalar" başlıklı 66. Maddesinde de,Keza Hamburg Kuralları olarak anılan Deniz Yolu ile Eşya taşınmasına ilişkin Birleşmiş Milletler Konvansiyonu'nun "Yetki" başlıklı 21. Maddesinde taşıyana karşı açılacak davalar bakımından TTK nın 890/1 hükmü ile benzer şekilde,yükleme limanının bağlı olduğu yer mahkemesinin de yetkili olacağı düzenlendiğini,

Taşımaya tahsis edilen gemi yükleme limanından ayrıldıktan hemen sonra veya Türkiye karasularından çıkışta uluslararası sularda seferi tamamlayamayacak hale gelseydi yük zararı için gene de ortak yetkili mahkeme Amerika mı olacağının cevaplanması gerektiğini, icra takibi ortak yetkili icra dairesi olan Körfez İcra Dairesinde açıldığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

HMK nın 10 (1)maddesine göre " Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir."Sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi davacının sözleşmeye dayanarak talep ettiği şeye göre belirlenir. Sözleşmede her iki tarafa ait edimler mevcutsa davacının ifasını istediği şeye göre yetkili mahkeme tespit edilmelidir. Her iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerden doğan davalarda, yetkili mahkeme davalının borcunu yerine getireceği yere göre belirlenmelidir.

Bu sebeple sözleşmenin ifa yeri ifadesinden uyuşmazlık konusu yükümlülüğün yerine getirileceği yerin anlaşılması gerekir. Bu durumda yapılacak olan, uyuşmazlık konusu ifayı tespit etmektir.

Bu bağlamda ifa yeri buna bağlı olarak yetkili mahkeme her münferit borç ve alacak bakımından müstakilen tespit edilmesi gereken bir husustur.TTK nın 850 (2) maddesi " Taşıyıcı, taşıma sözleşmesiyle eşyayı varma yerine götürmeyi ve orada gönderilene teslim etmeyi veya yolcuyu varma yerine ulaştırmayı; buna karşılık, eşya taşımada gönderen ve yolcu taşımada yolcu, taşıyıcıya, taşıma ücretini ödemeyi borçlanır."hükmünü haizdir .Eldeki dava;

denizyolu ile taşınması üstlenilen emtianın teslim yerinde taşıma sırasında hasarlandığından imhası nedeniyle davalı taşıyıcılardan emtia bedelinin tahsiline ilişkindir.Davalı taşıyıcıların üstlendiği edim ;emtianın teslim yerinde alıcıya teslimi olduğu düşünüldüğünde ,taşıyanlar bakımından akdin ifa yerinin alıcıya teslim yeri olduğunun kabulünde isabetsizlik bulunmamıştır.

Davacı vekili deniz yolu ile taşımaya ilişkin sözleşmelerde bulunan yetki kurallarında yükleme limanı yeri mahkemelerinin de yetkili olduğunu ileri sürmüş ise de anılan sözleşmeler ülkemizce onaylanmadığından anılan yetki kurallarına dayanılamaz.

TTK nın 1063 maddedeki yetki kuralının uygulanması da sözkonusu olmadığına göre ,davalı taşıyıcılar bakımından genel yetkili mahkemelerde ve akdin ifa yeri mahkemesinde icra takibi başlatmak mümkündür.İcra takibinin başlatıldığı Körfez İcra Dairesini yetkili kılan bir yetki kuralı bulunmadığından ,davacı vekilinin yükleme limanının bulunduğu İcra Dairesinin yetkili olacağına ilişkin istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesi kararında isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.