İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/297 K.2024/249

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile müvekkili şirketin yeni adresi olan ... Mah. ... Cad. ... Apt. No:... İç Kapı No: ... Bakırköy/İstanbul adresine taşınması sürecinde Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'ndan gelen yazı üzerine müvekkil şirket'ten istenen koliler halindeki evrakları, depoyu tamamen boşaltarak depodaki demirbaşları tek tek dışarı çıkarıp kolileri birer birer açmak suretiyle aramaya koyulduğunu, ancak tüm aramalarına rağmen Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'nın istediği belgelerin de içinde bulunduğu 2019 yılına ait hiçbir defter, evrak ve kayıt bulunamadığını, müvekkili şirketin 03.10.2023 tarihi itibarıyla evrakların taşınma esnasında kaybolarak zayi olduğunu öğrendiğini, evrak ve belgelerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, TTK'nın 82/7. maddesinde öngörülen hakdüşürücü süre içinde davanın açıldığı, tacirin TTK'nın 82/7. maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerektiği, ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesinin zorunlu olduğu, somut olayda; ziya durumunun nedenini taşınma esnasında kaybolduğunun ileri sürüldüğü, gerekli dikkat ve özenin gösterilmediği, zayii belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; tanıklarının müvekkili şirketin yetkilisi ve çalışanları olduğu düşünüldüğünde zayi sürecine ilişkin en sağlıklı bilgiyi vereceklerini, mahkemece tanıkların dinlenmediğini ve delillerin toplanmadığını, müvekkili şirketin taşınma sebebinin Covid-19 pandemisinin yol açtığı ekonomik dengesizliklerden kötü etkilenilmesi neticesinde ticari anlamda küçülmeye gidilmesi ve ticari faaliyetinin durma noktasına gelmesi olduğunu, yeni adreste yeterli yer olmaması nedeniyle işyerinden ayrı bir depoya koliler halinde istiflendiğini, müvekkili şirketin taşınma sürecinde gerekli tüm dikkat ve özeni gösterdiğini, Covid-19 pandemisinin de kanunda sayılan mücbir sebepler arasına dahil edilmesi gerektiğini, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

6102 Sayılı Kanunun 82/7. maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren-30 gün- içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği belirtilmektedir.

Davacının bu hükümden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermesi, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmesi gerekmektedir.

İleri sürülen zayi sebebinin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defterlerin tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.Somut olayda; davacı vekili;

müvekkili şirketin Covid-19 pandemisinin yol açtığı ekonomik dengesizliklerden kötü etkilenilmesi neticesinde ticari anlamda küçülmeye gittiğini ve ticari faaliyetinin durma noktasına geldiğini, taşınmanın bu nedenle gerçekleştiğini, işletmeye ait defterlerin yeni adreste yeterli yer olmaması nedeniyle işyerinden ayrı bir depoya koliler halinde istiflendiğini, işletmeye ait 2019 yılına ilişkin evrakların taşınma sırasında kaybolarak zayi olduğunu ileri sürmüştür.

Tacirin TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermesi gerekmektedir. Tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği hallerde zayi belgesi verilmesi talep edilemez.

Davacı vekili taşınmanın pandeminin etkileri nedeniyle vuku bulduğunu ileri sürmüş ise de;pandeminin olumsuz etkileri nedeniyle ekonomik sebeblerle taşınmak zorunda kalınması ile ticari defterlerin taşınma sırasında kaybolma hali kanunda harici bir etken ile gerçekleşmiş olsa dahi önlenmesi mümkün olmayan mücbir sebeb olarak kabul edilemeyeceğinden zayii belgesi talep koşullarının bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.Açıklanan nedenlerle;

zayii olayının iradesi dışında elinde olmayan sebeblerle meydana geldiği kanıtlanamadığı ,pandemi koşulları nedeniyle taşınmanın gerçekleşmesi ile zayii olayı arasında doğrudan illiyet bağı kurulamayacağı zayi belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. Davacı vekilinin karara yönelik istinaf sebebleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.