İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/361 K.2024/319

Davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili. Gaziosmanpaşa İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında takibe konu ... sayılı faturadaki mal ve hizmetlerin müvekkili tarafından alınmadığını, teslim tutanağı, yada hizmetin alındığına dair kabul beyanı bulunmadığını, söz konusu faturadaki lastik ve akünün müvekkili şirkete ait herhangi bir araca takılmadığını, müvekkili şirket adına kayıtlı bir adet binek araç mevcut olup söz konusu fatura tarihinde de İstanbul'da bulunduğunu, söz konusu faturaya Bakırköy ...

Noterliğinin 04/10/2023 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarı ile itiraz edildiğini, söz konusu fatura müvekkili aleyhine haksız ve kötüniyetle düzenlenmiş olup müvekkilinin alacaklı ile arasında yukarıdaki faturaya konu borç ilişkisi olmadığını,ilamsız icra takibine itiraz etmiş olmakla birlikte borç tehdidi altında oldukları için iş bu menfi tespit davasını açmakta hukuki yararlarının bulunduğunu, (Emsal.

Yargıtay HGK.nun 2011/622 E. 2012/9 K.), davalı haksız ve kötüniyetle icra takibi başlattığından kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini,belirterek, müvekkilinin davalıya Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyası dolayısıyla borcu olmadığının tespit edilmesine ve takibin iptaline, davalının icra takibi dolayısıyla haksız ve kötü niyetli olması sebebiyle takip dosyasının takip alacağının %20’sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece.

Davalı alacaklının Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile 05/10/2022 tarihinde, davacı aleyhine, 26.09.2023 tarihli ... sayılı 23.400-TL bedelli faturaya dayanarak, 23.400-TL asıl alacak üzerinden ilamsız icra takibi başlattığı, (Örnek No:7) ödeme emrinin borçlu/davalıya 14/10/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun 17/10/2023 tarihinde hiçbir borcu olmadığını, borcun tamamına ve faize itiraz ettiğini belirterek takibi durdurduğunu, 27/11/2023 tarihinde de huzurdaki menfi tespit davası açıldığı,

durdurulan bir icra takibi varken davacının menfi tespit davası açmasında hukuki yarar olmadığını, benzer bir olayda ilk derece mahkemesince "...

İtirazın iptali davasının 27.03.2015 tarihinde açıldığı, menfi tespit davasının açılış tarihi 17.02.2015 tarihi olup henüz itirazın iptali davası açılmadan bu dava açılmış ise de icra dosyası incelendiğinde icra takibine yapılan itirazın tarihinin ise bu tarihlerden önce 31.03.2014 tarihinde yapıldığı ve icra müdürlüğünün takibi durdurma kararı verdiği bu aşamada artık davacısı ... önünden icra takibi durduğundan ayrıca menfi tespit davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle, ... hukuki yararı olmadığından dava şartı yokluğundan menfi tespit davasının reddine ..." karar verildiği,

hüküm Yargıtay 11.HD'nin 13.07.2023 tarih ve 2022/2430 E. 2023/4489 K.sayılı kararı ile onandığı, gerekçesiyle davanın hukuki yarar dava şartından reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davacı vekili; icra takibine itiraz sonrası takibin durdurulduğunu, alacaklı şahıs takipten feragat edip harç yatırmadığı sürece dolayısıyla müvekkili şirket açısından borç tehdidi devam ettiğini, bu sebeple hukuki yarar olmadığı, dolayısıyla davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, verilen kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Hukuki yarar, HMK.nun 114/1-h.maddesi gereğince dava şartıdır. İstinaf incelemesi bakımından uyuşmazlık konusu itiraz ile duran icra takibinden sonra menfi tesbit davası açılmasında hukuki yarar olup olmadığı noktasındadır.

İİK 67.maddesi "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. ....Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır."hükmünü haizdir.

Alacaklı bir yıl içinde itirazın iptali davası açmazsa, yaptığı ilâmsız takip düşer, alacağı zamanaşımına uğramadığı sürece, genel mahkemelerde bir alacak (tahsil) davası açabilir.

Ancak, alacaklının açacağı bu alacak (tahsil) davası sonucunda alacağı ilâm ile düşmüş olan icra takibine devam edilmesini isteyemez; ancak bu ilâma dayanarak ayrıca ilâmlı icra takibine girişebilir.İtirazın iptali davası bir yıl içinde açılmakla, derdest olan ve itiraz ile durmuş olan icra takibi iptal edilmiş olmaz; takip durmaya devam eder.

Bu durumda, davayı kazanan alacaklı, “mahkemeden” alacağı ilâm ile, itiraz üzerine durmuş olan ilâmsız takibe devam edilmesini isteme, dolayısıyla da haciz olanağı elde eder.(İİK.

78/II) Davacı vekili cebriicra tehdidi altında olan müvekkilinin aksi yöndeki Yargıtay ilamlarını ibraz ederek hukuki yararı bulunduğunu ileri sürmekte ise de; ilk derece mahkemesinin atıf yaptığı gibi aksi yönde de Yargıtay kararları mevcuttur.Somut olayda olduğu gibi ilamsız icra takibi faturaya dayalı olup itiraz ile durmuştur. İcra takibine devam edilebilmesi için takibi itiraza uğrayan alacaklının itirazın iptali davası açması gerekir.

İtirazın iptali davası açıldığında da fatura nedeniyle savunma ve delillerini bildirmesi mümkün olduğu gibi, açılmadığı takdirde de ilamsız icra takibi düşecektir.Davacının bu halde cebriicra tehdidi altında kabul edilemeyeceğinden korunmaya değer hukuki yararı bulunmadığından davanın usulden reddine ilişkin kararda isabetsizlik görülmemiştir.