İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/5 K.2024/916

Tevdi mahalli tayini talebinin reddine ilişkin kararın talep eden vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği düşünüldü;

TALEP

Talep eden vekili; müvekkil şirket aleyhine karşı tarafça İstanbul 8. ATM'nin 2014/1391 esas sayılı dosya ile ticari satımdan kaynaklanan alacak davası açıldığını, davanın konu ve kararı; ... tarafından 05.01.2007 tarihinde müvekkil şirketten 2007 model ... marka ... plaka ... şasi numarası ile 129.500-TL bedel ile satın alınan aracın suça karıştığından bahisle İstanbul 11. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 2012/613 D.İş dosyası ile müsadere kararı verildiği ve işbu araca el konulmasından sonra aracın güncel değeri olan 55.000-TL'nin ödenmesi istenildiğini,

11.02.2019 tarihinde İstanbul 8. ATM'nin 2014/1391 esas 2019/90 karar sayılı karar ile davalı şirketin davasının kabulüne karar verilerek kararın 09.11.2022 tarihinde kesinleştiğini, bu karar ile aracın satım sözleşmesinin iptali ile taraflarınca 55.000-TL'nin davalı karşı tarafa ödenmesine karar verildiği ,bu bedel 30.04.2023 tarihinde karşı tarafa ödenmesine rağmen araç iade edilmediğinden 08.08.2023 tarihinde İstanbul 20. ATM'nin 2023/468 Esas numarası ile söz konusu aracın iadesi,aksi halde rayiç bedel talebiyle alacak davası açıldığını, sözleşme iptal edildiği halde,

karşı yanın ödenmesine hükmedilen bedeli talep etmediğini ileri sürerek, satım bedelin ödenmesi için tevdi mahalli tayinine karar verilmesini talep etmiştir.

D.İŞ KARAR

Mahkemece; İstanbul 8. ATMnin 11.02.2019 tarih, 2014/1391 esas, 2019/90 karar sayılı ilamıyla ödenmesi kararlaştırılan 55.000-TL'nin, sözleşmeye konu aracın adli emanete teslimi halinde ödeneceğinin hüküm altına alındığı, bir başka deyişle eldeki tevdi mahalli tayini talebine konu 55.000,00-TL'lik ödemenin şarta bağlandığı ve bu aşamada şartın gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespit edilemediği, karşı taraf vekilinin beyanında aracın adli emanete teslim edilmediğini beyan ettiği nazara alınarak talebe konu 55.000-TL yönünden muacceliyet şartı gerçekleşmediği ve karşı tarafın temerrüdü söz konusu olmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Tevdi mahalli talep eden vekili.

İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2014/333 esas sayılı dosyanın 11.09.2017 tarihli ara kararı ''... plakalı, ... şasi , ... motor numaralı, 2007 model ... marka aracın ilgili kurum tarafından hak sahibine iadesine, aracın trafik kaydında bulunan İstanbul 11. Sulh Ceza Mahkemesinin 17.10.2012 tarih ve 2021/613 değişik iş sayılı kararı ile CMK'nın 127. maddesi gereğince verilen el koyma kararının kaldırılmasına,'' karar verildiği ve ceza mahkemesi kararıyla aracın ...AŞ'ye teslim edildiğini,

aracın teslim tarihinden yaklaşık 1.5 sene sonra 11.02.2019 tarihinde İstanbul 8. ATM'nin 2014/1391 esas 2019/90 karar sayılı dosyada ''davanın kabulüne, taraflar arasındaki alım-satım sözleşmesinin iptaline, davacı tarafından ödenen 55.000-TL'nin dava konusu araç halen ceza davaları devam etmesi nedeniyle adli emanete iade edilmek koşulu ile davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

anılan meblağa teslim tarihinden itibaren değişen oranlarda temerrüt faizi uygulanmasına,'' kararı verildiğini, adli emanete aracın tesliminin gerçekleşmediğini, ancak bu bir seçimlik hak veya ''dilersen aracı adli emanete teslim edebilir ve bedeli alabilirsin'' şeklinde bir karar olmadığını, karar ile satım sözleşmesinin iptal edildiğini, karara istinaden davalı şirkete ödeme yapıldığını, İstanbul 20. ATM'nin 2023/468 esas sayılı dosya ile açılan;

araç iadesi aksi halde aracın rayiç bedeli talepli tazminat davası olduğunu, karşı yanın temerrüde düştüğünü ileri sürerek satım akdinin feshine ilişkin kararın kesinleşmesi nedeniyle mahkemece ödenmesine hükmedilen bedelin yatırılması için tevdii mahalli tayinine karar verilmiştir.

GEREKÇE

Talep, TBK'nın 107. maddesi uyarınca tevdi mahalli tayini istemine ilişkindir. TBK'nın 107. maddesi "Alacaklının temerrüte düşmesi durumunda borçlu, hasar ve giderleri alacaklıya ait olmak üzere, teslim edeceği şeyi tevdi ederek borcundan kurtulabilir. Tevdi yerini, ifa yerindeki hâkim belirler. Bununla birlikte ticari mallar, hâkim kararı olmadan da bir ardiyeye tevdi edilebilir".

TBK'nın 187. maddesi ise "Kime ait olduğu çekişmeli bulunan bir alacağın borçlusu, ifadan kaçınabilir ve alacağın konusunu hâkim tarafından belirlenen yere tevdi etmekle borçtan kurtulur. Borçlu, alacağın çekişmeli olduğunu bildiği hâlde ifada bulunursa, bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur.

Dava konusu çekişme mahkemece henüz sonuca bağlanmamış ve borç muaccel ise, tarafların her biri borçluyu, edimi tevdi etmeye zorlayabilir."şeklindedir.HMK'nın 385/2. maddesinde çekişmesiz yargı işlerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesi geçerlidir.

Somut olayda; talepte bulunan tarafından karşı yan tarafından satın alınan araca ceza soruşturması kapsamında el koyma kararı verildiği, 2014 yılında açılan dava neticesinde 2019 yılında verilen karar ile aracın hukuki ayıplı olduğunun kabulü ile ceza davası devam ettiğinden adli emanete iade edilmek üzere satım sözleşmesinin iptali ile aracın rayiç değerinin talep eden tarafça alıcı karşı yana ödenmesine hükmedilmiş,bu karar kesinleşmiştir.

Ceza dava dosyasında 2017 yılında el koyma şerhi kaldırılarak aracın talep eden şirkete teslimine karar verildiği, el koyma kararı kaldırıldığı ve tevdi mahalli talep edene iade edilen araç için verilen satışın iptali ile bedelin ödenmesine ilişkin kararın kesinleştiği, böylelikle araç fiilen tevdi mahalli talep eden elinde ise de tescil kaydının alıcı karşı yan adına olduğu,

bu sebeple talep edenin İstanbul 20. ATM'nin 2023/468 esas sayılı dosyasında iade veya bedel davası açtığı anlaşılmaktadır.Kesinleşen karar içeriğine göre hukuki uyuşmazlık anılan dosyada çözümlenecek olup, tevdi mahalli talep edenin karşı yanın ödenecek bedele ilişkin kendisinden bir talep olmadığı ve araç adli emanete iade edilmediği sürece talep eden bakımından ödeme borcu muaccel olmayacaktır.

Esasen ceza davasında verilen ara karar nedeniyle muaccel olması da mümkün değildir.Alacaklının temerrüdü nedeniyle tevdi mahalli talep etmek mümkün olmadığı gibi, esasen tevdi mahalli talebinde talep edenin hukuki yararı da bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle, istinaf nedeni yerinde olmayan talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.