İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/533 K.2024/863

İhtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin 03/01/2024 tarihli ara kararın talep eden davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği düşünüldü.

DAVA VE TALEP

Davacı vekili; davalı şirket ile belirli bir süre ticari ilişkilerinin bulunduğunu, davalıdan mal alıp karşılığında çek ile peşin ödemeler yapıldığını, davalıya borçlarının bulunmadığını, taraflar arasında tutulan cari hesap uyarınca tüm alacak ve borçların cari hesap ekstresine kaydedildiğini, müvekkil, cari hesap ekstresinde 1.711.345,11-TL alacaklı iken ve davalı firmadan siparişlerinin gönderilmesini beklerken davalı firma tarafından müvekkil şirkete mal gönderilmeyeceğinin aksine kur farkı faturası kesileceğinin bildirildiğini,

bundan dolayı davalı ile ticari ilişkilerinin sonlandırıldığını ve cari hesapta bulunan alacağı ile mal almak için verdiği bağlantı çeklerinin iadesini talep ettiğini, ancak bakiye alacak ve çekin iade edilmediğini, çek bedellerinin ödenmesi veya ödenmemesi halinde müvekkil şirkette telafisi imkansız zararların doğacağını, bu nedenle ödeme günü henüz gelmemiş çeklerin iptali ile ödeme yasağını da içeren tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME ARA KARARI

Mahkemece; çekin, kanunun öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havale olduğu, bu havalenin yazılı şekilde yapılması, belli şekil şartlarını içermesi ve kayıtsız şartsız bir ödeme yetkisi biçiminde olması gerektiği, bir ödeme aracı olduğu, somut olayda; davacı vekili, tarafından davalı firmaya mal almak için bağlantı çekleri verildiği,

ancak davalı taraftan cari hesap ekstresi uyarınca alacaklı olduklarını, dolayısıyla çeklerin bedelsiz kaldığını ileri sürdüğünü, dosya kapsamı, davacı tarafça ibraz edilen deliller ve dosyanın bulunduğu aşama itibariyle, HMK'nın 390/3. maddesinde düzenlenen yaklaşık ispat koşulunun gerçekleşmediğinden ve davanın bulunduğu aşama itibariyle davacının iddiaları yargılamayı gerektirdiği gerekçesiyle, ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı/ihtiyati tedbir isteyen vekili; müvekkil davacı şirketin davalı şirketten alacaklı konumda olduğunu, ihtiyati tedbirlerin amacı, dava süresi boyunca davacı tarafın geri dönülemez bir zarara uğramaması için dava süresinde geçecek zamanda, belirli bir teminat karşılığında hakkını güvence altına alması olduğunu, bu teminatın alınması ve yaklaşık ispatın tedbir kararı için yeterli olması,

hak sahiplerini hukuka yönelterek haklarını bu yolla iktisap etmelerini teşvik ettiğini, taraflar arasındaki cari hesap ekstresi ve tedbir talebimizin konusunu oluşturan bağlantı çeklerinin tüm bilgileri verildiğini, verilen bu bilgilerin yaklaşık ispat koşulunu sağladığını, dava dilekçelerinde, korunması gereken hakkın veya malın varlığına (çek), bu hakkın veya malın bulunduğu yere, ihtiyati tedbir talebinin nedenine ve ihtiyati tedbirin türüne değindiklerini, müvekkil şirketin alacağını kesin olarak ispatlayan delilleri sunduklarını, talep ettikleri teminat amaçlı ihtiyati tedbir talebinde haksız,

hukuksuz veya eksik hiçbir husus bulunmadığını ileri sürerek, ara kararın kaldırılarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Eldeki dava icra takibinden evvel açılan menfi tespit davasıdır. Asıl davada davacı tarafından verilen üç adet çekin, ileride mal alımına karşılık verildiği ileri sürülerek, davalıdan karşılıksız kalan çek bedelleri nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve cari hesapta kayıtlı alacağın davalıdan tahsili talep edilmektedir. İİK'nın 72/2 maddesi "borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.

İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir."Bunun yanında menfi tespit davalarında ihtiyati tedbir koşulları değerlendirilirken İİK 72 maddesi yanında, HMK 389 vd. maddelerinin de göz önünde bulundurulması gerekir.

HMK'nın 389. maddesi, "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." şeklindedir.

Davacı vekili, cari hesap ekstresini ileri tarihli çek suretlerini ibraz ederek çeklerin ibrazında ödenmemesi ve icra takibine konu edilmemesi için ihtiyati tedbir talep etmektedir. Ne var ki çek bir borcun ödenmesi aracı olup, avans olarak verildiğine ilişkin yazılı belge sunulmadığından çeklerin karşılığında mal alınmadığından bedelsiz kaldığı yolundaki iddialar kapsamında yargılama yapılmasını gerektirmektedir.

Açıklanan nedenlerle; davacının cari hesap ekstresi ve ileri tarihli çekler ibraz edilmesi ile yaklaşık ispatın sağlanmadığının kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik olmayıp davacı vekilinin istinaf sebebi yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.