İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/1845 K.2025/2107

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirketin hamili olduğu ... TAŞ Beşyüzevler/İstanbul şubesine ait, 24/11/2018 keşide tarihli, ... çek nolu, keşide yeri İstanbul olan 80.000-TL bedelli çek ile ... Bankası AŞ'ye ait, 30/04/2019 keşide tarihli, 60583 çek nolu 200.000-TL bedelli çeklerin kaybolduğu veya çalındığından bahisle, muhatabın ödemeden tedbiren men edilmesine ve iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; dava konusu çekler ile ilgili bankalara yazılan müzekkerelere verilen cevapta, söz konusu çeklerin üçüncü kişi tarafından ibraz edildiğinin bildirilmesi üzerine, davacı tarafa çek hamillerine karşı istirdat davası açmak üzere süre verilmiş, verilen süreye rağmen davacı tarafın istirdat davası açmadığını, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı,

istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm verilmesi gerektiğini, ... TAŞ. Beşyüzevler/İstanbul şubesine ait, 24/11/2018 keşide tarihli, ... çek nolu, keşide yeri İstanbul olan 80.000-TL bedelli çekin ... Karton Kağıt San Tic ve AŞ tarafından ibraz edildiğini, ...

Bankası AŞ'ye ait, 30/04/2019 keşide tarihli, 60583 çek nolu 200.000-TL bedelli çek yönünden de davacıya ibraz edene karşı istirdat davası açmak için süre verildiğini, davacı taraf çekin kendisine iade edildiğini belirttiği için ... Kağıt Mamulleri ...

AŞ'ye müzekkere yazılmış ancak müzekkere cevabında çekin müşterisi ... ... ...AŞ'ye iade edildiğinin belirtildiğini, davacı hamil olduğunu ispatlayamadığından ve ibraz edene karşı istirdat davası açmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; verilen ret kararı usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ve maddi olguların hatalı değerlendirildiğini, her iki çek de bankaya ibraz edilip arkası yazıldıktan sonra müvekkili şirkete iade edildiğini ve bu aşamadan sonra kaybolduğunu ancak mahkeme tarafından keşidecileri aynı olan 2 adet çeke yönelik bu olguyu tamamen dışlaması hukuken kabul edilebilir olmadığını, ... AŞ ile davacı müvekkili ...

Ltd'nin aynı grup bünyesinde faaliyet gösteren, yönetim ve temsil bakımından ortaklık ilişkisi bulunan şirketler olduğunu, çeklerin şirketler topluluğu içindeki sirkülasyonu doğal olduğunu ve söz konusu iade, çekin fiilen müvekkili şirkete ulaştığını doğruladığını, mahkeme tarafından “hamil ispatlanamadı” değerlendirmesinde; hem delillerin eksik değerlendirilmesi hem de şirket işleyişinin dikkate alınmaması nedeniyle gerçeğe uygun olmadığını, çekler ibraz edilip müvekkiline iade edildiğinden,

ibraz eden şirketlere karşı istirdat davası açılmasının hukuki zemini bulunmadığını, zira ibraz eden şirketler çekleri elinde tutmadığını, çekin iade edilmiş olması durumunda istirdat davası açma koşullarının doğmadığı açık olduğundan mahkeme, “istirdat açılmadı” şeklindeki değerlendirmesiyle hukuki menfaat ilkesini yanlış yorumladığını, bu sebeplerden dolayı kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir

.GEREKÇE :Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.... şirketinin 200.000-TL çeki kendisinden evvel ki ciranta ... şirketine iade ettiğine ilişkin evraklar gönderilmiş ise de; ... şirketinin ibraz ettiği çek 80.000-TL bedelli çek iken 200.000-TL bedelli çek bilgilerinin yazıldığı doğal olarak ilgili çekin kayıtlarında olmadığı bildirilmiştir.

Zayii talep olunan her iki çekte davacının lehdar olduğu, 24/11/2018 keşide tarihli, ... çek nolu, keşide yeri İstanbul olan 80.000- TL bedelli çekin ... .. San Tic ve AŞ tarafından ibraz edildiği, ... Bankası AŞ'ye ait, 30/04/2019 keşide tarihli, 60583 çek nolu 200.000-TL bedelli çekin ... şirketi tarafından ibraz edildiği anlaşılmaktadır. Davacı vekili her iki çekin ibrazında ödenmediği ve çekin müvekkiline döndüğünü ibraz edildikten sonra kaybedildiğini bildirmiştir.

Daha evvel ibraz edilen çek bir kez daha ibraz edilemeyeceğinden çeklerin tedavülü tamamlandığından hamile TTK nın 758(1)maddesi uyarınca istirdat davası açılması için mehil verilmesine gerek bulunmamaktadır. Bu sebeple istirdat davası açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Yasal ilanların yapıldığı, ilanlarda gösterilen süre içerisinde çeklerin mahkemeye sunulmadığı, bu konuda beyanda bulunan veya hak iddia eden olmadığı, çeklerin zayii edildiği konusunda yasal koşullarının oluştuğu gözetilerek mahkemece davanın kabulü yerine reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bununla birlikte dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına davaya konu çeklerin iptaline karar verilmiştir.