İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/675 K.2025/974

Davanın aktif husumet yokluğundan usulden reddine kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili. Müvekkili şirket sigortalısı ...AŞ'nin yurt dışına ihraç ettiği un cinsi emtianın Türkiye'den Komor Adalarına nakliye işinin ... firması sorumluluğunda gerçekleştirildiğini, alıcı firma yetkililerince teslim alınan emtialar üzerinde gerçekleştirilen kontrollerde konteyner tavanında meydana gelen delikler nedeni ile emtianın ıslandığı,

nemlendiği ve bu doğrultuda küflendiğinin tespit edildiğini, alıcı firma tarafından görevlendirilen ... firması tarafından gerçekleştirilen sörvey incelemelerine ...nın da katıldığını, tanzim edilen ekspertiz raporu doğrultusunda 8.890,56-EURO hasar bedeli ve 3.924,78-TL ekspertiz ücretinin müvekkili tarafından ödendiğini, ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili için İstanbul ... İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibine başlandığını, yetki itirazı üzerine dosyanın İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... Esasına kaydedildiğini, işbu dosyaya yapılan itiraz neticesinde takibin durduğunu beyanla İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davanın 1 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, milletlerarası yetki itirazlarının bulunduğunu, yetkili mahkemelerin Marsilya Ticaret Mahkemeleri olduğunu, aktif husumet itirazlarının bulunduğunu, mal bedelinin tamamının tahsil edilip edilmediğinin dolayısıyla hasar ve yaranın dava dışı mal alıcısına geçip geçmediğinin belli olmadığını, dava konusu uyuşmazlıkta Fransız Hukukunun uygulanması gerektiğini, hasarın ne zaman nerede meydana geldiğinin belirsiz olduğunu, davacının bahsettiği konteynerde delik/yırtık olduğunu gösteren raporun müvekkiline tebliğ edilmediğini, hasar tutanağından ...

AŞ çalışanlarının imzası bulunmadığını, karayolu ile iç nakliye yapıldıktan sonra tutanağın tanzim edildiğini,hatalı ve yetersiz ambalaj yüzünden meydana gelen hasardan müvekkilinin hasardan sorumlu tutulamayacağını, müvekkilinin taşıyan olduğunu, istif ve ambalajın müvekkili tarafından yapılmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin olması gerektiğini ,sunulan ... numaralı Nakliyat emtia sigortası Abonman Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ...Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından CIF teslim şartı ile ihraç edilen un emtiasının, İzmir-Aliağa Limanından ...

Limanı'na ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı,sigortalının konşimentoda yükleten olarak kayıtlı olduğu, ekspertiz raporu neticesinde tespit olunan 8.981,28 -EURO hasar bedelinin sigortalıya ödendiği ileri sürülmüş ise de dosyaya yapılan ödemeye ilişkin ödeme belgesi sunulmadığı,fatura ve gümrük beyannamesine göre satım şekli CIF olmakla hasara katlanma yükümlülüğü, emtianın gemiye yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçtiği,

sigortalının hasar bakımından sigortalanabilir menfaati bulunup bulunmadığının tespiti için davacı vekilinin talebi doğrultusunda sigortalıya"dava konusu 04/03/2020 tarih ... numaralı mal faturasına konu olan 1920 çuval emtianın satım şeklinin açıklanması ve mal satım bedelinin tam olarak tahsil edilip edilmediğinin"sorulduğu, sigortalının"Mal mukabili şeklinde yapılan konu satışta tahsilat, emtianın karşı limana varışından önce tamamlanmıştır.

Dava konusu vakıa ile ilgili olarak şirketimize yapılacak herhangi bir ödeme veya bakiye borç kalmamıştır. Şirketimiz konu yükleme üzerindeki bütün alacaklarını tahsil etmiştir.

Bununla birlikte tarafımızın da herhangi bir iddiası bulunmamaktadır." şeklinde cevap verdiği, müzekkere cevabına beyanlarını bildirmesi için davacı vekiline 17/12/2024 tarihli celse 2 numaralı ara kararı ile süre verildiği davacı vekili tarafından beyan sunulmadığı, bu kapsamda, davacı sigortacının sigorta tazminatını ödediğinin kanıtlanamadığı, sigortalının sigortalanabilir bir menfaati bulunmadığı bu haliyle de davacının TTKnın 1472 maddesi gereği halefiyet yolu ile aktif husumet ehliyetini kazanmadığı gerekçesiyle davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davacı vekili; sigortalı tarafından sigortalı emtialar "..." isimli firmaya, 04.03.2020 tarih, ... no.lu ekli mal faturası muhteviyatı, 1920 Çuval, Proteinli ve Randımanlı Un emtiası satıldığını, alıcı firmanın emtiaları Komor Adaları'nda yerleşik ... firması için temin ettiğini, emtianın Komor Adalarına kadar denizyolu nakliyesi ... sorumluluğunda gerçekleştirildiğini, emtianın, sigortalı/satıcının İzmir Bornova'da bulunan yerleşik tesislerinde ... ve... numaralı kapalı tip 2 adet konteynere yüklendiğini,

emtiaların 05.03.2020 tarihinde Aliağa Gümrük Müdürlüğü'nde gümrük çıkışı yapılarak 14.03.2020 tarihinde konteynerler ... isimli gemiye yüklenerek hareket ettiğini, alıcı firma tarafından yapılan kontrolde, ... numaralı konteyner tavanında meydana gelen delikler nedeniyle emtianın ıslanıp küflendiğinin tespit edildiğini,küfenme nedeniyle emtianın imha edildiğini,imha tutanaklarının mahkemeye sunulduğunu, aktif husumet ehliyeti yönünde karşı yanın itirazı üzerine ise mahkemece açıklama yapılmak üzere tarafına 13.02.2024 tarihli duruşmada süre verildiğini, verilen süre içerisinde " dava dışı sigortalıya müzekkere yazılarak "04.03.2020 tarih,

... no.lu mal faturasına konu olan 1920 Çuval Proteinli ve Randımanlı Un Emtiası'nın uğradığı hasar sonucunda, satış bedelinin peşin olarak alıcıdan tahsil edilip edilmediği, edildi ise hasar gören emtia miktarınca tekrar gönderim sağlanıp sağlanmadığının veya gönderim sağlamadı ise alıcıdan tahsil edilen satış bedelinin iadesinin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği yönünde, sigortalı firma uhdesindeki tüm bilgi ve belgelerin (muhasebe kayıtları, stok kayıtları vb.) mahkemeye gönderilmesi" yönünde talepte bulunulduğunu, sadece dava dışı sigortalıya 4.03.2020 tarih, ... no.lu mal faturası bedelinin tahsil edilip edilmediği sorulduğunu,

sigortalının fatura bedelini tahsil ettiğini belirttiğini, sigortalının sigorta ile teminat altına aldığı emtiaların ilk taşımada zayi olduğunu, emtiaların zayi olması ile imha edildiğinde bir tereddüt bulunmadığını, emtialar alıcı firma tarafından kabul edilmediğinden, yani bu emtialar ile karşı edim sağlanmadığından,

dava dışı sigortalı alıcı firmaya tekrar aynı cins ve miktarda emtia göndermişse dava dışı sigortalı edimini iki defa gerçekleştirdiğini, müvekkil sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalıya ödenen sigorta tazminat bedeli de hasar gören miktar üzerinden emtia bedeli olduğunu ileri sürerek kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davasıdır.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir.

Dosyaya ibraz edilen gümrük evrakları ve faturalardan satışın CİF teslim şartlı olduğu belirlenmesi üzerine mahkemece satımın şekline göre davacı vekiline sigortalının mal bedelini tahsil edip etmediği, sigortalının sigortalanabilir tüm belgelerini ibraz etmek üzere iki haftalık süre verilmesi üzerine durumun sigortalıdan sorulmasını talep etmiştir.

Mahkemece hasara uğrayan mal bedelinin tahsil edip etmediği hususunda sigortalıya sorulmuş, sigortalı da mal bedelini karşı limana varmadan tahsil ettiğini alacağı kalmadığını bildirmiştir. Mahkemece; sigortalının cevabı davacı vekiline tebliğ edilmiş ise de; davacı vekili beyanda bulunmamış, ilk derece mahkemesinin müzekkereyi eksik yazdığını, eksik cevap gelmiş olabileceğini ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

Taşıma konusu emtia sigortalı tarafından dava dışı alıcı firmaya CİF teslim kaydı ile satıldığı yazılı ise de Gümrük Beyannamesinde yarısı peşin, yarısı mal mukabili olduğu, sigortalının da mal mukabili olarak satıldığını beyan ettiği anlaşılmıştır.

Bu teslim şekline göre yüke ait her türlü yarar ve hasar emtianın gemiye yüklenmesi ile dava dışı alıcıya geçmiş ise de Gümrük beyannamesinden anlaşılacağı üzere ödemenin mal mukabili yapılacağının kararlaştırıldığı, sigortalının mal üzerinde menfaatinin devam ettiği, ancak sigortalının aldığı ödemeye karşın yeniden verilen cevap ile alıcıya yeniden mal gönderip göndermediği hususunun aydınlatılmadığı sonucuna varılmaktadır.

Davacı ödeme yaptığını ileri sürerek sigortalısına halef olduğunu belirtmekte ise de dosyada ekper raporu bulunmasına rağmen; ödeme belgesinin ibrazı yönünde ara kararı verilmemiştir. Yazılan müzekkere sigortalı tarafından verilen cevapta hasarlı emtianın yerine başkaca ürün gönderip göndermediği hususu sorulmadığından; verilen yanıt dosyayı aydınlatacak nitelikte değildir.

Davacı vekilinin müzekkerenin eksik yazıldığına ilişkin istinaf nedeni yerinde olduğundan kararın kaldırılmasına, ödeme belgesinin ibrazı için iki haftalık kesin mehil verilerek tamamlanması, ayrıca sigortalıya yeniden müzekkere yazılarak durumun aydınlatılarak sonucuna göre davacının aktif husumet ehliyeti bulunup bulunmadığı hususunda karar verilmek üzere davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne kararın kaldırılmasına, dava yeniden görülmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.