İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/958 K.2025/1110

Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili:taraflar arasında 15.05.2015 tarihli akaryakıt bayilik sözleşmesi ve eki protokoller akdedildiğini, davalı şirkete ... Narince Beldesi Kahta/Adıyaman adresinde akaryakıt bayiliği verildiğini, müvekkili şirketin bayilik sözleşmesini 13 Kasım 2019 tarihli ihtarnamesi ile haklı nedenle feshettiğini,taraflar arasında ki sözleşmeler sona erdirildiği halde davalı şirketin ariyet malzemeleri iade etmediğini,bedellerini ödemeye de yanaşmadığını, ariyet mallarının aynen iadesini, eksiksiz ve hasarsız teslimine,aynen iadesinin mümkün olmaması halinde bilirkişi marifetiyle hesaplanacak bedelinin davalıdan tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; istenilen düzeyde satış yapılamaması müvekkilinin kusurlu bir davranışına dayanmayan, sözleşmeden doğan edimlerin yerine getirilmesi nedeniyle müvekkilde haklı bir beklenti oluşmasına neden olup bu yöndeki haklı beklentiyi boşa çıkaran, fahiş miktarda cezai şart talebi içeren, ihtarnamelere konu hususlarda müvekkili şirkete atfedilebilir hiçbir kusurun bulunmadığını,ana sözleşmenin feshine dair, İstanbul Anadolu 1. ATM'nin 2020/201 Esas sayılı dosyasının bekletici mesele yapılmasına, davacının ariyet sözleşmesine konu alacak talebine ilişkin davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; bayilik sözleşmesi gereğince kurumsal kimlik, otomasyon ve tothem'den oluşan ariyetlerin davalıya teslim edildiği,davacı tarafından sözleşmenin feshedildiğini, ariyetlerin teslimi için sözleşmenin haklı veya haksız feshinin bir önemi olmadığını, fesih sonrası davalının başka bir akaryakıt firması "..." bayisi olarak faaliyetine devam ettiğini ancak ariyetleri davacıya iade etmediği anlaşılmakla, davanın kabulüne, davaya konu kurumsal kimlik, (kanopi giydirmeleri-pompa giydirmeleri-ışıklı fiyat tabelası) totem, tank ve pompa otomasyonundan oluşan ariyetlerin davalıdan alınıp davacıya iadesine, aynen iade mümkün olmadığı takdirde İİK nın 24 madde uyarınca işlem yapılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; 15/05/2015 tarihli bayilik sözleşmesi gereğince müvekkili şirket tarafından davacıya 50.000-TL bedelli teminat mektubu verildiğini, teminat mektubunun tazmin edilip davacıya ödendiğini,ariyet bedelinin 45.900-TL olduğu nazara alınarak, yani davacı şirketin işbu davadan önce bu tür zararlar için aldığı teminat mektubunu tazmin ettiği, İstanbul Anadolu 1.ATM'nin 2020/201 esas sayılı dosyasının neticesinin beklenmesi gerektiğini , mükerrer ödemeye sebebiyet vermesi,fesihde kusurun irdelenmemesi nedeniyle kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; bayilik sözleşmesi gereği verilen ariyetlerin iadesi talebine ilişkindir.

15.05.2015 tarihli bayilik sözleşmesinin 10.maddesinde ariyet verilen demirbaşlar, "kurumsal kimlik, otomasyon(EPDK) ve tothem"den oluşan ve bayi tarafından teslim alınan demirbaşların bayinin istasyonu tahliyesi,sözleşmenin sona ermesi veya uygulanmasının imkansız hale gelmesi halinde en geç 15 gün içinde, bayi tarafından masrafı kendine ait olmak üzere ...'ın göstereceği adrese teslim edeceği kararlaştırılmıştır.Davacı tarafından keşide edilen 22.11.2019 tarihli ihtar ile sözleşmenin feshedildiği, ariyetlerin 3 gün içinde teslimi istenildiği ihtarname davalıya tebliğ edilmiş ise de davalı tarafça ariyetler iade edilmemiştir.

Kahta Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/99 Talimat sayılı dosyasından alınan 23.02.2021 tarihli bilirkişi raporunda, taraflar arasında imzalanan sözleşme ve protokollerde belirtilen ariyetlerin; davaya konu kurumsal kimlik, (kanopi giydirmeleri-pompa giydirmeleri-ışıklı fiyat tabelası) tank ve pompa otomasyonu ile totem olduğu, başkaca ariyet bulunmadığı ariyetlerin güncel değerinin 51.000-TL, dava tarihindeki değerinin 45.900-TL olduğu, ariyetlerin üzerine "..." logosu yapıştırıldığı belirlenmekle mahkemece, üç kalem ariyetlerin dava tarihinde ki değeri üzerinden harç tamamlatılmış, davacıya iadesine karar verilmiştir.

HMK'nın 355(1) maddesi uyarınca davalı vekilinin istinaf nedenleri ile bağlı olarak yapılan incelemede ; sözleşmede ariyet menkullerin sözleşmenin sona ermesinden itibaren 15 gün içinde iade edileceği kararlaştırılmıştır.Ariyetlerin iade edileceği haller sözleşmede belirlenmiş olup davalı tarafça bağlayıcıdır.Feshin haklı veya haksız olmasının davaya etkisi yoktur.

Davalı vekili tazmin olunan teminat mektup bedelinin ariyet bedelini karşıladığını ileri sürmüş ise de ;takas defi dilekçe teatisi aşamasında ileri sürülmemiştir.Ayrıca. TBK nın 139/1 maddesi uyarınca, iki kişi karşılıklı olarak bir miktar parayı veya konuları itibari ile aynı türden malı birbirine borçlu oldukları takdirde,..iki tarafın her biri borcunu alacağı ile takas edebilir. "hükmünü haizdir.

Konusu para olmayan edimlerde aynı cinsten olma şartının oluşabilmesi için edim konusunun misli şeylerden olması gerekir. Misli şeyler; birbirinin aynısı olan ve birbirleri yerine geçebilen taşınır şeylerdir.

Açıklanan nedenlerle ; süresinde takas defi ileri sürülmediği gibi dinlenebilir olmadığı ,menkul iadesi borcu ve para alacağının özdeş olmadığı ,sözleşme hükmü gereği aidiyetlerin iadesi gerektiğinden ,feshe ilişkin davanın neticesinin beklenmesine gerek olmadığından istinaf nedenleri yerinde görülmeyen davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.