İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2026/471 K.2026/565

Davanın kısmen kabulü-reddine ilişkin kararın davalı ... tereke tasfiye memuru vekili tarafından istinafı üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Müvekkili ile davalı arasında ticari bir ilişki olmadığını, ... şubesine ait keşidecisi ...Şti olan 20.07.2022 tarihli ... çek seri numaralı 3.000- TL bedelli çekin, müvekkili şirket tarafından alacağına karşılık alındıktan sonra,diğer bazı çeklerle beraber kargoda kaybolarak zayi olduğunu,Bursa 2. ATMnin 2022/759esas sayılı dosyasında 29.06.2022 tarihinde çek iptali davası açtıklarını, 01.07.2022 tarihinde de muhatap bankaya yazılan müzekkere ile ödeme yasağı koyulduğunun bildirildiğini, ... tarafından keşide edilen çekin, ......

Şti. tarafından cirolanarak müvekkili şirkete devredildiğini, imzalı ve kaşeli tahsilat makbuzundan görüleceği üzere ......şirketi tarafından müvekkili şirkete, dava konusu çekin de aralarında bulunduğu 3 adet çek verildiğini, ......'in çeki ciro yolu ile İnoksan..

A.Ş' den iktisap ettiğini, dava konusu çekin diğer çeklerle beraber müvekkilinin borçlu olduğu bir başka şirkete gönderilmek üzere verildiği kargoda kaybedildiğini,çekin, icra takibine konulurken bedel kısmında tahrifat yapılıp, 3.000-TLnin 73.000-TL olarak değiştirilerek takibe konduğunu,kaybolan diğer çeklerin de davalı tarafından bankaya ibraz edildiğini, dava konusu ........ seri numaralı çek davalı tarafından 20.07.2022 tarihinde muhatap olan bankaya ibraz edilmiş, ödeme yasağı olduğundan işlem yapılmadığını, buna rağmen 25.07.2022 tarihinde 0328220 seri numaralı, 22.07.2022 tarihinde dava konusu olan ... seri numaralı,

02.08.2022 tarihinde....... seri numaralı, 01.08.2022 tarihinde de ...... seri numaralı çekler ilgili muhatap bankalara ibraz edildiği çeklerin arda farklı icra dosyalarından takibe konulduğunu,davalının kötü niyetli olarak hareket ettiğini ileri sürerek çekin davalıdan istirdatını, kötüniyet tazminatı ödetilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı; davacının çekteki imzasına bir itirazının olmadığını, çekte ödeme yasağının bulunmasının çekin icra takibine konu edilmesine engel olmadığını, müvekkilinin tacir olmadığını, basiretli davranma yükümlülüğü olmadığını, çek aslında tahrifat olmadığını davacının çekin rızası dışında elinden çıktığını ispat etmesi gerektiğini, çekte bulunan ödeme yasağının müvekkilini kötü niyetli hale getirmediğini ve çalıntı olduğu konusunda bir bilgisi bulunmadığını ileri , açılan istirdat davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Tereke Tasfiye Memuru.

İstanbul 4. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2025/2 Tereke sayılı dosyasından verilen 26.06.2025 tarihli karar ile müteveffa ...’in terekesine tasfiye memuru olarak atandığı, Davacı şirketi vekili Av. ........un dava dilekçesinde davalı ile arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı ve dava konusu 20.07.2022 tarihli ve ... seri numaralı 3.000 TL bedelli çek, davacı tarafından alacak karşılığı iktisap edildikten sonra kargoda kaybolduğu, bu nedenle Bursa 2. ATM’nin 2022/759 esas sayılı dosyasında çek iptali davası açılarak ödeme yasağı konulduğu,

davalı, çekte tahrifat yaparak bedeli 73.000-TL’ye çıkartılarak icra takibi başlatıldığının belirtildiği, tahrifat iddiası doğru kabul edilse dahi çekin kambiyo vasfı ortadan kalkmayacak, çekin düzenlenme tarihindeki gerçek bedel üzerinden sorumluluğun devam edeceğini davalı vekili tarafından verilen dilekçedeki tüm beyanlara aynen katıldığını, tereke dosyasında belge ve delil bulunmadığından, tereke tasfiye memurluğu adına gereği olarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece.

ATK'nın 17/03/2025 tarihli raporunda; çekin bedelinin rakam ile belirtir bölümünde onbinler basamağında bulunan "7" rakamının ve bedelin yazı ile belirtir bölümünde "Yetmiş" ibaresinin altında evvelce bulunan ibarelerin fiziksel olarak silinerek mevcut ibarelerin yazıldığı, söz konusu bölümlerde kurşun kalem bakiyelerinin mevcut olduğu, 7 ibaresinin altında "1", "Yetmiş" yazısının altında yine "Yetmiş" okunur ibarelerinin bulunduğu, "7" rakamının ve bedelin yazı ile belirtir bölümünde "Yetmiş" ibaresinin kendilerinden sonra gelen ibarelerden fulaj, renk tonu, konum ve ebat bakımıdan farlılık gösterdiği,

bulundukları konuma sonradan eklendiğinin bildirildiği, ...... şirketinin keşidecisi olduğu 20.07.2022 tarihli Z9113397 çek seri numaralı 3.000-TL bedelli çekin ticari ilişkiye istinaden .......

Şirketine verildiği, ...... taarfından davacıya ciro edildiği çekin kargoda kaybolarak zayi olduğu, Bursa 2. ATM'nin 2022/759 esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığı, dava konusu çek, icra takibine konu edilirken bedel kısmında tahrifata uğrayarak .../İstanbul şubesine ait 20.07.2022 tarihli ..... numaralı çekin bedeli 3.000 TL iken, 73.000 TL şeklinde değiştirilerek, icra takibine konu edildiği, davacı yanca İstanbul C.Başsavcılığının 2022/136406 soruşturma dosyasında şikayette bulunulduğu,

dolayısıyla dava konu çekin tahrif edilerek tedavüle sokulduğu,çekin 3.000-TL dışında kalan kısmı tahrifat bedelin değiştirildiği anlaşılmakla 70.000-TL lik kısımdan borçlu olmadığının tesbitine, .../İstanbul şubesine ait ...... seri numaralı, keşidecisi .......... Şti olan 73.000.00 TL tutarındaki çekin davalıdan alınarak davacıya iadesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davalı Tereke Temsilcisi; müteveffanın sağlığında vekili tarafından dosyaya sunulan ve davaya konu olan tüm iddia ve talepler bakımından terekenin aleyhine olmayan tüm beyanlara aynen katıldıklarını, Tereke dosyasından alınan ekte sunduğu derkenardan da anlaşılacağı üzere ... Terekesinin nakit mevcudu bulunmadığından terekenin hak kaybına uğramaması ve kamu düzeninin korunması bakımından adli yardım talebinde bulunmak, bu uygun görülmediği taktirde istinaf harç ve masraflarının suçüstü ödeneğinden karşılanması için sarf kararı verilmesini talep etmek zorunda kaldıklarını belirterek kararın kaldırılmasını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; çek nedeniyle menfi tesbit ve çekin istirdadı istemine ilişkindir. İstinaf yoluna başvuran taraf, dilekçesinde istinaf sebeplerini ve talep sonucunu eksiksiz belirttiği taktirde belirtilen sebepler istinaf incelemesinin çerçevesini oluşturmakla istinaf mahkemesi de kural olarak bu talep ve sebeplerle sınırlı inceleme yapabilmektedir. HMK'nın 355. maddesinde, "İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.

Ancak, bölge adliye mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir." hükmüne yer verilmiş olup bölge adliye mahkemesinin istinaf incelemesini istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapması gerekmekle birlikte her durumda kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar re'sen dikkate alınmalıdır. Örneğin, kamu düzenini ilgilendiren görev kuralına aykırılık re’sen incelenir.

Yine dava şartlarının var olup olmadığı bölge adliye mahkemesince re’sen araştırılır.

Bunun gibi, re’sen araştırma ilkesinin geçerli olduğu davalarda bölge adliye mahkemesi tarafların istemiyle bağlı olmaksızın ilk derece mahkemesinin kararını inceler.”.(Yargıtay HGK nın 2022/86/355 esas,karar sayılı ilamı) Kamu düzenine ilişkin hükümler, toplumun veya genel bir grubun menfaatlerini sağlamaya ve korumaya yönelik kurallar olmakla bu kuralların temelinde kamu yararının, genel ahlak ve adabın ve zayıfların korunması düşüncesi bulunmaktadır.

Bölge adliye mahkemesince yapılacak istinaf incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu kanaatine varılması hâlinde istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekir.

Açıklanan nedenlerle; istinaf sebebleri içermeyen başvuru sonucunda davada yeterli tahkikat yapılarak davanın kabulüne karar verildiği, davacının hamili bulunduğu çekin kargoda iken zayi olduğu; çekte tahrifat yapılarak 3.000-TL tutarlı çekin 73.000-TL ye tahrif edilerek icra takibine konu edildiği,

kamu düzenine ilişkin yapılan kötüniyet araştırmasında davalı müteveffa hakkında aynı soygunda kaybında kaybolan farklı hamil ve keşidecilere ait çekleri iktisap ettiğinin ve aynı yöntemle icra atkibine konu edildiğinin belirlendiği( (Dairemizin 2024/1811 esas sayılı dosyası İstanbul 10 ATM nin 2022/553 esas,İstanbul 3 ATM nin 2022/144 esas, 2025/582 karar sayılı ilamı) olduğunun kabulüyle davanın kabulüne ilişkin kararda kamu düzenine aykırılık hali bulunmadığı, davanın resen araştırma ilkesine tabi davalardan olmadığı,

kamu düzenine ilişkin bir kuralın ihlal edilmediği anlaşılmakla davalı tereke temsilcisi vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.