İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2026/486 K.2026/576

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin 18/03/2019 tarih ... nolu irsaliyeli fatura ve 20/03/2019 tarih ... nolu irsaliyeli fatura karşılığında davalı tarafa mal sattığını ve fatura konusu malları eksiksiz olarak teslim ettiğini, davalının müvekkiline hiçbir ödeme yapmadığını, bunun üzerine alacağın tahsili için İstanbul 14. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalı borçlunun itirazI ile icra takibinin durduğunu belirterek davalı borçlu tarafından yapılan itirazın iptaline, davalının alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkili ile davacı arasında süregelen bir ticari ilişkinin olmadığını, müvekkili ile aynı adreste mukim ve aralarında organik bağ bulunan ...Ltd Şti tarafından icra takibine konu faturaların 02.05.2019 tarihinde 53.432,62-TL, yine aynı tarih de 52.955-TL olmak üzere toplam fatura bedeli olan 106.387,62-TL havale yapılarak ödendiğini, davacının ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde davacı ile ... firması arasında ticari ilişkinin bulunmadığının ortaya çıkacağını, bu durumun davacının takipte haksız ve kötüniyetli olduğunu gösterdiğini,

kaldı ki fatura bedellerinin bu şekilde davacıya ödenmesine rağmen davacı firmanın takibe konu faturalardaki yazılı tek bir malı müvekkili firmaya teslim etmediğini, müvekkilinin davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını belirterek davanın reddine, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; ilk olarak 08/03/2022 tarihli, 2021/664 Esas - 2022/192 Karar sayılı karar ile "davacı tarafın davalı tarafa mal sattığı ve karşılığında faturalar düzenlediği, davalı tarafça fatura bedelleri ödenmediğinden bahisle icra takibi yapıldığı, ancak davalı tarafın takibe itiraz ettiği, davalı tarafın organik bağ bulunan dava dışı firma aracılığıyla ödeme yaptığını savunduğu, davalının kendisi tarafından bir ödeme yapıldığı savunmasında bulunmadığı,

dava dışı bir şirket tarafından ödeme yapıldığı savunmasında bulunmuş ise de, savunmasına istinaden sunduğu dekontlarda dava konusu faturalar veyahut davalı şirket borcuna ilişkin bir ödeme yapıldığına dair ibare bulunmadığı, bu suretle sunulan ödeme dekontlarının dava dışı şirketin davacı şirkete kendi borcuna ilişkin yapılan ödemeye ilişkin karine oluşturacağı gerekçesiyle davanın kabulü ile davalının İstanbul 14. İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takibin 106.387,62-TL asıl alacak üzerinden aynen devamına, asıl alacak 106.387,62-TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Kaldırma kararından sonra mahkemece; davacı vekiline "davacı şirketin dava dışı Vanecia şirketi ile aralarında ticari ilişki bulunup bulunmadığı" hususunda beyanda bulunmak ve ticari ilişki varsa dava dışı firmadaki alacağına dayalı belgelerini sunmak üzere iki haftalık kesin süre verilmiş olup, davacı taraf bu hususta beyanda bulunmamıştır.Davacı, davalı ve dava dışı ... ...Ltd Şti'nin ticari defterleri mali müşavir bilirkişi tarafından incelenmiş olup, alınan kök ve ek raporda; davalı ... ve ...

Limited Şirketi ve dava dışı ...

Limited Şirketinin tutmuş oldukları defterlerin Türk Ticaret Kanunu hükümlerine uygun olarak açılış ve kapanışlarını yaptırdıkları ve dolayısı ile tutulan defterlerin lehlerine delil olarak kullanılabileceği, buna karşın davacı ...nin açılış tasdiklerini zamanında yaptırmasına rağmen yevmiye kapanış onayını zamanında yaptırmadığı, davalının ticari defterlerinde 320.20 cari hesap ile davacıyı takip ettiği 20.03.2019 tarihinde 69.775,76 TL ve aynı tarihte 36.611,86 TL olmak üzere toplam 106.387,62 TL uyuşmazlığa konu faturaların davalının defterlerine işlendiği, davalının fatura bedellerini ödediğine ilişkin ticari defterinde kayıt olmadığı,

dava dışı ... ...Limited Şirketi ile davacı şirketin ticari defterleri ve BA-BS formları incelendiğinde taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığının tespit edildiği, dava dışı ... ...Ltd Şti'nin uyuşmazlığa konu faturalar nedeniyle davacı şirkete 02.05.2019 tarihinde 53.432,62-TL ve 52.955-TL ödeme yapıldığına ilişkin banka dekontları ibraz ettiği, davalı şirket ile dava dışı ... ...Ltd Şti'nin hem şirket yetkilileri hem de adreslerin aynı olduğu, iki şirket arasında organik bağ bulunduğu,

uyuşmazlığa konu fatura tarihlerinde dava dışı ... ...Limited Şirketi ile davacı şirket arasında ticari ilişki bulunmadığı bu nedenle dava dışı ... ...Limited Şirketinin uyuşmazlığa konu fatura tutarı kadar yaptığı ödemenin uyuşmazlığa konu faturalara ilişkin olduğu ve bunun takipten önce ödendiği, dolayısıyla davalının davacıya takibe konu faturalar nedeniyle borçlu olmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili;davadışı ... İnşaat şirketinin hiçbir açıklama dahi yazmadan müvekkili şirkete yaptığı ödemenin işbu davayla hiçbir ilgisi bulunmayıp ayrı bir davanın konusu olduğunu, ...

İnşaat şirketi borcu olmayan bir parayı ödediyse eğer bunu sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre müvekkilinden geri istemesi gerektiğini, tarafların ticari defterlerinin incelenmesi üzerine hazırlanan 07/08/2025 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere; davalı taraf her ne kadar davadışı ... şirketi tarafından yapılan ödemenin kendi borcuna mahsuben yapıldığını ileri sürmüş ise de 106.387,62-TL'lik ödeme davalının ticari defter kayıtlarında dahi görünmediği,

davalının müvekkiline 106.387,62-TL borcu bulunduğu davalının ticari defter ve kayıtlarıyla da ortada olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, fatura alacağına dayalı icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı vekili; müvekkilinin davalıya 18/03/2019 tarih ... nolu ve 20/03/2019 tarih ... nolu toplamda 106.387,62-TL tutarlı fatura karşılığında mal sattığını, fatura konusu malların eksiksiz olarak teslim edildiğini, ancak davalının ödeme yapmadığını belirterek alacağın icra yolu ile tahsilini talep etmiş, davalı vekili ise fatura karşılığı tutarın müvekkili ile organik bağı bulunan ... ...Ltd Şti tarafından banka havalesi ile ödendiğini, ayrıca mal tesliminin de yapılmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur. Bu durumda taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava dışı ... isimli firma tarafından yapılan ödemenin davacının dayanak gösterdiği faturalardaki mallarla ilgili olup olmadığı, teslim ediminin yerine getirilip getirilmediğinden kaynaklanmaktadır.

Davanın kabulüne ilişkin kararın Dairemizce yapılan istinaf incelemesi neticesinde. 2022/759 Esas, 24/1973 Karar sayılı ilam ile "Somut olayda; davalı tarafından, dava dışı ... firmasının davacıya yaptığı 02/05/2019 tarihli, "inşaat malzeme karşılığı" açıklamalı, 53.432,62-TL ve 52.955-TL olmak üzere toplam 106.387,62-TL tutarlı havale dekontları ibraz edilmiştir.

Mahkemece, bu ödemelerin dava dışı şirketin kendi borcu için ödeme yaptığına karine oluşturacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de davalı şirketle ... firmalarının tek ortaktan teşekkül ettiği, ortak ve yöneticinin aynı kişi olduğu anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda davacı şirkete süre verilerek; davacı firmanın davalı firma dışında dava dışı ... şirketi ile aralarında ticari ilişki bulunup bulunmadığı hususunda açıklama yapılması, ticari ilişkinin bulunması halinde bu firmadan alacağına dayanak belgelerin ibrazının sağlanması gerekir.

HMK'nın 222. maddesi ve TTK'nın 83/1 maddesinde; mahkemenin, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebileceği düzenlenmiştir. Eldeki davada uyuşmazlığın çözümü bakımından tarafların ve dava dışı ... firmasının ticari defterlerinin incelenmeden, tarafların ticari defterlerinde davalının iddiasını doğrulayan kayıtlar bulunup bulunmadığı araştırılmadan sonuca gidilmesi doğru değildir.

Kabule göre de davalının yemin deliline dayandığı halde yemin delilinin kullandırılmaması da hatalı olmuştur.

Davacıya yukarıda belirtildiği şekilde açıklama yapması için süre verilmesi, varsa dava dışı firmadan alacağa dayanak belgelerin ibrazının sağlanması, tarafların ve dava dışı ... firmasının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli deliller toplanıp değerlendirilmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak,

dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.Kaldırma kararından sonra davacı vekili ... şirketi ile olan ticari ilişkisi kapsamında ödemeye karşılık belgeleri istenilmiş, sunulmamıştır. TBK nın 83 maddesi uyarınca alacaklının şahsen ifada bir yararı olmadıkça borçlu borcunu şahsen ifa etmek zorunda değildir.

Davalı şirket kendisi ile aynı adreste faaliyette bulunan , şirket yetkilileri aynı kişi olan tek ortaklı şirket ... tarafından yapılan ödemenin faturalara karşılık yapıldığı belirtilerek ödeme savunmasında bulunmuş, davacı ... ile bir ticari ilişkisi olduğunu iddia etmemiş, soyut olarak ödemenin davalı tarafından yapılmadığını savunmuştur.

Havale, bir açıklama olmaz ise bir borcun karşılığı yapılmış sayılacağından davacının karara ilişkin istinaf nedeni yerinde görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.