İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2019/1145 K.2021/206

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile, yükleyicisi davalı olan ve müvekkili tarafından taşıması yapılan emtiaların 08/01/2014 tarihinde tam ve eksiksiz olarak Tunus Sousse limanına tahliye edildiğini, konteynerler muhteviyatı yükün konşimento üzerinde gösterilen alıcısı tarafından teslim alınmadığını,

davalı şirketin müvekkili şirketin alacaklarından sorumlu olduğunu taşımanın dayanağı olan konşimento üzerinde konteynerin iade edilmemesi halinde demuraj ücreti ile birlikte konteyner bedeli tutarında tazminat ödeyeceğinin kararlaştırıldığını ve müvekkili şirketin boşaltılmayan 20'lik bir adet konteyner için 3.500 USD konteyner bedeli tazminat alacağının bulunduğunu, 8.760 USD demuraj ücreti ve 3.500 USD konteyner bedeli tutarındaki tazminat alacağı olmak üzere toplam 12.260 USD alacağın tahsili amacıyla İstanbul ...

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının haksız ve kötüniyetli itirazı ile takibin durduğunu belirterek itirazın iptaline ve takibin devamına, davalının alacağın % 20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, TTK'nın ilgili maddesine göre taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki münasebette konşimentonun esas tutulacağını, davacı tarafından konşimentonun sunulması gerektiğini belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 28/12/2017 tarih 2015/569 Esas - 2017/448 Karar sayılı kararında; "yükleyicisi davalı olan ve davacı şirkete ait 30/12/2013 tarihli konişmento kapsamında taşınan emtiaların tarihinde tam ve eksiksiz olarak limana tahliye edilmesine rağmen taşınan malların alıcısı tarafından teslim alınmaması nedeniyle oluşan 8.760 USD demuraj ücreti ile konişmento hükmü gereği konteyner bedeli tutarındaki 3.500,00 USD olmak üzere toplam 12.260 USD alacağın tahsili amacıyla İstanbul ...

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyası ile takip yapıldığı, davalının takibe süresinde itirazı ile takibin durduğu, mahkememizce taşıma, lojistik ve demuraj konusunda uzman bilirkişi ile inceleme yapılmasına karar verilmiş ve inceleme sonrası dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporunda,

konşimentoda demuraj tarifesinin yer alıp konşimentoda yer alan demuraj tarifesine göre hesaplama yapıldığı ve buna göre talep edilebilecek demuraj bedelinin 8.760 USD olduğu ancak davacı tarafın 70 gün olarak demuraj süresini belirtip dolar üzerinden hesaplamanın nasıl yapıldığının anlaşılamadığı ek konteyner bedeli talep edilebilmesi koşullarının oluşmadığı belirtilmiş, taraf vekillerince bilirkişi raporuna beyanlar ile davacı vekilince dosyaya sunulan belgelerin değerlendirilmesi için bilirkişiden ek rapor alınmasına karar verilmiş ve ek inceleme sonrası dosyaya ibraz edilen ek bilirkişi raporunda,

toplam konteyner demuraj ücretinin 2.920 USD olduğu ophen top konteyner için üç kat tarife uygulanması nedeni ile toplam demuraj ücretinin 8.760 USD olduğu ve ek konteyner bedelinin talep edebilmesinin koşullarının oluşmadığı nedenle 3.500 USD'lik talebin kabul edilemeyeceği belirtilmiş olup dosyadaki mevcut konişmentoda yükleyenin ... Ltd., alıcısının ..., taşıyanın ...

AŞ olduğu, konişmentoda konteynerin gemiden indirilmesinden boş konteynerin tatiller dahil olmak üzere oniki günlük serbest zamanının ardından uygulanacak demuraj ücretlerinin belirlendiği yine konteynerlerin teslim alınmasının ardından 70 (yetmiş) gün içerisinde konteyner sahibinin deposuna konteynerin iade edilmemesi halinde yetmiş güne kadar tahakkuk eden demuraj ücretlerine ek olarak 20'lik konteyner başına 3.500,00 USD, 40'lık konteyner başına 5.500,00 USD konteyner bedelinin uygulanacağı,

yükleten veya taşıma sözleşmesinde taşıyanın muhatabı olan diğer akdi tarafın demurajdan ve ilgili masraflardan sorumlu olacağının belirtilip konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek tarafın taşıyan, taşıma işini fiilen yerine getiren firma olup, konteyner gecikme ücreti navlunun teferruatı olması nedeniyle borçlu sıfatı taşıtana ait olup, davacının taşıyan, davalının taşıtan olduğu dosyadaki mevcut konişmentodan anlaşılıp, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, varış ihbar mektubunun da sunulması ile yapılan inceleme sonrası konişmentodaki kayıtlar da değerlendirilerek,

yapılan bilirkişi incelemesi sonrası 8.760 USD demuraj ve 20 foot konteyner için 3.500,00 USD tazminat bedelinin talep edilebileceği belirtilip, mahkememizce konteynerlerin zamanında iade edilmemesi nedeniyle taşıyanın zararına sebebiyet vereceği, zamanında iade edilmemesi halinde diğer taşımaları gereği gibi ifa edemeyeceği ve yeni taşıma taahhüdünde bulunulamayacağı nedenle demuraj talebinde haklı olduğu, konişmentoda konteyner demurajı talep edebilmek için konişmentoda ceza koşulu olarak yer verildiği,

buna göre mahkememizce demuraj ücreti de bir tazminat olup, konteynerleri iade olan davacının ayrıca tazminat olarak konteyner bedelinin tahsilini talep hakkı olmayıp, bu talebin reddi gerektiği, davalının demuraj bedelinden davacıya karşı sorumlu olduğu ve davalının likit alacağa haksız itiraz ettiği..."gerekçesi ile, 1- Davanın kısmen kabulü ile davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

E. Sayılı icra dosyasına itirazının kısmen iptaline takibin 8.760 Usd üzerinden devamına bu bedele takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince faiz uygulanmasına, fazla talebin reddine, 2- % 20 (3.929,21 TL) tazminatın İİK nın 67. Maddesi gereğince davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, konteyner bedeli tutarındaki tazminat taleplerinin reddine ilişkin kısmın ortadan kaldırılması gerektiğini, yerel mahkemenin, demuraj alacağı talebinin kabulüne karar verdiğini, bu kısmın usul ve yasaya uygun olduğunu, kararın bu kısmına itirazlarının bulunmadığını,

Yerel mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunda "Teslim alma koşulu gerçekleşmediği" şeklinde rapor düzenlenmesi ve yerel mahkemece "konteynerleri iade olan davacının konteyner tazminat bedeli isteyemeyeceği'' şeklinde bir gerekçe ile konteyner bedeli tutarında tazminat taleplerinin reddine karar verilmesinin hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, Yargıtayın yerleşik kararlarında her halükarda konteyner tazminat bedeline hükmedilmesi gerektiğinin belirtildiğini, davaya konu konteynerin iadesinin sözkonusu olmayıp limanda beklediğini, Taraflar arasındaki taşıma sözleşmesi olan konişmento hükümlerinin tarafları bağlayıcı olduğunu,

davalı tarafın tacir olup konişmento içeriğini ve sonuçlarını bilmek zorunda olduğunu, taraflar arasındaki konşimento hükümleri uyarınca konteyner bedeli tazminatı taleplerinin yapılabilmesi için konteynerin belirlenen süre içerisinde sahibine iade edilmemesinin yeterli olduğunu, (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 12/11/2018 tarihli 2017/1273 E. Sayılı emsal karar) İleri sürerek, yerel mahkemenin Kısmen kabul kararının "Konteyner bedeli tutarında tazminat taleplerinin reddine" ilişkin kısmının ortadan kaldırılarak davanın talepteki gibi kabulüne ve tehir-i icra kararı verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava itirazın iptali davasıdır.

Davacı vekili, yükleteni davalı olan yükün müvekkili tarafından taşınarak Tunus Sousse limanına ulaştırıldığını, yükün konteyner içinde varma limanında gemiden tahliye edildiğini, ancak alıcının yükü teslim almadığını bu nedenle oluşan demuraj ve teslim edilmeyen konteyner bedelinden oluşan alacaklarından konişmento gereğince davalı yükletenin sorumlu olduğunu bu alacaklarının tahsili için yaptıkları takibe haksız itiraz edildiğini belirterek itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiş, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, reddedilen alacak miktarı yönünden davacı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Dosya içinde örneği bulunan konişmentoda demuraj hesabı düzenlenmiş olup buna göre bilirkişice hesaplanan demuraj ücretine yönelik olarak mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Hesaplanan demuraj ücretine ilişkin istinaf bulunmamaktadır. Davacı teslim edilmeyen konteyner bedeline de hak kazandıklarını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Mahkemece konteynerın davacıya iade edildiğinden bahisle konteyner bedeline hükmedilmemiş ise de dosya içinde konteynerin davacıya teslim edildiğine ilişkin bir bilgi bulunmamaktadır. Davacı da konteynerin teslim edilmediğini halen varma limanında beklediğini belirtmiştir. Mahkemenin bu gerekçesi yerinde olmamıştır.

Davaya konu konişmentoda "konteynerin teslim alınmasının ardından 70 gün içersinde konteyner sahibinin deposuna konteynerlerin iade edilmemesi halinde 70 güne kadar tahakkuk eden demuraj ücretlerine ek olarak 20' konteyner başına 3.500 USD konteyner bedeli uygulanacaktır. " düzenlemesi yer almaktadır. Buna göre konteynerin 70 gün içersinde sahibine iade edilmemesi durumunda demuraja ek olarak konteyner bedelinin de tahsili talep edilebilecektir.

(Yargıtay 11. HD'nin 2017/1243E., 2018/6929 K. Sayılı kararı da bu yöndedir). Buna göre mahkemece talep edilen konteyner bedeli yönünden yerinde olmayan gerekçe ile red kararı verilmesi hatalı olmuştur. Bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-b2 maddesi ile kaldırılarak davanın kabulüne dair yeniden hüküm kurulması gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ YÖNÜNDEN

3-Dairemiz karar tarihi itibariyle alınması gerekli 2.429,03.TL karar ve ilam harcından davacı tarafça dava açılırken peşin olarak yatırılan 467,56.TL harcın mahsubu ile bakiye 1.961,47.TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-Davacı tarafından sarf edilen 467,56.TL peşin harç, 155,00.TL tebligat/posta gideri ile 2.000,00.TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 2.622,56.TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davalı tarafından sarf edilen yargılama giderleri varsa üzerinde bırakılmasına, 6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden,

Dairemiz karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir olunan 5.333,84.TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 7-Artan gider avansı varsa talep halinde avansı yatıran tarafa iadesine,

İSTİNAF YÖNÜNDEN

8-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan 121,30.TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 44,40.TL istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, 9-Davacı tarafından sarf edilen 121,30.TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile 24,30.TL dosyanın istinafa gidiş / dönüş gideri olmak üzere toplam 145,60.TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 10-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin davalı üzerine bırakılmasına, 11-Artan gider avansı varsa talep halinde avansı yatıran tarafa iadesine, 12-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 18/02/2021 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.