İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2021/96 K.2021/157

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkili ile davalı şirket arasında 15/10/2015 tarihinde , 10/02/2016 tarihinde sona eren akaryakıt bayilik sözleşmesi imzaladığını , bu sözleşmenin 07/01/016 tarihinde yenilenmeyeceğine dair Afşin Noterliğinin 07/01/2016 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi kaşide edildiğini ve davalıya gönderildiğini, davalı tarafından Beyoğlu ...

Noterliğinin ... yevmiye 30.05.2016 tarihli ihtarnamesi ile 42.749,87 TL borç olduğu belirtilerek teminatların paraya çevrileceğinin bildirildiğini , müvekkili tarafından Afşin Noterliğinin 06.06.2016 tarihli ihtarıyla cevap verildiğini, davalı şirketin cari hesap özetinde gözüken toplam 16.733,69 TL nin banka havalesi ile davalının hesabına nakten ödendiğini, müvekkilinin borcunun kalmadığını, bayilik sözleşmesinin bitmesinden sonra müvekkilinin başba bir firma ile sözleşme yapması üzerine davalı tarafından müvekkil şirketin cezalandırılmak istendiğini,

müvekkilin hesabında gözükmeyen bir borç bahane edilerek 150.000,00 TL'lik kesin teminat mektubunun bozulacağının ihtar edildiğini belirterek Afşin ... Bankası Şubesince tanzim edilen 08/10/2015 tarihli ... seri nolu ve 150.000,00 TL bedelli 02/09/2016 tarihine kadar uzatılan teminat mektubunun paraya çevrilmesinin ihtiyati tedbiren durdurulmasına , bu teminat mektubunun iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, fazlaya dair her türlü haklarının saklı kalması kaydıyla taraflar arasında yetki sözleşmesi olduğunu, davanın yetki yönünden reddini, talep halinde İstanbul Asliye hukuk Mahkemesine gönderilmesini, neticede davanın esastan reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi 31/03/2020 tarihli kararı ile, Dava dosyasının davacı tarafın duruşmaya gelmemesi, davalı tarafında davayı takip etmediklerini beyan etmesi nedeni ile 16/12/2019 tarihinde davanın yenileninceye kadar işlemden kaldırılmasına karar verildiği ve bu tarihten itibaren 3 AYLIK yasal süresi içinde davanın yenilenmediği anlaşılmakla HMK'nun 150/1 maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş ve verilen karar 01/07/2020 tarihinde kesinleşmiştir.

Davalı vekili 02/07/2020 tarihli dilekçesi ile, davacı tarafın davalı şirketle olan ticari ilişkisi kapsamında davalı şirkete borçlarının teminatı olarak Afşin ...

Bankası şubesince tanzim edilen 08/10/2015 tarih ve 175203 seri numaralı 150.000,00 TL bedelli teminat mektubunun bozdurulmasının engellenmesi için Afşin 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/92 D.iş sayılı dosyasından ihtiyati tedbir kararı aldığını, akabinde davalıya borcu bulunmadığının tespiti ve teminat mektubunun iptali talebiyle işbu davayı ikame ettiklerini, davacının 16/12/2019 tarihli duruşmaya katılmaması nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiğini, dosyanın yenilenmesine ilişkin hiçbir talepte bulunulmaması nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini ve gerekçeli kararın taraflara tebliğ edildiğini,

davanın açılmamış sayılması ve kesinleşmesi sonucunda verilen ihtiyati tedbir kararının da hükümsüz kaldığını beyanla banka teminat mektubu hakkında verilen paraya çevrilmesinin durdurulmasına ilişkin ihtiyati tedbir kararının hükümsüz olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 22/09/2020 tarih ve 2019/348 Esas - 2020/317 Karar sayılı ek kararında; "....Mahkememiz dosyasının 16/12/2019 tarihli celsesinde taraflarca takip edilmeyen davanın yenileninceye kadar işlemden kaldırılmasına verildiği, bu tarihten itibaren 3 aylık yasal süresi içinde davanın yenilenmediği anlaşılmakla 31/03/2020 tarihinde HMK.150/5 maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, kararın taraf vekillerine tebliğ edildiği, hükmün 23/06/2020 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

İİİK. M.264/4'e kıyasen dava açılmadan veya dava açıldıktan sonra ihtiyati tedbir kararı verilmiş, fakat dosya işlemden kaldırılmışsa, ihtiyati tedbir bir ay süre ile devam eder. Dosya işlemden kaldırıldıktan sonra bir ay içinde yenilenmezse, ihtiyati tedbir hükümsüz kalır..." gerekçesi ile, Talebin KABULÜ ile, Afşin 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/92 D.iş, 2016/93 karar sayılı, 29/08/2016 tarihli Afşin ...

Bankası şubesince tanzim edilen 08/10/2015 tarih ve ... seri numaralı 150.000,00 TL bedelli, 02/09/2016 tarihine kadar uzatılan banka teminat mektubu hakkında "paraya çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına" ilişkin verilen ihtiyati tedbir kararının hükümsüz olduğunun tespitine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile, İhtiyati tedbir kararının hükümsüz olduğuna dair gerekçeli ek kararı kabul etmediklerini, Davalı tarafından ihtiyati tedbir kararının hükümsüz olduğuna dair yaptığı itiraz ve verilen hükümsüz olduğu kararı yerinde olmadığını, Davalı tarafından süreli verilen teminat mektubunun paraya çevrilmesi için teminat mektubu süresi bitmeden teminat mektubunu veren bankaya yaptığı resmi bir müracaat söz konusu olmadığını, Davalı taraf bankaya yaptığı bir müracaat olmadan ihtiyati tedbir kararının hükümsüz olduğunun tespitini talep ettiğini, ancak davanın açılmamış sayıldığını,

açılmamış sayılma halinde verilecek kararda, mahkemece dava konusuz kaldığı için karar verilmediğine yer olmadığı kararı verilmesi gerekirken bu şekilde karar tesis edilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, İleri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi ek kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklı menfi tesbit davasıdır. Mahkemece, 31/03/2020 tarih ve 2019/348 Esas - 2020/317 Karar sayılı kararı ile.

Dava dosyasının davacı tarafın duruşmaya gelmemesi, davalı tarafında davayı takip etmediklerini beyan etmesi nedeni ile 16/12/2019 tarihinde davanın yenileninceye kadar işlemden kaldırılmasına karar verildiği ve bu tarihten itibaren 3 AYLIK yasal süresi içinde davanın yenilenmediği gerekçesiyle HMK'nun 150/1 maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği ve mahkemece verilen kararın 01/07/2020 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

Davalı vekilinin talebi üzerine İlk Derece Mahkemesi 22/09/2020 tarih ve 2019/348 Esas - 2020/317 Karar sayılı ek kararı ile, talebin KABULÜ ile, Afşin 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/92 D.iş, 2016/93 karar sayılı, 29/08/2016 tarihli Afşin ...

Bankası şubesince tanzim edilen 08/10/2015 tarih ve ... seri numaralı 150.000,00 TL bedelli, 02/09/2016 tarihine kadar uzatılan banka teminat mektubu hakkında "paraya çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına" ilişkin verilen ihtiyati tedbir kararının hükümsüz olduğunun tespitine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

6100 Sayılı HMK.'nın İHTİYATİ TEDBİRİ TAMAMLAYAN İŞLEMLER başlıklı 397/2 Maddesinde;'' İhtiyati tedbir kararının etkisi, aksi belirtilmediği takdirde, nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder,'' hükmü düzenlenmiş olup somut davada 31/03/2020 tarih ve 2019/348 Esas - 2020/317 Karar sayılı gerekçeli karar ek karar tarihinden önce 01/07/2020 tarihinde kesinleşmekle HMK.

397/2 Maddesi uyarınca tedbir kararı kararın kesinleştiği 01/07/2020 tarihinde hükümsüz kalmış olup ayrıca bu konuda mahkemece karar verilmesine de gerek yoktur. İstinaf olunabilen ihtiyati tedbir kararları, HMK' nın 394. maddesine göre karşı taraf dinlenilmeden verilmiş ihtiyati tedbir kararlarının itirazı üzerine verilen kararlar ile, ihtiyati tedbir talebinin reddine yönelik kararlardır.

HMK' nın 396/1. maddesi kapsamında verilen ihtiyati tedbirin değiştirilmesi yahut kaldırılmasına yönelik kararların HMK' nın 396/2. maddesi uyarınca istinaf edilmesi mümkün olmayıp ancak mahkemeye itiraz edilebilir. İstinafa konu ek karar niteliğine göre kıyasen uygulanmak suretiyle HMK'nın 396 maddesi kapsamında verilen bir karar olarak istinafı mümkün değildir.

İstinaf edilen ek kararda kanun yolunun yanlış gösterilmesi, kararın istinaf incelemesine tabi olması sonucunu doğurmayacağından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği kaanatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.