İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2022/1840 K.2025/600

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Taraflar arasında 09.04.2018 tarihli sözleşme imzalandığını, Sözleşmenin 2.3.maddesine göre 31.12.2018 tarihinde sona erecek iken, davalının süresi dolmadan önce, sözleşmeyi haksız olarak fesh ettiğini, haksız fesih nedeni ile müvekkilinin kazanç kaybına uğradığını ve tazminat hesaplanmasına karar verilmesini ve hesaplanacak belirsiz alacak tutarının fesih tarihinden ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekili 21.02.2022 tarihli bedel arttırım dilekçesi ile.

5.000,00 TLlik alacağını 29.038,63 TL arttırarak 34.038,63 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu da bir kısım alacak olduğu için arabulucuya başvuru zorunluluğu olduğunu, huzurdaki davanın 01/01/2019 tarihinden sonra, arabulucuya başvurulmadan açıldığından,

herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava Şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının davasında haksız ve kötüniyetli olduğunu, müvekkili şirketin davacı ile arasındaki sözleşmeyi haklı sebeplerle fesih ettiğini, sözleşmeye göre davacıya Bursa ili ve ilçeleri kapsamında sadece kurumsal firma ve okul gruplarına ...'dan oluşan eğlence merkezine bilet satış yetkisi verildiğini, yine sözleşmenin 9.7. maddesinde sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerin devredilemeyeceğinin açıkça düzenlendiğini, bu hükümleri ihlal halinde sözleşmenin feshedilebileceğinin sözleşme gereği olduğunu,

sözleşmenin feshi başlıklı 8. maddesi kapsamında, davacının sözleşme hükümlerine riayet etmediğinden, müvekkili şirketin onayı olmadığı halde yükümlülük ve hakları devrettiğinden, ödeme yükümlülüklerine uymadığından, sözleşme hükümlerine açık ve ağır bir şekilde ihlal ettiğinden sözleşmenin 8.2.1 maddesine göre tek taraflı ve tazminatsız olarak sözleşmenin taraflarınca haklı olarak fesih edildiğini,Davacı tarafın Yıldırım Belediyesi'ne ve ihale alıcısı firmaya bilet satışlarından doğan alacaklarını şimdiye kadar müvekkili şirkete ödemediğini,

davacı tarafın kötü niyetli bir şekilde huzurdaki davayı açtığını ve müvekkili şirketi zarara uğrattığını beyan ederek kötü niyetli şekilde açılan davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 21/06/2022 Tarih ve 2019/3 Esas - 2022/451 Karar sayılı kararında;"...Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda.

Taraflar arasında 09/04/2018 tarihli acentelik sözleşmesi bulunduğu, davalı tarafça;davacının sözleşme hükümlerine riayet etmediği, müvekkili şirketin onayı olmadığı halde yükümlülük ve hakları devrettiği, ödeme yükümlülüklerine uymadığı, sözleşme hükümlerini ve 9.7 maddesini açık ve ağır bir şekilde ihlal ettiğinden bahisle sözleşmenin 8.2.1 maddesine göre tek taraflı ve tazminatsız olarak sözleşmenin taraflarınca haklı olarak fesih edildiğinin beyan edildiği, davacı tarafça feshin haksız olduğundan bahisle kazanç kaybı nedeniyle işbu davanın ikame edildiği,

mahkememizce alınan heyet bilirkişi raporunda belirlendiği üzere ticari defterler uyarınca davacının değil davalının karşı tarafa borçlu olduğu, davalı tarafından gönderilen ihtarnamede Yıldırım Belediyesi tarafından açılan ihaleyi davacının değil başka bir acentenin kazandığı, buna rağmen kendilerinin bilgisi ve onayı olmadan davacı şirketin bu acenteye rezervasyon talepleri geçtiği ve bu nedenle sözleşmeyi haklı olarak derhal feshettiklerini bildirdiği, taraflar arasındaki... ...

Acentesi olarak sözleşmeyi imzalamış olduğu, davalı tarafın da bunu bildiği, bu nedenle aslında taraflar arasındaki sözleşmenin 9.7 maddesine aykırı olarak bir hak/borç devrinin söz konusu olmadığı, kaldı ki davacının kurumsal firma ve okul grupları dışında sözleşmeye aykırı şekilde satış yaptığı kabul edilse dahi sözleşmenin 5.1.9 maddesinde başka türlü satışlar için açıkça 15 gün mehil verilerek ve sonrasında 5 gün önceden noter ihtarı gönderilerek fesih usulü düzenlenmiş olduğu,

sözleşmenin feshini düzenleyen 8. Maddesine göre anılan 5.1.9 maddesinin başka türlü satış halinde daha özel nitelikte olduğu ve davalı tarafça bu fesih bildirim şekline uymadan fesih yapıldığı, bu nedenlerle feshin haksız olduğu anlaşılmakla, mahkememizce alınan heyet raporu uyarınca belirlenen davacının 32.788,63-TL kazanç kaybı bedeli yönünden davanın kabulüne, dava dilekçesi ile talep edilmeyen ancak bilirkişilerce hesaplanan ve talep arttırım dilekçesine de dahil edilen 1.250 TL cari hesap alacağı yönünden davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur...."gerekçesi ile,

''1-Davanın KISMEN KABULÜ ile,32.788,63-TL kazanç kaybı bedelinin dava tarihinden itibaren (31.12.2018) işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Şöyle ki;'' 1-)Taraflar arasındaki hukuki ihtilaf feshin haklı/haksız olduğundan kaynaklanmakta olup, bilirkişi raporunda feshin haksız olduğu somut gerçeklerden uzak olarak tespit edilmiş, ilk derece mahkemesince de gerekçeli kararda gerekçesiz hüküm tanzim edildiğini, Müvekkil Şirket ile davacı arasında Yetkili Kurumsal Firma ve Okul Acente Sözleşmesi ("Sözleşme") imzalanmış ve Sözleşme ile tarafların yetki sınırları çizilmiştir.

Müvekkil Şirket tarafından davacıya ..., ...'dan oluşan aile eğlence tesislerinde; perakende veya tur paketine dahil olmak üzere bilet satışı yapılarak getirilecek kurumsal firma ve okul grubu (İlkokul, Ortaokul ve Lise) öğrencilerinin faydalandırılması için sadece Bursa ili ile sınırlı olmak üzere bilet satışı konusunda anlaşma sağlamıştır. Ancak davacı, tarafından Bursa ili, Yıldırım ilçesi Belediyesi tarafından Müvekkil Şirkete ait ...

Merkezine düzenlenecek turlarla ilgili ihale açılmış ve davacıdan farklı bir firma ihaleye girerek ihaleyi kazanmıştır.Dava dışı firmanın ihaleyi kazanması üzere davacı Sözleşme'nin 9.7. Maddesi uyarınca devir hakkı olmamasına rağmen bilet satma hakkını dava dışı firmaya devretmiştir. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının ihaleyi kazanan firma olan ...

Turizm'in acentesi olduğu iddiası ile devredilmediğini iddia etse de; sözleşmede açıkça davacının satış işlemlerini yürüteceği, satışta usulsüzlük olmaması adına oge tur turizm'e ve müvekkil şirkete karşı sorumlu olduğu düzenlenmiştir.İlk Derece Mahkemesinin yorumladığı gibi, Müvekkil Şirket hem davacıya hem de dolaylı olarak ...

Turizm'e bilet satış hakkı vermemiştir. ... acentası olan davacının faaliyetlerini denetlemek için davacının kendisine olan sorumluluğunu davacı kanalı ile sözleşmeye derç ettirmiştir. Bu durum davacı ile ... arasındaki anlaşmadır.

Üstüne basarak belirtmek gerekir ki, satış yetkisi münhasıran davacıya verilmiştir.Davacının ... turizm'e karşı sorumlu olması hakkını devir edebileceği anlamına gelmemektedir. hukuken de sorumluluk ile devir farklı kavramlar olup, birbirlerinin içine geçen süreçler değildir. İlk Derece Mahkemesince aynı kavramlar olarak nitelendirilmesi hukuka açıkça aykırılık teşkil etmektedir.

2-)Müvekkil şirket tarafından süre verilse dahi hiçbir şey değişmeyeceğinden derhal fesih hakkı kullanılmıştır.Bilirkişi raporunda ve İlk Derece Mahkemesi'nin hukuka aykırı kararında salt mehil verilerek Sözleşme'nin tek taraflı feshedilebileceği belirtilmişse de, Sözleşme'nin 8.1. Maddesinde mehil vererek tek taraflı fesih hakkı düzenlenmişken, 8.2. Maddede de mehil vermeksizin tek taraflı fesih hakkı düzenlenmiştir.

8.2.2'nci madde ile açıkça davacını ...'nın onayı olmaksızın Sözleşme gereği yükümlülüklerini ve haklarını tamamen veya kısmen bir başkasına temlik etmesi düzenlenmiştir. Davacının Sözleşme ile kendisine tanınmış olan satış yapma ve yürütme yetkisini ihaleyi kazanan dava dışı ...'e devretmiş olması Sözleşme'nin mehil vermeksizin feshi nedenidir.Sonuç olarak, İlk Derece Mahkemesince Müvekkil Şirket'n iradesini önemsemeksizin Sözleşme'nin 3. Tarafının ihaleyi kazanan ...

Turizm olarak kabul edilmiş olması ve bu sebeple de sözleşmenin fesihini haksız kabul ederek davanın kısmen kabulüne karar vermiş olmasının kabulü hukuken ve ahlaken mümkün değildir." Şeklinde istinaf sebepleri ileri sürerek,İlk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin davalı tarafça haksız olarak feshedilmesi nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.Mahkemece, davanın kısmen kabulüne, karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Taraflar arasında 09/04/2018 tarihli ve 31/12/2018 tarihine kadar geçerli “ ...

Acente Sözleşmesi,” başlıklı sözleşme imzalandığı, işbu Yetkili Tur Operatörü Sözleşmesi'nin Tuzla/İstanbul adresinde bulunan davalı ... A.Ş. (...) ile diğer tarafta Osmangazi/Bursa adresinde bulunan ...Seyahat Acentesi davacı ... İnş. San. Ve Tic. A.Ş. (Acente) arasında akdedildiği, sözleşmenin altında davalı şirket ile birlikte ... Acentesi adına ve hesabına ...A.Ş. Olarak yazılıp imzalandığı görülmüştür.Sözleşmenin sözleşmenin konusunun düzenlendiğ1.

Maddesinde ;'' İşbu Sözleşmenin konusu, ...'nin işletme hakkina sahip olduğu ... Tuzla / İstanbul adresinde bulunan ... Park ve ...'dan oluşan aile eğlence tesislerinde; perakende veya tur paketine dâhil olmak üzere bilet satışı yapılarak getirilecek kurumsal firma ve okul grubu ( İlkokul, Ortaokul ve Lise) öğrencilerin faydalandırılması ve tarafların hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesidir. Sözleşmenin KAPSAMI başlıklı 2. Maddesinin 2.1.1.

Alt maddesinde;'' Acente, faaliyetlerini kendisi tarafından yürütecek olup satış işlemlerinden dolayı sözleşmenin tarafı olan ... Turizm,... ye karşı sorumludur.''Sözleşmenin 2.1.4.

Maddesinde;'' ... iş bu Sözleşme süresi ile sınırlı olmak kaydı ile bilet satış ve servis hizmetini sadece okul grupları ( İlkokul, Ortaokul ve lise) vede kararlaştırılmış yetkili bölge çerçevesinde Bursa ili ve muhtelif ilçelerinde, Şüpheye mahal vermemek adına ...'nın taahhüdü servissiz ve servis hizmetli bilet satışına ilişkin olup, ...'nın mevcut acentelik ilişkilerini kapsamamaktadır.''Sözleşmenin ACENTELİK FAALİYETLERİ başlıklı 3. Maddesinin 3.1.1.

Alt maddesinde;'' ..., sadace iş bu protokoldeki güzergâhlara ilişkin bilet satışlı servis faaliyeti için ACENTE ile çalışacaktır.'' Sözleşmenin BİLET SATIŞ VE KOŞULLARI başlıklı 5. Maddesinin 5.1.9.

Alt maddesinde;'' Acentenin münhasır bulunduğu okul gurupları haricinde, gişede başka bir tür misafir ya da bilet için satış yapması halinde ve tutanak ile tespit edilmesi durumunda ... acenteye noter kanalı ile ihtar edecektir: 15 günlük mehil verecek ancak ihlalin bu süre içerisinde giderilmemesi halinde ihlalde bulunan tarafa 5 gün önceden noter kanalı ile yazılı bildirmek üzere ... sözleşmeyi kendi haklarını gizli tutarak tek taraflı olarak feshedebilecektir.''Sözleşmenin FESİH başlıklı 8. Maddesinin 8.1.

Alt maddesinde;''Taraflar'dan birinin işbu Sözleşme'den Kaynaklanan yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmemesi halinde zarar gören Taraf, noter kanalı ile ihtar göndermek suretiyle diğer tarafa ihlalin giderilmesi için 15 (ONBEŞ) günlük mehil verecek ancak ihlalin bu süre içerisinde giderilmemesi halinde ihlalde bulunan tarafa 5 gün önceden noter kanalı ile yazılı bildirimde bulunmak sureti ile sözleşmeyi feshedebilecektir.''Sözleşmenin 8.2.

Maddesinde;'' İşbu Sözleşme'de sayılan hallere ek olarak, ancak bunlarla sınırlı olmaksızın aşağıda sayılan haller, ihlal sayılır. Taraflara Sözleşme'yi tek taraflı ve tazminatsız olarak feshetmek hakkı verir:Sözleşmenin 8.2.1. Maddesinde;'' T.C. Kanunları'na, Sözleşme hükümlerine ve bilirtilen talimatlara aykırı olarak hareket etmesi,''Sözleşmenin 8.2.2.

Maddesinde;''Acente'nin ...'nın onayı olmadan Sözleşme gereği Yükümlülüklerini ve haklarını tamamen veya kısmen bir başkasına devretmesi, temlik etmesi,''Sözleşmenin SON HÜKÜMLER başlıklı 9. Maddesinin devredilmezlik başlıklı 9.7. alt maddesinde;'' Sözleşme konusu edimler,

...ve Acente tarafından devredilemeyeceği düzenlenmiştir.Davalı vekili tarafından davacı muhataba Eyüp 5. Noterliğinden gönderilen 14/09/2018 tarih ve ... yevmiye nolu taraflar arasındaki sözleşmenin haklı nedenle feshi konulu ihtarname ile;'' Müvekkil şirket ile tarafınız arasında akdedilmiş olan 09.04.2018 tarihli yetkili kurumsal firma va okul acente sözleşmesi kapsamında ticari İlişkimiz bulunmaktır.

Bu doğrultuda sözleşmenin geneli ve özel de konu başlıklı 1. Maddesi, yer bakımından kapsam 2.1.4. maddesi ve 5.1.9 maddesi kapsamında Bursa İli ve ilçeleri kapsamında kurumsal firma ve okul gruplarına ... Park ve Akvaryumdan oluşan eğlence merkezimize bilet satış yetkisi verilmiştir. Sözleşme ile açıkça kabul edildiği üzere tarafınız sadece kurumsal firmalara ve okul gruplarına bilet satış yetkisine sahiptir.

Yine sözleşmeni 9.7. maddesinde sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinizi devredemeyeceğinizde açıkça düzenlenmiştir.

Ancak Bursa İli Yıldırım Belediyesi tarafından müvekkil şirkete ait... eğlence Merkezine düzenlenecek turlar için İhale açılmış, firmanız İhaleye katılmadığı ve ihaleyi kazanan başkaca bir acenta bulunduğu halde, müvekkil şirketin izni ve onayı dışında, hiçbir hak ve yetkiniz da bulunmadığı halde, ihaleyi kazanan acentaya bilet satış taahhüdünde bulunduğunuz, müvekkil şirketten bu yönde herhangi bir izin ve onay almaksızın rezervasyon talepleri geçtiğiniz tespit edilmiştir.

Müvekkil şirket Bursa ili Yıldırım Belediyesi kamu kurumu olması hasebiyle herhangi bir mağduriyete yol açmamak ve konunun sulhen çözümü adına bir süreliğine müşterileri kabul etmek zorunda kalmıştır.

Ancak tarafınızla akdedilen sözleşmenin kapsamı dışında müvekkil şirket adına temsil yetkiniz bulunmadığı halde, belediye ve ihala sahibi acentaya bilet satış İşlemi yapmanız, girişi yapılan rezervasyonlara ilişkin bugüne kadar müvekkil şirkete hiçbir ödeme de yapmadığınız açıktır.

Müvekkil şirket ile yaptığınız sözleşmeye ağır şekilde ihlal ettiğiniz müvekkil şirkelin zarara düçar olmasına sebep olduğunuz, sözleşme hükümlerine uymadığınız ve uymayacağınız açıkça tespit edilmiş sözleşmenin sürdürülmesi müvekkil şirket açısından çekilemez bir hal almıştır.Açıkladığımız nedenler ile sözleşmenin feshi başlıklı 8. Maddesi kapsamında, sözleşme hükümlerine riayet etmediğiniz, müvekkil şirketin onayı olmadığı halde yükümlülük ve haklarınızı devrettiğiniz, ödeme yükümlülüklerine uymadığınız ,

sözleşmeyi açık ve ağır bir şekilde ihlal ettiğiniz için tek taraflı ve tazminatsız olarak sözleşmeyi derhal fesih ettiğimizi...,ihbaren ve ihtaren bildiririz,'' hükümlerini içerir fesih ihtarının davacı muhataba 17/09/2018 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.Davalı tarafça; davacının sözleşme hükümlerine riayet etmediği, müvekkili şirketin onayı olmadığı halde yükümlülük ve hakları devrettiği, ödeme yükümlülüklerine uymadığı,

sözleşme hükümlerini ve 9.7 maddesini açık ve ağır bir şekilde ihlal ettiğinden bahisle sözleşmenin 8.2.1 maddesine göre tek taraflı ve tazminatsız olarak sözleşmenin taraflarınca haklı olarak fesih edildiği beyan edilmiş ise de, davacı tarafın Bursa ili Yıldırım ilçesi Belediyesi tarafından davalı şirkete ait ... eğlence Merkezine düzenlenecek turlar için açılmış ihaleyi kazanan dava dışı ...

Turizm ile bilet satışı için sözleşme imzalaması davacının davalı ile imzalamış olduğu sözleşme hükümlerine göre yükümlülüklerini devir ettiğinin söylenemeyeceği, mahkeme gerekçesinde de belirtildiği üzere Acentenin münhasır bulunduğu okul gurupları haricinde, gişede başka bir tür misafir ya da bilet için satış yapması halinde ve tutanak ile tespit edilmesi durumunda sözleşmenin 5.1.9. maddesinde '' ...,

acenteye noter kanalı ile ihtar edecektir: 15 günlük mehil verecek ancak ihlalin bu süre içerisinde giderilmemesi halinde ihlalde bulunan tarafa 5 gün önceden noter kanalı ile yazılı bildirmek üzere ... sözleşmeyi kendi haklarını gizli tutarak tek taraflı olarak feshedebilecektir.''hükmüne yer verilmiştir.

Bu hükme göre davalı sözleşmeyi feshetmeden 15 günlük mehil verecek ancak ihlalin bu süre içerisinde giderilmemesi halinde ihlalde bulunan tarafa 5 gün önceden noter kanalı ile yazılı bildirmek üzere sözleşmeyi feshedebilecektir. Ancak somut olayda davalı tarafça bu fesih bildirim şekline uymadan fesih yapıldığı, bu durumda davalının sözleşmeyi haksız fesh ettiği anlaşılmaktadır.

Mahkemenin sözleşmenin davalı tarafça haksız olarak feshedildiğine ilişkin tespiti usul ve yasaya uygun olup davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.HMK 282 maddesindeki "Hakim bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir,"yasal düzenlemeleri de gözetildiğinde.

Davalı vekili tarafından ileri sürülen istinaf sebepleri yargılama aşamasında da ileri sürüldüğü, ilk derece mahkemesince bilirkişi heyetinden alınan rapor ile mahkemece verilen hüküm gerekçesinde bu iddiaların değerlendirildiği tesbit edilmekle, İlk Derece Mahkemesine sunulan deliller, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen rapor içeriğindeki tespitler de gözetilerek ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne yönelik verilen kararda yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden,

davalı vekilinin mahkemenin kabulüne ilişkin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Sonuç itibariyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.