İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2022/1920 K.2025/505

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; keşideci ..., Lehdarı ... AŞ olan ... Bankası Bodrum Şubesi, ... Seri Numaralı ve Keşide yeri Bodrum, 36.500,00 TL olan çekin ciro silsilesinin bozuk olduğundan kambiyo senedinin iptaline karar verilmesini, keşideci ..., Lehdarı ... AŞ olan ... Bankası Bodrum Şubesi, ... Seri Numaralı ve Keşide yeri Bodrum, 36.500,00 TL olan çek ile takibi başlatılan İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi ...

Esas sayılı dosyasından borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinini karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, haksız ve mesnetsiz, hukuki dayanaktan yoksun, alacağı sürüncemede bırakmak amaçlı ve kötü niyetli davasının tüm yönleriyle reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 30/06/2022 Tarih ve 2021/281 Esas - 2022/595 Karar sayılı kararında; "...Somut olayda, davacının bu husustaki ispat külfetini yerine getiremediği, davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğine veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğuna dair delil ibraz edemediği, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerde de, davalının davaya konu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini gösterir bir emare bulunmadığı anlaşılmaktadır. Belirtilen nedenlerle, davalının davaya konu çeki kötü niyetle iktisap ettiğinin kanıtlanamadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmiştir...."gerekçesi ile, '1-Davacının davalılar aleyhine açtığı davaların ayrı ayrı REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ün ... şirketi yetkili ...'den şirkete ait bir aracı satın aldığını, satın alınan bu araç karşılığında müvekkil tarafında çek düzenlenerek şirkete teslim edildiğini, müvekkilin aracı teslim alıp kullanmaya başladığını fakat devri müvekkile daha yapılmadan bir süre sonra araç trafikte iken Van Erçek Jandarma Komutanlığı tarafından yakalandığını, araç üzerinde haciz bulunması sebebi ile aracın bağlatıldığını, ve müvekkilin tüm bunları aracın yakalanması ile öğrendiğini, aracın ... şirketi tarafından hacizli bir şekilde müvekkile satıldığını ve bu durumun müvekkile bildirilmediğini,

aracın hacizli olması sebebi ile de devir işlemlerinin çeşitli bahaneler ile ertelendiğini, müvekkili oyaladıklarını, aracın Van Erçek Jandarma Komutanlığı tarafından yakalanmış olması sebebi ile Van Erçek Jandarma Komutanlığına müzekkere yazılarak ...'ün sürücüsü olduğu ve taraflarınca yakalanan araca ait bilgilerin istenilmesini talep etmelerine rağmen bu yönde delilleri toplanmadan yargılamaya devam edildiğini, müvekkilin bu olay üzerine ... şirketine başvurarak çeklerin iadesini talep ettiğini, fakat şirket yetkilisi tarafından çekleri kaybettikleri bu sebeple geri veremeyecekleri şeklinde cevap alındığını,

... şirket yetkilisi ... tarafından bahsedilen çekler ile ilgili Bodrum 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/185 Esas Sayılı dosyası ile çek zayi davası açıldığını, açılan bu dava neticesinde çek zayi kararı verildiğini, ancak ... şirketi tarafından ilan masrafının yatırılmamış olması sebebi ile davanın reddedildiğini, bu zaman zarfında ... şirketi tarafından kaybedilen çekin ... isimli şahsın eline geçtiğini, kötüniyetli olarak çeki ele geçiren bu şahsın çeki tahsil edebilmek amacıyla ile ... adlı kişiden kendisine ciro edildiği şeklinde gösterdiğini ve çeki tahsil etmeye çalıştığını,

bankaya yaptığı başvuru neticesinde çeke ilişkin ödeme yasağı olduğunu öğrenince ise müvekkil ve onikiadalar şirketini borçlu göstererek çeki kambiyo senelerine özgü icra takibine koyduğunu, müvekkil ve davalı ... şirketi tarafından bu takibe konu çekte bulunan imzaya itiraz edildiğini ve İstanbul Anadolu 15. İcra Hukuk Mahkemesinin 2018/668 E. 2019/235 K. Sayılı dosyası ile dava açıldığını, bu davanın vekili tarafından davanın takip edilmemesi üzerine davanın işlemden kaldırıldığını,

müvekkilin bahse konu çekleri ... şirketinden satın almış olduğu çeklere karşılık olarak düzenlediğini fakat araç devri gerçekleştirilmediği için müvekkilin Onikiadalar şirketine karşı hiçbir borcu kalmadığını, dosyada mevcut tüm delillere rağmen delillerinin yeterince toplanmadığını ve incelenmediğini, bu sebeple verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, İleri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, davacının keşideci, davalı ... AŞ.'nin lehtar, diğer davalının ise ciranta olduğu çek nedeniyle İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinden kaynaklı borçlu olmadığının tespiti istemi ile İİK.

72 Madde uyarınca açılan menfi tespit davasıdır. Mahkemece, davanın reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkili ...'ün ... şirketi yetkilisi ...'den şirkete ait bir aracı satın aldığını, satın alınan bu araç karşılığında müvekkili tarafından çek düzenlenerek şirkete teslim edildiğini, müvekkilinin aracı teslim alıp kullanmaya başladığını fakat devrinin müvekkiline daha yapılmadan bir süre sonra araç trafikte iken Van Erçek Jandarma Komutanlığı tarafından yakalandığını, araç üzerinde haciz bulunması sebebi ile aracın bağlatıldığını, ve müvekkilinin tüm bunları aracın yakalanması ile öğrendiğini, bunun üzerine müvekkilinin, davalı şirkete vermiş olduğu çeki talep etmişse de, çeki kaybettiklerini,

bu sebeple geri veremeyecekleri şeklinde cevap verildiğini, kaybedilen çekin diğer davalının eline geçtiğini, bu sebeple çekin bedelsiz kaldığını ileri sürmüştür.Davalı ...

AŞ.'nin davaya cevap vermediği ve münkir sayıldığı, diğer davalı vekili ise cevap dilekçesi ile, müvekkilinin davaya konu çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu, ciro silsilesinin tam olduğunu, aksini ispat yükünün davacıda bulunduğunu ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Çek, TTK'nın 780/1-b maddesine göre kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi içerdiğinden sebepten mücerret bir borç ödeme aracı olduğuna ilişkin karine bulunmaktadır.Bu karinenin aksinin iddia eden tarafından ispatlanması gerekir. Dava konusu çek kambiyo senedi niteliğinde olup sebepten mücerrettir.Kural olarak çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmektedir.

Davacı çekin bir ödeme vasıtası olduğu hususuna ilişkin kuralın aksini iddia ederek araç satışına karşılık olarak davalı şirkete verdiğini, ancak davalının noterde resmi araç satışını yapmadığını iddia etmiştir. Çek bedeli karşılığı araç satışının yapılmadığını iddia eden davacının, bu iddialarını yazılı delillerle ispat etmesi gerekmektedir. Bu durumda ispat külfeti davacıda olup bu yöndeki iddianın HMK 200 maddesi uyarınca usulüne uygun delillerle kanıtlanması gerekmektedir.

(Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2018/2473 Esas - 2019/5340 Karar sayılı kararı ve Yargıtay 19 HD.nin 2014/17834 Esas- 2015/4830 Karar sayılı kararıda benzer mahiyettedir.) Dosya kapsamından, ispat yükü üzerinde olan davacı tarafından iddianın HMK 200 maddesi uyarınca usulüne uygun delillerle kanıtlanamadığı tesbit edilmiş olup mahkemece toplanan deliller ve tüm dosya içeriğine göre, ispat yükü doğru belirlenerek davanın reddine yönelik verilen karar ve gerekçesi dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun olduğundan, davacı vekilinin mahkemenin kabulüne yönelik aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.