İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/1134 K.2024/1271

DOSYA NUMARASI 2024/297 Esas (Derdest Dava Dosyası)

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 17/07/2024

İlk Derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davacı şirketin davalı şirkete 2023 yılı sonuna kadar 11 defa olmak üzere farklı miktar ve tutarda akaryakıt satışı yaptığını, söz konusu satışlara konu yakıt bedelleri 25/01/2024 tarihine kadar davalı şirket tarafından müşterilerinden alınan çeklerin davacı şirkete ciro edilmesi suretiyle herhangi bir itiraz ileri sürülmeden ödendiğini, davalı şirketin davacı şirkete en son 25/01/2024 tarihinden 1.191.344,00 tutarında müşteri çekini ciro etmek suretiyle ödeme yapıldığını, davacı şirketin 2023 yılında davalı şirkete yapmış olduğu akaryakıt satışlarından 175.504,73 TL bakiye alacağı kaldığını,

davacı şirket davalı şirketin ikmal taleplerini 2024 yılında da karşılamaya devam ettiğini, farklı tarihlerde toplam 96.285 litre daha akaryakıt satışı gerçekleştirdiğini, satış bedellerinin ileri tarihli vadelerle ödenmesi konusunda mutabık kalındığı, ödeme vadelerine de açık bir şekilde verildiğini, ancak çeklerin davacı şirkete teslim edilmediğini, davalı şirket tarafından belirtilen faturalara herhangi bir itirazda bulunulmadığı, davacı şirket 2023 yılından kalan 175.504,73 TL bakiye ile sattığı akaryakıt ücretinin ödenmesini teminen Beyoğlu ....

Noterliğinin 04/03/2024 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesini davalı şirkete taahhüt etmiş olduğu çekleri keşide ederek borcunu ödemesi ihtar edildiği, borcun vadesi gelmiş olmasından ve davalı şirket tarafından ödenmemesi üzerine İstanbul .... İcra Dairesi nezdinde ... sayılı ve İstanbul ... İcra dairesi nezdinde icra takibi başlatılmış olduğunu, ancak davalı şirket tarafından borca itiraz edildiğini, son olarak 25/01/2024 tarihinde faturadan doğan İstanbul ....

İcra dairesi nezdinde ... sayılı icra takibi başlatıldığını, davalı şirketin itirazı üzerine 26/04/2022 tarihinde takibin durdurulmasına karar verildiği belirtilerek teminatsız olarak ihtiyati haciz kararı verilmesini; bu talep kabul edilmemesi halinde Mahkemenizce uygun görülecek teminat karşılığından ihtiyati haciz kararı verilmesini talep ettiği anlaşıldı.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 20/05/2024 tarih ve 2024/297 Esas sayılı Ara Kararı ile; " Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.Keza, İİK'nun İhtiyati haciz şartları başlıklı 257.maddesinde ;

" Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa 2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeye,

kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder." hükmüne yer verilmiştir.Yargıtay 23.Hukuk Dairesi Başkanlığının 2016/5783 E. 2016/4664 K.sayılı kararında "Talep ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

İİK'nun 257 vd. maddeleri gereğince para borcu alacaklısı rehinle temin edilmemiş bir alacağı için borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz malları ile alacaklarını haczettirebilir. İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için tam ispat gerekmemekte olup, mahkemenin alacağın ve ihtiyati haciz sebeplerinin varlığına kanaat getirmesi yeterlidir (İİK'nun 258/1- gerçeğe benzerlik karinesi).

Somut olayda, talep eden alacağının dayanağı olarak tek taraflı olarak düzenlediği sözleşmeye dayalı faturayı göstermiştir. Bu durumda, mahkemeye alacağın varlığına kanaat getirilecek yeterli delil sunulmadığından, ihtiyati haciz kararının koşulları mevcut değildir.

Mahkemece, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddi yerinde olmamış, bozmayı gerektirmiştir" hususları vurgulanmıştır.Somut olayda, davacı vekili davalı borçlu şirketin alacak miktarı kadar mallarına ihtiyati haciz uygulanmasını talep etmiş ise de; ihtiyati haciz istemine konu talebin yargılamayı gerektirdiği ve davacının davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat edemediği, hizmetin verilip verilmediği, bakiye alacak bulunup bulunmadığı hususlarının yargılamayı gerektirmesi sebebiyle HMK.

389/1 ve 390/3 maddesi gereğince koşulları taşımayan ihtiyati haciz talebinin reddine karar verme gereği doğmuştur. " gerekçeleri ile; " 1-İhtiyati haciz talebinin REDDİNE, ... " karar verilmiş ve verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. İşbu ihtiyati haciz talebinin usul ve yasaya aykırı olarak reddi kararı üzerine ... malvarlığı üzerine ihtiyati haciz konulmasını talep etmek amacıyla istinaf yoluna başvuru yapma gerekliliği hasıl olduğunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ("İİK") m.257/1 uyarınca.

"Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir" ihtiyati haciz talep edebilmek için borcun (i) rehinle temin edilmemesi ve vadesinin gelmemiş olması (ii) yaklaşık olarak ispat şartlarının mevcut olduğunu, Rehinle Temin Edilmeme ve Muaccel Olmama Müvekkil ...'ın alacağının, rehinle temin edilmemiş (güvence altına alınmamış) ve vadesi elmiş (muaccel) bir para alacağı olduğunu,

bu çerçevede "muaccel alacaklar" açısından İİK m. 257/1de düzenlenen ihtiyati haczin tüm şartlarının somut olayda oluştuğunu, müvekkilin alacağının nevisi (para alacağı) ya da miktarı konusunda bir duraksama bulunmadığını, ayrıca muacceliyet koşulunun da gerçekleştiğini, buna göre, ihtiyati hacze ilişkin İİK m. 257/2'de aranan tüm yasal koşulların gerçekleştiğini, Diğer yandan, borçlunun mallarını kaçırma ihtimali bulunmakta olduğunu, somut olayda müvekkilin muaccel para alacağının rehinle temin edilmemiş (güvence altına alınmamış) ve vadesi gelmiş (muaccel) bir para alacağı olduğunu,

bu sebeple söz konusu alacağın tahsilinin tehlikeye düştüğünü ve ihtiyati haciz talep etme gereği hasıl olduğunu, bu yönü ile İİK m.257/1de aranan tüm koşulların oluştuğunu, Yaklaşık İspat İhtiyati hacze ilişkin Yargıtay kararlarında aranan şartların da gerçekleşmiş olduğunu, yerleşik Yargıtay kararları uyarınca rehin ile güvencelenmemiş bir para alacağının vadesinin gelmesi halinde ihtiyati haciz talebinin koşullarının var olduğunun kabul edileceğini, (Yargıtay 19 HD.14.04.2010 T.

2990/4383. Yargıtay. 11. HD, 07.03.2005 T. 1941/2138).

Alacağın İİK m.68 anlamında bir belgeye ya da kambiyo senedine dayanması zorunluluğu bulunmamakta, mahkemenin alacağın varlığı konusunda yaklaşık bir kanaate hasıl olmasının dahi yeterli kabul edilmekte olduğunu, (Yargıtay 11. HD. 09.10.2006 T.8054/9887) Şöyle ki, Müvekkil Şirket tarafından açılan davalarda mahkemeler tarafından yazılan müzekkereler neticesinde tarafların BA ve BS formlarının istendiğini, Mersin Vergi Dairesi Başkanlığı'nın davalıya ait 2023 BA formları E-98575842-250.02.01 - 82912 sayılı yazı ile İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/270E. sayılı dava dosyasına sunulduğunu, anılan yazıda ...

Anonim Şirketi'nin Müvekkil ...'tan 2023 yılında KDV hariç 10.212.374,28 TL tutarında 11 adet faturayı ve 2024 yılında KDV hariç 3.212.776,85 TL tutarında 3 adet faturayı kayıtlarına işlediğinin belirtildiğini (EK-1). müvekkil şirkete ait 2023 ve 2024 yılına ait BS formlarının da aynı hususları doğrulamakta olduğunu (EK-2). dolayısıyla davalı tarafın da müvekkil şirketin düzenlemiş olduğu faturaları ticari defterlerine kaydettiği hususunun açık olduğunu, Buna ek olarak yerel mahkemenin 2024/270 E. sayılı dosyasında sundukları çeklerin akıbetlerinin bankalara sorulduğunu,

bankalardan gelen cevap yazısında ciro silsilesi gereği davalı ... tarafından söz konusu çeklerin müvekkil şirkete ciro edildiği ve yetkili hamil olarak müvekkil şirkete ödendiği hususunun açıkça görülmekte olduğunu, Bu kapsamda dava dilekçelerinde belirtmiş oldukları ve aşağıda yer alan çeklerin davalı tarafından müvekkil şirkete ciro edildiği ve ödendiği hususlarının sabit olduğunu, - Müvekkil şirket ile davalı arasında gerçekleşen 28.562 Litre akaryakıtın satışı konulu 17/10/2023 tarih ve 1.137.337,69 TL bedelli ... numaralı satış faturasına istinaden düzenlenen ve ... tarafından müvekkil şirkete ciro edilen 58510 seri numaralı,

22/12/2023 tarih ve 500.000,00 TL bedelli çek (EK-3) ...

Bankası A.Ş. tarafından müvekkil şirkete ödenmiş olduğunu, - Müvekkil şirket ile davalı arasında gerçekleşen 32.319 Litre akaryakıtı satışı konulu 07/11/2023 tarih ve 1.255.593,16 TL bedelli ... numaralı satış faturasına istinaden düzenlenen ve ... tarafından müvekkil şirkete ciro edilen ... seri numaralı, 06/01/2024 tarih ve 400.000,00 TL bedelli çek (EK-4) ve ... seri numaralı, 27/01/2024 tarih ve 300.000,00 TL bedelli çek (EK-5) ...

Bankası A.Ş. tarafından müvekkil şirkete ödenmiş olduğunu, - Müvekkil şirket ile davalı arasında gerçekleşen 31.949 Litre akaryakıt satışı konulu 17/11/2023 tarih ve 1.230.035,22 TL bedelli ... numaralı satış faturasına istinaden düzenlenen ve ...üsan tarafından müvekkil şirkete ciro edilen ... seri numaralı, 26/01/2024 tarih ve 1.350.000,00 TL bedelli çek (EK-6) ...

Bankası A.Ş. tarafından müvekkil şirkete ödenmiş olduğunu, Vergi dairesi ve bankalardan gönderilen resmi cevaplardan görülebileceği üzere borcun yaklaşık ispatı konusunda tereddüt bulunmadığını, İİK m. 259/3'te "Alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya müstenit ise mahkeme teminata lüzum olup olmadığını takdir eder." hükmünün yer almakta olduğunu, bu hükümle birlikte talebin kesin delil niteliğindeki ticari defterlere ve vergi kayıtlarına sebebiyle ihtiyati haciz taleplerinde yaklaşık ispat ölçüsünden daha kesin bir ispat söz konusu olduğunu, Dahası, haksız fiilden kaynaklanan para alacaklarının dahi ihtiyati hacze konu olabileceği,

bunun önünde kanuni bir engelin bulunmadığı düşünüldüğünde, somut olayda ihtiyati haciz kararı açısından gerek kanun gerekse de Yargıtayca aranan tüm koşulların bulunduğunu, Gerçekten haksız fiilden kaynaklanan bir alacağa ilişkin ihtiyati haciz talebinde Yargıtay'ın; "…Zarar haksız eylemden kaynaklandığından tazminat haksız eylemin gerçekleştiği tarihte muaccel hale gelmektedir.

Buradaki "muacceliyet" kavramı, alacaklı tarafından talep ve dava edilebilir hale gelmiş olma anlamındadır. Yukarıda belirtilen ceza dosyasıyla adli rapor içeriği nazara alındığında davacının maddi ve manevi zararlarının olabileceği kuvvetle muhtemeldir. ALACAĞIN KESİN OLARAK KANITLANMASI GEREKMEZ.

Davacının alacağı rehinle de temin edilmediğine göre borçlunun elinde veya üçüncü kişilerde bulunan taşınır ve taşınmaz mallarıyla alacak ve diğer haklarından uygun miktarının ihtiyaten haczine karar verilmesi gerekir…" şeklinde karar vererek talebin reddi yönündeki yerel mahkeme kararını bozduğunu, (Yargıtay 4. HD. E. 2014/9434, K. 2014/13476 T. 20.10.2014).

Özetle; somut olayda ihtiyati haciz açısından gerek kanun gerekse de Yargıtayca aranan tüm koşulların vaki olduğunu, gerçekten somut olayda borçlunun akaryakıt satışından doğan 1.282.622,02TL tutarındaki borcu halen ödemediğini, bunun üzerine müvekkilin borçludan olan vadesi gelmiş alacağının ödenmesinin garanti altına alınması amacı ile İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde 17.05.2024 tarih ve 2024/297 E. sayılı dosya ile borçlu ... malvarlığı üzerine ihtiyati haciz konulmasının talep edildiğini, ancak İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından taleplerinin usul ve yasaya aykırı olarak reddedildiğini,

Atıfta bulundukları Yargıtay kararları ile doktrin görüşleri uyarınca, alacağın yargılamayı gerektirmesi ya da kesin ispat koşulu gibi bir şartın aranması da mümkün olmadığı için, talep doğrultusunda İİK m.257/1 uyarınca ihtiyati haciz kararı verilmesi gerektiğini, davalının ticari defterleri ve vergi dairesi ile sabit kayıtlarına rağmen "yaklaşık olarak ispat edilemediği" gerekçesiyle ihtiyati haciz taleplerinin reddedilmesinin usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmekte olduğunu, Ayrıca Dava konusu uyuşmazlıkta müvekkilin ihtiyati tedbir talebinde haksız çıkması dolayısıyla borçlunun zarara uğrama ihtimalinin oldukça düşük olduğunu,

mahkemece karış taraf dinlenilmeden öncelikle teminatsız olarak ihtiyati haciz kararı verilmesini, bu talebin kabul edilmemesi halinde mahkemece uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyati haciz kararı verilmesini talep ettiklerini beyanla.

Açıklanan ve re'sen bulunacak gerekçelerle; - İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/297 E. sayılı dosyasında 20.05.2024 tarihli ara kararla verilen ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararının kaldırılmasına, - İhtiyati haciz taleplerinin kabulü ile borçlu ...

Anonim Şirketi'nin menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının borca yetecek kadarının ihtiyati haczine, - Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin borçluya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Talep; dava ve icra takibi dayanağı faturaya konu akaryakıt ürününün davalıya teslim edilmesine rağmen fatura bedelinin ödenmediği iddiası ile alacağın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali talepli davada, alacağın tahsilinin temini için ihtiyati haciz kararı verilmesi talebine ilişkindir. Mahkemece ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiş, verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İİK'nın 257/1. maddesi uyarınca; rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. İİK'nın 258. maddesi uyarınca; ihtiyati haciz talep eden alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Burada aranan ölçü yaklaşık ispat ölçüdür.

Somut uyuşmazlıkta; davacı vekili, dava ve icra takibi dayanağı faturaya konu akaryakıt ürününün davalıya teslim edilmesine rağmen fatura bedelinin ödenmediğini, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine haksız itiraz edildiğini ve alacağın tahsilinin temini için ihtiyati haciz kararı verilmesi talep etmiştir.

Davacı vekili tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan fatura, akaryakıt teslim fişi, araç takip kayıtları, ba-bs formları dikkate alındığında icra takibine konu muaccel davacı alacağının yaklaşık olarak ispat edildiği ve ihtiyati haciz koşullarının gerçekleştiği anlaşılmakla, Mahkemece ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi isabetli olmamış, davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, Mahkemece deliller toplanılmış olup, yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus bulunmadığından HMK'nın 353/1-b2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesinin 20/05/2024 tarihli ara kararının kaldırılmasına, Dairemizce ihtiyati haciz talebinin takdiren %20 teminat karşılığında kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.