İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/115 K.2024/819

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Keşidecisi ... San. A.Ş. Erzurum Şubesi olduğu, müvekkilinin adına düzenlenmiş olduğu gönderilmekte olan ... Bankası Ankara Ticari Şubesinin ... iban sayılı hesabından tahsil edilmiş olduğunu, ... seri nolu 23.07.2022 keşide tarihli 55.105,02 TL bedelli çek ... Deposu Erzurum Şubesi tarafından müvekkile şirkete kargolandığı aşamada kaybolduğunu, zayi edilmiş bulunduğunu, iş bu çekin kötü niyetli üçüncü şahıslar tarafından tahsilinin önlenmesi, icra takibine konu yapılmaması için ödeme yasağı konulmasına, bilahare yapılacak yargılama ve gazete ilanları sonucunda mezkur çekin rıza dışı elden çıktığı sabit olacağından dava konusu çekin iptaline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 10/02/2023 tarih 2022/489 Esas - 2023/115 Karar sayılı kararında; " Davacı vekili dava konusu çekin hamili olduğuna ve rızası dışında elinden çıktığına kanaat uyandıracak ve yaklaşık ispat kapsamında delillerini ibraz etmek zorunda olduğu anlaşılmaktadır.

Ancak davacı yan davasını açarken hiçbir delil ibraz etmediği görülmekle, davacı vekiline çekin ön ve arka yüzüne ait görüntü ile yetkili hamil olduğuna ilişkin kayıtlar ile çekin kaybolduğuna ilişkin banka nezdinde tutulan tutanağı sunması için 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde sunulmadığı takdirde mevcut belgeler üzerinden karar verileceğinin ihtar edilmesine rağmen bu minvalde delil sunulmadığı anlaşılmakla yetkili hamil olduğunu kanıtlayamayan davacının davasının reddi gerekmiştir."gerekçesi ile, davanın reddine; karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, mevzu bahis dava bakımından taraflarına verilen sürede ... Bankası Ankara Ticaret Şubesinin ... iban hesabından tahsil için keşide edilen, ... seri no'lu 23.07.2022 tarihinde keşide edilen, 55,105,55 TL bedelli çeke ilişkin istenen delillerin mahkemeye sunulması çekin, keşidecisi ...

Ticaret San.A.Ş./ Erzurum Şubesi tarafından müvekkili şirkete kargolandığı aşamada kaybolması neticesinde zayi edilmesi nedeniyle mümkün olmadığını, Mahkemenin talebi doğrultusunda istenen delillerin taraflarınca ...

Bankasından talep edilmesine karşın çekin kıymetli evrak niteliği hasebiyle her ne kadar üzerine vade eklense de kanuni bağlamda ibraz edilmesi ile vadesinin geleceği ve ibrazı ile bankaya işleneceğinin aşikar olup çekin işbu davanın açılma gerekçesi olan zayi nedeniyle mevcut olmaması ve bankaya ibraz edilememesi nedeniyle banka kayıtlarına da işlenmediğini; bu nedenle bankadan çeke ilişkin istenen delillerin tahsilinin mümkün olamadığını; taraflarınca işbu ...davaya konu olan ve iradeleri dışında zilyetliklerinden çıkan çeke ilişkin verilerin mahkemeye bildirildiğini;

bu bağlamda davacının daha fazla delil ile ispata zorlanmasının çekin iptaline ilişkin hüküm ve sonuçların uygulanmasını imkansız hale getirecek olup bunun sonucu olarak çekin kötü niyetli üçüncü şahısların eline geçmesi halinde gerek keşidecinin gerekse hamil olan müvekkillerinin telafisi imkansız zararlara uğraması durumunun söz konusu olacağını; somut dosya bağlamında taraflarının iddialarının aksini gösterir somut herhangi bir delil bulunmadığını;

kanun koyucunun da ilgili hükümleri düzenlerken taraf menfaatlerini korumak ve üçüncü kişilerin muhtemel kötü niyetli fiilerini önlemek adına iptal davasında kesin ispat aramaktan kaçınarak çekin kaybolduğuna ilişkin ''kuvvetle muhtemel'' ibarelerin varlığını yeterli bulduğunu; uygulamada da Yargıtay'ın bu görüşü esas alarak verdiği kararların mevcut olduğunu,(T.C. YARGITAY 11.H.D. E 2016/3882 K.2017/6192 T.

15.11.2017) İleri sürerek, yukarıda arz ve izah edilen sebeplerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava. 6102 Sayılı TTK’nun 818/1-s bendi atfı ile 757 ila 764. maddeleri hükümlerine göre zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Davacı, dava konusu ...

Bankası Ankara Ticari Şubesi nezdindeki hesaptan keşide edilen keşidecisi ... Deposu Tic ve San A.Ş. Olan, 23/07/2022 keşide tarihli, ... çek numaralı, 55.105,02-TL tutarlı çekin, keşideci tarafından davacıya kargolandığını, ancak kargo sürecinde kaybolduğunu ileri sürerek, dava konusu çekin zayi nedeniyle iptalini talep etmiştir.

6102 TTK'nun 757. maddesi uyarınca, iradesi dışında çek elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, çekle ilgili ödeme yasağı kararı verilmesini isteyebilecektir. Aynı Kanunun 759/1 fıkrası uyarınca çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, mahkemeden çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. Çekin iptalini talep hakkı hamile aittir.

6102 TTK'nun 788/1 fıkrası uyarınca, açıkça emre yazılı kaydıyla veya bu kayıt olmaksızın belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan çekin devri, ciro ve zilyetliğin devri ile mümkündür.

Yukarıda yapılan açıklamalar sonrası somut olaya dönüldüğünde, dava konusu çekin devrinin ciro ve zilyetliğin devri ile gerçekleşeceği, somut olayda davacı çekin lehdarı olduğunu iddia ettiğinden ciroya gerek olmamakla birlikte, çekin yetkili hamili olunması için zilyetliğin devrinin şart olduğu,

davacı tarafından çekin zilyetliğinin elde edilmediğinin ileri sürülmüş olması karşısında hamil kabul edilemeyeceği ve çekin iptalini talep edemeyeceği, mahkemece bu gerekçe ile talebin reddine karar verilmesi gerekirken, davacıya çekin ön ve arka yüzüne ait görüntü ile yetkili hamil olduğuna ilişkin kayıtlar ve çekin kaybolduğuna ilişkin banka nezdinde tutulan tutanağı sunması için iki haftalık kesin süre verilmesine rağmen, istenen delillerin sunulmadığı,

davacının çekin hamili olduğunu ispatlayamadığı gerekçesi ile talebin reddine karar verilmesi doğru değil ise de, kararın sonuç itibariyle doğru olduğu anlaşılmış, aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. Sonuç itibariyle; ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun olup, kamu düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, davacı yanın istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.